6 mitów o zakażeniu dróg moczowych

6 mitów o zakażeniu dróg moczowych

Zakażenie układu moczowego (ZUM) to jedna z najczęstszych przyczyn interwencji lekarskich. Stanowi około 40% wszystkich zakażeń szpitalnych i 10-20% zakażeń pozaszpitalnych [1]. ZUM może ograniczać się do dolnego odcinka układu moczowego albo obejmować tkankę nerek [2].

Jednym z poplarniejszych mitów jest stwierdzenie, że skuteczność furaginy zwiększa stosowanie jej razem z witaminą C. (fot. Shutterstock)

1. Niezależnie od grupy wiekowej częściej ZUM występuje u płci żeńskiej.

Częstość występowania zakażenia układu moczowego jest zależna od wieku oraz płci badanej populacji [3]. Do 6 miesiąca życia pojawia się ono częściej u chłopców, co jest związane z częstszym występowaniem w tej grupie wad wrodzonych układu moczowego. Od 6 miesiąca życia rośnie częstość występowania tego schorzenia u dziewczynek. ZUM występuje u kobiet pomiędzy 2, a 50 rokiem życia 10-50 razy częściej niż u płci przeciwnej. Przyczyną jest krótsza cewka moczowa, a także bliskość ujścia cewki moczowej i odbytnicy [2]. Po 60 roku życia zwiększa się częstość zachorowań u mężczyzn, co jest związane z zaburzeniami w odpływie moczu na skutek powiększenia gruczołu krokowego, lecz i tak kobiety z tej grupy wiekowej chorują częściej niż mężczyźni [1].

2. Etologię ZUM stanowią zawsze bakterie.

Zakażenie dróg moczowych w większości przypadków ma przyczynę bakteryjną, ale mogą się zdarzyć infekcje o innej etiologii [2]. ZUM najczęściej wywoływane jest przez bakterie Gram-ujemne z przewodu pokarmowego, okolicy ponadnapletkowej albo przedsionka pochwy. E.coli odpowiada za 75-95% przypadków zakażeń niepowikłanych [1, 4]. Obecnie z coraz większą częstością rozpoznawane jest także atypowe ZUM. Niebakteryjne zapalenie pęcherza albo cewki moczowej może być wywołane przez Chlamydia trachomatis, Ureoplasma urealyticum, Mycoplasma spp., wirusy (adenowirusy i Herpes simplex, które wywołują krwotoczne zapalenie pęcherza). U osób z obniżoną odpornością, leczonych immunosupresyjnie, po długotrwałej antybiotykoterapii, chorujących na cukrzycę, cewnikowanych, może dojść do rozwoju grzybiczego zakażenia układu moczowego (najczęstsza przyczyna to Candida albicans) [2, 4].

3. Wykonanie posiewu jest niezbędne do rozpoznania ZUM.

Ze względu na częstość występowania ZUM, a także fakt, iż najczęstszym czynnikiem etiologicznym jest E.coli, rozpoznanie nienawracających i niepowikłanych zakażeń u osób dorosłych stawiane jest na podstawie objawów klinicznych [4]. Do miejscowych objawów podmiotowych, które występują w zakażeniu pęcherza, należą dyzuria (zaburzenia w oddawaniu moczu), częstomocz, mimowolne oddawanie moczu (głównie u starszych kobiet z wypadaniem macicy), nykturia. Gdy zakażenie odejmuje górny odcinek (bakteryjne cewkowo-śródmiąższowe zapalnie nerek) występuje także gorączka, dreszcze, bóle w okolicy lędźwiowej, ból brzucha, nudności, wymioty, a nawet bóle głowy [1, 4]. Istotnym badaniem w celu ustalenia ZUM jest ogólne badanie moczu, ze szczególnym uwzględnieniem leukocytów, bakterii, erytrocytów, azotynów i esterazy leukocytów w moczu [1]. Posiew, u osób dorosłych, wykonywany jest w przypadku nieskuteczności terapii empirycznej, nawrotowego lub podejrzenia powikłanego zakażenia, a także w każdym przypadku podejrzenia ZUM z zajęciem nerek, u ciężarnych i kobiet z cewnikiem w pęcherzu moczowym [4].

4. Zakażenie układu moczowego zawsze przebiega objawowo.



U dzieci (szczególnie u noworodków i niemowląt) ZUM przebiega w sposób mało charakterystyczny (np. występuje tylko gorączka), niejednokrotnie pod maską objawów ze strony przewodu pokarmowego [2, 4]. Z tego względu w każdym przypadku podejrzenia tego schorzenia u dziecka, konieczne jest wykonanie badania ogólnego oraz bakteriologicznego moczu [4].

