REKLAMA
Magazyn mgr.farm

5 badań, których wyniki mogą być zafałszowane przez leki

30 stycznia 2020 12:40

Kwestia wpływu leków na wyniki badań laboratoryjnych jest niejednokrotnie pomijana, a jednocześnie bardzo istotna dla lekarza i diagnosty w ustaleniu prawidłowego rozpoznania. Zażywane przez pacjentów leki albo ich metabolity mogą powodować zmiany wartości oznaczanych parametrów diagnostycznych poprzez bezpośrednią interferencję (reakcja z odczynnikiem czy materiałem biologicznym-interferencja fizykochemiczna) lub pośrednio wpływając na zachowanie oraz czynność narządów wewnętrznych.

W ubiegłym tygodniu kilka leków z metforminą wycofała również Kanada (fot. Shuttertock)
Leki z  wielu grup mogą prowadzić do zmian w badaniach morfologicznych krwi (fot. Shutterstock)

Zażywane przez pacjentów leki albo ich metabolity mogą skutkować otrzymaniem zafałszowanego wyniku, który nie jest zgodny z klinicznym obrazem pacjenta (interferencja farmakologiczna). Znajomość interferencji leków z testami diagnostycznymi pozwala na uniknięcie błędnych interpretacji analiz diagnostycznych [1]. Oto kilka przykładów wpływu leków na wyniki badań:

1. Wpływ leków na wyniki badania ogólnego moczu

W przypadku badania ogólnego moczu istotna jest jego barwa. Zmiany w tym aspekcie mogą zachodzić zarówno pod wpływem czynników endogennych, które świadczą o stanie organizmu, jak i egzogennych (leki, składniki diety, związki chemiczne). Prawidłowe zabarwienie moczu powinno być od jasno do ciemnożółtego. Zmiana jego koloru na czerwony być może efektem przyjmowania leków takich jak aminofenazon, fenacetyna, fenytoina, metronidazol, nitrofurantoina, jak i diety bogatej w buraki. Z kolei zmiana zabarwienia na kolor zielony może powstać na skutek przyjmowania leków takich jak amitryptylina bądź prometazyna, ale także może wynikać z zakażenia Pseudomonas.

REKLAMA

Badanie ogólne moczu może być wykonane również za pomocą testów paskowych. W takim przypadku należy pamiętać, iż duży ciężar właściwy moczu, a także obecność w nim kwasu askorbinowego, może prowadzić do zaniżenia wyniku oznaczenia erytrocytów. Gdy za pomocą testu paskowego oznaczamy leukocyty, należy wziąć pod uwagę czynniki takie jak: wysokie stężenie kwasu askorbinowego w moczu, stosowanie doksycykliny, nitrofurantoiny czy cefalosporyn, obecność ciał ketonowych oraz znaczne zagęszczenie moczu. Mogą one fałszywie zaniżać wynik, a z kolei niektóre leki (np. kwas klawulonowy, imipenen) prowadzić mogą do fałszywego zawyżenia go. Występowanie ciał ketonowych w moczu to skutek zaburzeń, które są związane z przemianą węglowodanową oraz lipidów, ale może być także spowodowane przyjmowaniem niektórych leków [1].

REKLAMA

Fałszywie dodatnie wyniki mogą wystąpić u pacjentów stosujących leki, które zawierają grupy sulfhydrylowe takie jak kaptopryl albo penicylamina. Duże stężenia kwasu askorbinowego w moczu przyczyniać się może do otrzymania wyników fałszywie ujemnych [2].

2. Wpływ leków na markery biochemiczne gospodarki węglowodanowej

Leki mogą interferować na etapie pomiaru stężenia glukozy we krwi, ale także zmieniać jej metabolizm oraz wydalanie, pomimo tego, iż obecnie stosowane do oznaczenia glukozy są metody enzymatyczne, które są wysoce specyficzne i przyjmowane leki nie mają znacznego wpływu w porównaniu z nieenzymatycznymi metodami. Należy zwrócić szczególną uwagę na substancje chemiczne posiadające właściwości redukujące, mogące powodować interferencje z metodą oznaczania. Do takich substancji należy kwas askorbinowy, który przyczyni się do uzyskania fałszywie zaniżonego stężenia glukozy we krwi, a także kwas acetylosalicylowy, zwiększający jej stężenie.

Ponadto istnieje wiele grup leków, które nie interferują na etapie pomiaru, ale wpływają na jej stężenie we krwi. Do leków zwiększających ryzyko hiperglikemii (hiperglikemia wtórna), mogące ujawnić się po przyjmowaniu ich wysokich dawek należą między innymi: glikokortykosteroidy, kwas acetylosalicylowy, diazoksyd stosowany doustnie, leki moczopędne (furosemid, hydrochloroiazyd), leki stosowane w obturacyjnych chorobach dróg oddechowych (teofilina, lewosalbutamol), leki przeciwzakaźne (kwas nalidyksowy, amfoterycyna B). Z kolei do leków, które zmniejszają stężenie glukozy zaliczamy: leki blokujące receptory α-,β-adrenergiczne (karwedilol, propranolol), leki przeciwnowotworowe (cytarabina, nelarabina) oraz leki stosowane w leczeniu cukrzycy (insulina, metformina, pioglitazon) [1].

