6 niecharakterystycznych objawów odwodnienia

6 niecharakterystycznych objawów odwodnienia

Astronomiczne lato trwa do 22 września, więc jeszcze mogą pojawić się upalne dni. W takie dni często wypijamy zbyt mało płynów, co może prowadzić do odwodnienia. Szczególnie narażone są małe dzieci oraz osoby starsze.

Odpowiednia ilość wody niezbędna jest do utrzymania odpowiedniego ciśnienia tętniczego, a także prawidłowej pracy serca (fot. Shutterstock)

Organizm człowieka nie posiada rezerw wody, które mogłyby być uruchamiane w warunkach jej niedoboru i dlatego też konieczność ciągłego jej uzupełniania oraz wchłaniania zwrotnego, jeśli to możliwe. Produkcja tzw. wody metabolicznej (średnio 350ml/dobę) nie jest w stanie wyrównać jej braków. Dzienne zapotrzebowanie w zależności od warunków środowiskowych, a także aktywności fizycznej waha się od 1,5 do ponad 3 litrów na dobę. Na każdą wytwarzaną kcal powinno się dostarczyć organizmowi 1 ml wody [1].

Odwodnienie jest stanem organizmu, w którym występuje ujemny bilans wodny [1]. Może być wynikiem zmniejszonej podaży płynów, nadmiernej utraty lub przesunięciem płynu do tzw. trzeciej przestrzenni albo kombinacji tych wszystkich czynników. Odwodnienie w praktyce klinicznej związane jest z utratą wody z albo bez sodu w ilości, która przekracza możliwości kompensacyjne organizmu [2]. Uważa się, iż krytyczny punkt w rozwoju odwodnienia stanowi odwodnienie rzędu 2-3% masy ciała, przy czym wyraźne uczucie pragnienia pojawia się przy odwodnieniu 1,5-2% masy ciała [3]. U osób starszych najczęściej występuje odwodnienie hipertoniczne, zwykle wywołane niedostateczną ilością przyjmowanej wody, czego przyczyną jest upośledzenie fizjologicznego odruchu pragnienia [4]. Wraz z wiekiem postępuje pogorszenie się pracy narządów i obniżenie rezerw homeostazy, co powoduje, iż nawet niewielkie zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej mogą prowadzić do zaostrzenia chorób współistniejących albo zainicjować proces chorobowy [4].

Niektóre mało swoiste objawy odwodnienia można łatwo przeoczyć, gdyż bardzo często są przepisywane np. starości oraz mylnie interpretowane jako charakterystyczne w przebiegu innych chorób [4].

1. Splątanie

Jednym z ważniejszych symptomów odwodnienia występujących u osób starszych jest zaburzenie funkcji poznawczych, a także zaburzenia nastroju [5]. Objawy te są głównie konsekwencją odwodnienia komórek ośrodkowego układu nerwowego [2]. Może wystąpić splątanie, pobudzenie, niepokój, omamy. Dodatkowo stosowanie leków zwiększających wydalanie sodu w dawkach standardowych, lecz bez kontroli nawodnienia oraz przy postępującej z wiekiem niewydolności nerek, prowadzić może do odwodnienia hipotoniczego (zespół niedoboru sodu) [2, 4]. Objawia się ono zaburzeniami ze strony OUN włącznie z delirium (zespół majaczeniowy). Niewłaściwa diagnoza skutkuje często włączeniem leków sedatywnych, neuroleptyków oraz pogorszeniem stanu zdrowia [4].

2. Ból głowy

Do mało swoistych objawów odwodnienia należą także ból oraz zawroty głowy [4]. Ból głowy, którego przyczyną jest odwodnienie posiada specyficzne cechy. Najczęściej jest zlokalizowany obustronnie, a także nasila się w wyniku ruchów głowy oraz podczas schylania. Prawdopodobnie jest on efektem zmniejszenia objętości osocza, co powoduje wzrost jego osmolarności,a także wzrostem poziomu sodu oraz aktywności reniny. Te zjawiska wpływają na umiejscowione w obrębie naczyń mózgowych naczynia. Odwodnienie stanowić może czynnik ryzyka napadu migreny albo również przedłużać czas jej trwania [6].

3. Spadek koncentracji



Mózg to organ bardzo wrażliwy na odwodnienie. Pogorszenie pamięci oraz zaburzenia koncentracji mogą wystąpić przy utracie wody w ilości równej 1% masy ciała. Niedobór wody na poziomie 2-3% zaburza procesy pamięci krótkotrwałej, wydłuża czas reakcji na bodziec, odpowiada za uczucie zmęczenia oraz znużenia [7].