5. Skuteczność furaginy zwiększa stosowanie jej razem z witaminą C.

Preparaty zawierające furaginę są dostępne bez recepty i pacjenci (głównie pacjentki) sięgają po nie bardzo często. Niejednokrotnie nawet lekarze zalecają, aby podczas kuracji tym lekiem stosować jednocześnie witaminę C w celu zwiększenia skuteczności terapii. Nie znajduje to jednak potwierdzenia w CHPL produktów. Dodatkowo środowisko kwaśne moczu sprzyja przekształceniu nitrofuranów w całe cząsteczki, łatwo rozpuszczające się w lipidach i dobrze przenikające do tkanek. W efekcie tego poprawie ulega ich wchłanianie zwrotne, kumulacja w tkankach, a także wzrasta ryzyko objawów toksycznych [5]. Jednak Baxmann i wsp. wykazali, że przyjmowanie witaminy C w dawkach 1000mg i 2000mg/24h, oprócz statystycznie znamiennego zwiększenia ilości wydalanych szczawianów, nie zmniejsza istotnie pH moczu, co wskazuje na jej nieskuteczność w zakwaszaniu moczu [6]. W celu zwiększenia dostępności biologicznej pochodnych nitrofuranu, producenci zalecają przyjmowanie tabletek podczas posiłków zawierających białko [5, 7]. Wchłanianie furazydyny zwiększa także jednoczesne przyjmowanie witamin z grupy B [7].

6. Żurawina jest skuteczna w leczeniu ZUM.

Pomimo, iż preparaty z żurawiną są często stosowane w celu leczenia zakażeń dróg moczowych, nie znajduje to potwierdzenia w badaniach ani rekomendacjach terapii ZUM. Sok z żurawiny, ze względu na zawarte w nim flawonole (procyjanidy i proantocyjanidy), hamujące adhezję bakterii E.coli, zalecany jest jedynie w profilaktyce niepowikłanych, nawrotowych zakażeń dolnego odcinka układu moczowego [6].

Literatura:

  1. Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego u dorosłych. 2015
  2. Ziółkowska H. Antybiotykoterapia zakażeń okładu moczowego u dzieci, Przewodnik Lekarza 2008
  3. Sikorska-Sidek K. Rozpoznawanie i leczenie ostrych zakażeń okładu moczowego w praktyce lekarza rodzinnego, Medycyna Rodzinna 6/2004
  4. Kiliś- Pstrusinska K. Zakażenia układu moczowego, Praktyka lekarska -Zeszyty specjalistyczne nr 72
  5. Furaginum TEVA CHPL
  6. Zawadzki J. Profilaktyka zakażeń układu moczowego https://infekcje.mp.pl/ekspert/98264,profilaktyka-zakazen-ukladu-moczowego
  7. Furaginum Adamed CHPL

Wytwarzanie tych produktów wymaga specjalistycznej wiedzy naukowej oraz bardzo kosztownego i nowoczesnego wyposażenia (fot. Shutterstock)Główny Inspektor Farmaceutyczny...

W ostatnich latach w Polsce obserwuje się dynamiczny wzrost zainteresowania wytwarzaniem...

Apteki prowadzą obrót środkami spożywczymi, którymi są suplementy diety i środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego (fot. Shutterstock)Kontrole Sanepidu w aptekach. Co...

Apteki, punkty apteczne lub sklepy zielarskie by prowadzić obrót suplementami diety, środkami...

Program "Karta Dużej Rodziny" nie jest sprzeczny z zakazami reklamy wynikającymi z art. 94a (fot. Shutterstock)Karta Dużej Rodziny nie jest sprzeczna...

Najświeższy projekt nowelizacji prawa farmaceutycznego zakłada zamiany w art. 94a - dotyczącym...

Zdaniem GIF sąd I instancji pominął, że firma podejmując się prowadzenia działalności sprzecznej z prawem powinna była liczyć się z konsekwencjami w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki (fot. Shutterstock)Tymczasowa ochrona dla apteki, która...

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Głównego Inspektora Farmaceutycznego, na...

IGWPAiA proponuje, by dostarczać leki i wyroby medyczne mogły również punkty apteczne (kierownik punktu lub wyznaczony technik farmaceutyczny) (fot. Shutterstock)Technicy farmaceutyczni też chcą...

Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek zgłosiła swoje uwagi, w ramach...