3. Wpływ leków na badanie hormonów tarczycy

W wielu metodach immunochemicznych stosowany jest układ streptawidyna/awidyna-biotyna. Pacjenci bardzo rzadko mają niedobór biotyny, gdyż dzienne zapotrzebowanie na nią wynosi 30µg. Pomimo tego wielu z nich suplementuje ją w dawce 5000-10000 µg w jednej tabletce, najczęściej w celu poprawienia kondycji włosów, paznokci, skóry. U osób chorych na SM stosowane są nawet mega dawki tej substancji (100000-300000 µg). Tak duże stężenia mogą być przyczyną interferencji dotyczących oznaczenia testów tarczycowych (TSH, FT3, FT4).

REKLAMA

Nadmiar biotyny prowadzi do wysycenia miejsc wiążących na streptawidynie, co prowadzi do niemożliwości przyłączenia kompleksu biotynylowanego analit przeciwciała. Tego skutkiem jest niewielki sygnał, co wskazuje na fałszywie podwyższone stężenia analitu. W przypadku suplementacji biotyną stężenie FT3 i FT4 jest zawyżone (metody kompetycyjne) przy wysoko dodatnim oznaczeniu przeciwciał przeciw receptorom TSH (metody kompetycyjne), a stężenie TSH jest zaniżone (metody niekompetycyjne) [c]. Przed oznaczeniem tych parametrów należy odstawić biotynę na co najmniej  1-3 dni [3].

4. Wpływ leków na markery biochemiczne gospodarki wodno-elektrolitowej

Wiele grup leków może wpływać na markery biochemiczne gospodarki wodno-elektrolitowej i w związku z tym stanowi przykład interferencji o podłożu farmakologicznym. Należą do nich: diuretyki pętlowe, diuretyki oszczędzające potas, tiazydy, glikozydy nasercowe, inhibitory dehydratazy węglowodanowej. Zaś glikokortykosteroidy to leki, powodujące zatrzymanie sodu w organizmie oraz niedobór potasu czyli hipokaliemię. Inne leki, które zwiększają stężenie sodu to steroidy anaboliczne, metylodopa, androgeny, diazoksyd, doustne środki antykoncepcyjne. Natomiast leki takie jak furosemid, spironolakton, pochodne sulfonylomocznika, kwas etakrynowy powodują zmniejszenie stężenia sodu we krwi [1].

5. Wpływ leków na wynik badań w hematologii

Leki z  wielu grup mogą prowadzić do zmian w badaniach morfologicznych krwi. Najczęściej wynika to z ich toksycznego działania na układ krwiotwórczy. Leki przeciwgruźlicze (ryfampicyna, kwas aminosalicylowy), moczopędne (furosemid, hydrochlorotiazid), antybiotyki, leki przeciwdrgawkowe (karbamazepina) oraz przeciwreumatyczne mogą prowadzić do małopłytkowości [1]. Z kolei stosowanie leków, które zaburzają przemianę witaminy b12 oraz interferujących z absorpcją oraz zużyciem kwasy foliowego, może prowadzić do wystąpienia niedokrwistości megaloblastycznej (trimetoprim, doustne środki antykoncepcyjne, antagoniści kwasu foliowego, np. metotreksat,) [1, 4].

Literatura:

  1. Mrozikiewicz P.M., Bogacz A. Wpływ leków na wyniki badań laboratoryjnych- wybrane przykłady interferencji, Medycyna po Dyplomie. 1231-1812. Vol. 22, nr 6 (2013), s. 42-48,
  2. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2007, Forum Medycyny Rodzinnej 2007 (1), 1:82-89
  3. Derkacz M. Substancje, które mogą zaburzać pracę tarczycy, https://www.medexpress.pl/substancje-ktore-moga-zaburzac-prace-tarczycy/74380
  4. Chełstowska M., Warzocha K. Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości, Onkologia w Praktyce Klinicznej, Tom 2, nr 3, 105–116
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

2 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Lekarz wystawiając skierowanie na badanie moczu powinien wypytać o wszystkie leki i suplementy, które pacjent stosuje i udzielić mu tych uwag. A zazwyczaj takiej praktyki nie ma.
Tak samo z suplementacją żelaza w dniu pobrania krwi na oznaczenie poziomu tegoż żelaza. Będzie fałszywie zawyżone. Można by jeszcze wymienić kilka innych rzeczy. Lekarze niestety często mają nikłą wiedzę w tym temacie i sami muszą pytać o to diagnostów, bo nie znają się na metodyce badań laboratoryjnych.

Powiązane artykuły

Opieka farmaceutyczna w projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty Opieka farmaceutyczna w projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty

17 lipca 2019 r. do konsultacji publicznych oddano projekt ustawy o zawodzie farmaceuty. Dokument zo...

Celon Pharma chce przeprowadzić badania kliniczne nowego leku Celon Pharma chce przeprowadzić badania kliniczne nowego leku

Firma Celon Pharma złożyła wniosek do Prezesa URPL o udzielenie zgody na rozpoczęcie badań kliniczny...

Ministerstwo zdrowia odpowiada w sprawie pilotażu opieki farmaceutycznej Ministerstwo zdrowia odpowiada w sprawie pilotażu opieki farmaceutycznej

Projekt ustawy o zawodzie farmaceuty nie zakłada w obecnym brzmieniu finansowania opieki farmaceutyc...

REKLAMA

Potrzebujesz wsparcia
w znalezieniu pracownika do apteki?

Chcesz się dowiedzieć, jak możemy Ci pomóc?
Zostaw numer telefonu, skontaktujemy się z Tobą.

* Pola wymagane

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz