6 składników jaj, które można wykorzystać w lecznictwie

6 składników jaj, które można wykorzystać w lecznictwie

Kurze jaja to jeden z najdoskonalszych naturalnych produktów spożywczych, a wynika to jednoznacznie z ich natury oraz funkcji jaką spełniają substancje zamknięte w skorupce. Większość z nas nie zdaje sobie sprawy ile cennych składników jest w nich zawartych.

Budujące skorupkę sole wapnia mogłyby być najlepszym źródłem tego pierwiastka dla człowieka, cechującym się ponad 90% przyswajalnością. (fot. Shutterstock)

Potwierdzeniem doskonałości jajka pod względem jego biologicznej wartości jest fakt, iż do rozwoju w żywy, w pełni wykształcony organizm, wystarcza zapłodnionemu jaju dostarczenie energii w postaci ciepła (39ºC) przez około 3 tygodnie [1].

1. Lizozym

Lizozym (muramidaza) to białko globularne, rozkładające wiązania glikozydowe między N-acetyloglukozaminą, a kwasem N-acetylomuraminowym w polisacharydach, które budują ściany komórkowe bakterii, a także hydrolizuje wiązania glikozydowe w chitynie [2]. Muramidaza jest określana mianem endogennego antybiotyku. Znajduje zastosowanie w terapii zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych związanych z leczeniem ran oraz terapii leukopenii [2]. Lizozym używany jest w medycynie jako substancja pomocnicza w terapii przeciwbólowej, a także antybiotykowej w przebiegu infekcji bakteryjnych [1]. Udowodniono również, że wykazuje on działanie przeciwwirusowe, głównie na wirusy opryszczki pospolitej, mięczaka zakaźnego czy ospy wietrznej [1]. W przebiegu procesu zapalnego lizozym neutralizuje substancje kwaśne powstające w przebiegu procesu zapalnego [2].

Podstawowe znaczenie ma zastosowanie lizozymu jako czynnika wspomagającego terapię antybiotykami, antyseptykami, kortykosteroidami albo enzymami proteolitycznymi [2]. W połączeniu z ß-laktamami zachowuje on silnie bakteriobójcze działanie i z tego względu terapia złożona z tych dwóch składników może skutecznie hamować bakteriemię i prowadzić do uniknięcia posocznicy [3]. Prowadzone są także badania nad wykorzystaniem muramidazy w celowanym transporcie leków do nerek [2].

2. Kolagen i sole wapnia

Ważną i przydatną częścią jaja kurzego (wykorzystywaną w medycynie, a w warunkach domowych zwykle wyrzucaną) jest skorupka, a także jej błony. Zawierają one duże ilości soli wapnia, glikoprotein, proteoglikanów i białek [1].

Budujące skorupkę sole wapnia mogłyby być najlepszym źródłem tego pierwiastka dla człowieka, cechującym się ponad 90% przyswajalnością. Zaś w skład błon jaja wchodzi między innymi kolagen I, V i X, którego zaletą jest mniej reakcji niepożądanych (w porównaniu do kolagenu ze świńskich i krowich skór czy kości), gdyż ma podobną budowę do kolagenu ludzkiego. Wykazano, iż 8-tygodniowa suplementacja diety błonami skorupkowymi znacząco wpłynęła na zmniejszenie bólu oraz sztywności stawów, a także znacząco poprawiła ich funkcjonalność. Działanie to jest zapewnione nie tylko przez kolagen, ale i przez budujące osłonki jaja chondroidynę, glukozaminę oraz kwas hialuronowy [1].

3. Cystatyna



Cystatyna jest polipeptydem pochodzącym głównie z białka jaja kurzego. Niewielkie jej ilości zawarte są także w żółtku. Strukturalnie kurza cystatyna jest bardzo podobna do cystatyny C (CysC), która jest obecna w wszystkich komórkach jądrzastych ludzkiego organizmu i z tego względu często jest używana jako model do badań medycznych [1]. Cystatyna kurza badana była pod kątem leczenia chorób przyzębia [2]. Ponadto okazała się skuteczna w obniżaniu aktywności proteaz serynowych, co daje nadzieję na rozwój nowej terapii przeciwnowotworowej – terapii inhibitorami proteaz serynowych. W badaniach wykazano zdolność cystatyny do częściowego zahamowania replikacji wirusa polio, a także działanie bakteriobójcze wobec S.aureus, E.coli, P.aeruginosa [a]. Udało się również dowieść grzybobójczego działania zarówno w grupie szczepów wrażliwych, jak i opornych na azole [1].