4. Hipotonia

Odpowiednia ilość wody niezbędna jest do utrzymania odpowiedniego ciśnienia tętniczego, a także prawidłowej pracy serca. Skutkiem jej niedoboru może być spadek ciśnienia krwi, co zwiększa ryzyko niedokrwienia mózgu albo serca, a również zasłabnięć, których konsekwencją mogą być poważne złamania czy urazy. W sytuacji niedoboru wody w granicach 2-3% następuje zagęszczenie krwi (wzrost hematokrytu) oraz zmniejszenie wypełnienia naczyń z ograniczeniem dystrybucji krwi na obwodzie [1]. Zagęszczenie krwi sprzyja zaburzeniom jej krzepnięcia, w wyniku tego u osób odwodnionych zwiększa się ryzyko wystąpienia zatorowości czy zakrzepicy [8].

5. Obrzęki

Zbyt mała podaż płynów może być także przyczyną nieprawidłowości w wydalaniu moczu i prowadzić w rezultacie do przednerkowej niewydolności nerek [5]. Są one organem odpowiedzialnym za między innymi równowagę wodno-elektrolitową organizmu. Postępująca wraz z wiekiem zmniejszona ich wydolność zaburza stan nawodnienia. Prowadzi to do powstania błędnego koła: nieprawidłowe nawodnienie nasila niewydolność nerek, a ona wpływa niekorzystnie na prawidłowe nawodnienie. Niewydolne nerki nie radzą sobie z kontrolą gospodarki wodnej czego efektem mogą być obrzęki [8].

6. Zaparcia

Człowiek wydala wodę również ze stolcem. Jej nieodpowiednia podaż prowadzi do jej maksymalnego wchłaniania ze stolca, co powoduje zwiększone ryzyko zaparć. Odpowiednia ilość płynów w diecie ma większe znaczenie w profilaktyce niż stosowanie diety bogatej w błonnik [8]. Dodatkowo stosowanie różnego rodzaju preparatów przeczyszczających może prowadzić do poważnych zaburzeń zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej [4].

Literatura:

  1. Karowicz-Bilińska A. Woda i jej znaczenie dla organizmu kobiety
  2. Idasiak-Piechocka I. Odwodnienie – patofizjologia i klinika
  3. Frączek B. Gospodarka wodno-elektrolitowa organizmu, profilaktyka odwodnienia i strategie prawidłowego nawadniania sportowców
  4. Mziray M i wsp. Woda istotnym składnikiem pokarmowym diety osób w wieku podeszłym
  5. Skotnicka M., Rohde D., Kłobukowski F. Zapotrzebowanie na wodę i ocena jej pobrania wśród osób starszych
  6. Grochowalska A., Krauss H., Menclewicz K. Wpływ niewłaściwego odżywiania na występowanie bólu głowy
  7. Weker H., Więc M. Woda w żywieniu najmłodszych dzieci – jej znaczenie i kryteria wyboru
  8. Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń dotyczących spożycia wody i innych napojów przez osoby w wieku podeszłym

Lekarze weterynarii zostali zawiadomieni o tej sprawie i poproszeni o zgłaszanie wszelkich działań niepożądanych. (fot. Shutterstock)Masz czworonoga? Uważaj na ten lek!

Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych EMA ostrzega o przypadkach urazu oczu zwierząt...

Łącznie zatrzymano do chwili obecnej 23 osoby, a spośród nich 5 zostało tymczasowo aresztowanych. (fot. Policja.pl)Nielegalnie produkowano leki na...

Poznańscy policjanci z CBŚP kontynuując sprawę likwidacji największej na świecie fabryki...

Trainers Development Camp

Trainers Development Camp (TDC) to projekt Międzynarodowej Federacji Studentów Farmacji (IPSF),...

Pracownica apteki poprosiła napastnika, aby się odsunął, a ten wyszedł posłusznie zza ladę do strefy klienta, w tym czasie nadal szukała pilota antynapadowego. (fot. Shutterstock)Pracownica apteki całodobowej...

Sąd Okręgowy w Łodzi rozpatrywał niedawno sprawę napadu na aptekę całodobową. Napastnik groził...

Czy w świetle obowiązującego rozporządzenia apteka może zrealizować receptę, której wpisano tylko imię, nazwisko i PESEL pacjenta? (fot. Kamil Guzy)Kolejne niejasności w rozporządzeniu w...

W minionym tygodniu weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie recept, która miała...