4. Peptydy jaj aktywne biologicznie

Okazuje się, iż jaja kurze mogą być pomocne w leczeniu nadciśnienia tętniczego [1]. Gdy spożywamy całe jaja, to z zawartej w nich owoalbuminy, stanowiącej główny składnik białkowy jaja, pod wpływem działania pepsyny powstaje oktapeptyd – owokinina, ulegający natychmiastowej estryfikacji i dobrze absorbowany przez jelita [1, 2]. Peptyd ten wykazuje działanie hipotensyjne – hamuje aktywność enzymu konwertującego angiotensynę (ACE) [1]. U innej grupy peptydów, uzyskanej z żółtka jaja, w wyniku ekstrakcji etanolem fosfolipidów, oprócz działania hipotensyjnego, wykryto również działanie przeciwcukrzycowe [1].

5. Immunoglobulina Y

Immunoglobulina Y (IgY) to różniący się strukturalnie analog IgG – głównego przeciwciała w surowicy krwi ssaków [1]. IgY chronią organizm przed patogenami żołądkowo-jelitowymi, zwłaszcza z rodziny Enterobaktariaceae tj. Salmonella, E.coli oraz stanowią ochronę przed dużą grupą mikroorganizmów gromadzących się w płytce nazębnej [2]. Immunoglobulina być może pomocna w zwalczaniu H.pylori, a także przewlekłych infekcji dolnych dróg oddechowych wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa, będących częstym i groźnym dla życia powikłaniem mukowiscydozy [1].

6. Owomukoid

Stanowi on 10-11% protein białka jaja [2]. Podejmowane są próby wykorzystania owomukoidu do rozwiązania problemu doustnego podawania leków białkowych i polipeptydowych, w tym insuliny. Substancja lecznicza miałaby się znajdować wewnątrz polimerów hydrożelowych, o średnicy nie przekraczającej 0,05 mm, opłaszczonych owomukoidem. Związany chemicznie z otoczką żelową owomukoid hamuje aktywność enzymów proteolitycznych, chroniąc np. insulinę przed degradacją, a także łączy się z lektynami błony śluzowej jelita, co powoduje wzrost miejscowego stężenia hormonu, a w rezultacie szybkość dyfuzji do krwiobiegu wzrasta[2].

Literatura:

  1. Zdrojewicz Z., Herman M.,Starostecka E. Jajo kurze jako źródło cennych substancji biologicznie czynnych, Postepy Hig Med Dosw (online), 2016
  2. Gołąb K., Wyrwas M. Białka jaja kurzego – właściwości biochemiczne i zastosowanie, Adv Clin Exp Med 2005,
  3. Gajda E., Bugla-Płoskońska G. Lizozym - występowanie w przyrodzie, właściwości biologiczne i. możliwości zastosowań, Postepy Hig Med Dosw. 2014

Jeżeli natomiast osoba wydająca jest w stanie określić brakujący kod pocztowy, to może opisać go na rewersie recepty papierowej. (fot. Shutterstock)Czy farmaceuta może uzupełnić kod...

Od 18 kwietnia, gdy weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie recept, elementem obowiązkowym...

Techniczka na stażu samodzielnie wydawała leki pacjentom, a w systemie była wtedy zalogowana na kierownika apteki. (fot. Shutterstock)Sposób na zatrzymanie technika stażysty...

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum już po raz kolejny, w krótkim czasie, rozstrzygał sprawę...

Póki co wszystkie osoby zatrzymane w poniedziałek przez CBA, zostały zwolnione do domu. (fot. Shutterstock)Nielegalny wywóz leków to proceder...

"To proceder niezwykle szkodliwy" - mówi o nielegalnym wywozie leków dr Paweł Wróblewski. "...

W ocenie Ministra Zdrowia obowiązujące obecnie regulacje odnoszące się do kwestii koncentracji zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej mają charakter kompleksowy. (fot. MGR.FARM)Ministerstwo Zdrowia o cofaniu zezwoleń...

Pod koniec stycznia poseł Waldemar Buda zwrócił się do Ministra Zdrowia z pytaniem o los 1500...

NFZ wyjaśnia, że data i godzina realizacji recepty oznacza moment fiskalizacji recepty lub kilku recept, kiedy pacjent płaci za wydawane leki. (fot. Shutterstock)Będą kary dla aptek, za błędnie...

Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ wydał interpretację przepisów nowego rozporządzenia w sprawie...