8 mitów o ospie wietrznej

Czy „Ospa party” to lepszy sposób niż szczepienie na zapewnienie długoletniej oporności? Jak kąpiel wpływa na przebieg ospy? Czy ospa wietrzna to tylko łagodna choroba wieku dziecięcego… Rozprawiamy z najpopularniejszymi mitami o ospie.

Choć stosowany na krostki puder w płynie przynosi początkowo ulgę nie jest zalecane jego stosowanie. Zasychając tworzy on bowiem nieprzepuszczalną warstwę pod którą mogą namnażać się bakterie (fot. Shutterstock)

Mgr.farm » Opinie » 8 mitów o ospie wietrznej

Ospa wietrzna to jedna z najczęstszych chorób zakaźnych wieku dziecięcego. Jest ona powodowana przez wirus Varicella zoster (VZV), który należy do otoczkowych DNA-wirusów z rodziny Herpesviridae [1]. Swędząca wysypka grudkowo-pęcherzykowa to najbardziej charakterystyczny objaw ospy wietrznej, zwykle umożliwiający rozpoznanie jej na podstawie samego badania klinicznego. Szczyt zachorowań przypada w okresie jesienno-zimowym, ale zachorowania obserwuje się przez cały rok [2]. Po przechorowaniu ospy wietrznej w organizmie wirus pozostaje w postaci utajonej i w przypadku spadku odporności może dojść do rozwoju półpaśca [3]. Pomimo dużej częstotliwości zapadania na tą chorobę, nadal krąży wokół niej wiele nieprawidłowych informacji.

MIT 1: Ospa wietrzna od razu daje charakterystyczne objawy

Rozpoznanie tej choroby przede wszystkim opiera się na charakterystycznym obrazie klinicznym. Jednak pierwsze objawy mogą być pomylone z przeziębieniem. Po bezobjawowym okresie inkubacji następuje etap objawów prodromalnych (1-2 dni) ze złym samopoczuciem, stanem podgorączkowym, zmęczeniem, utratą łaknienia. Dodatkowo wystąpić mogą bóle głowy oraz obawy zakażenia górnych dróg oddechowych. Dopiero później dochodzi do wysiewu wykwitów skórnych – w początkowej fazie w postaci plamek, a następnie grudek, pęcherzyków i ostatecznie do samoistnie odpadających suchych strupków. Zmianom zwykle towarzyszy gorączka, która szczyt osiąga najczęściej w okresie największego nasilenia wysypki [1].

MIT 2: Ospa wietrzna to łagodna choroba wieku dziecięcego

Na tę chorobę chorują praktycznie wszystkie osoby, które nie były zaszczepione. To najczęstsza choroba zakaźna występująca w naszym kraju. W każdym roku notowanych jest około 200 tysięcy zachorowań. Aktualnie najczęściej chorują dzieci w wieku przedszkolnym. Jednak wbrew obiegowej opinii wśród dorosłych zachorowania także występują dość często. W 2012 r. w Polsce roku zgłoszono 208 tys. zachorowań (13 tys. osób hospitalizowano) [2].

Ospa wietrzna w większości przypadków przebiega łagodnie, lecz u 2-6% chorych wystąpić mogą groźne powikłania. Jest to nieprzewidywana choroba – powikłania wystąpić mogą u dotychczas zdrowych osób. Zdecydowanie cięższy przebieg tego schorzenia jest u dorosłych niż u dzieci [b]. Raz na 60 tys. zachorowań dochodzi do zgonu, a każdego roku ponad 1000 osób chorujących na ospę wymaga hospitalizacji [3].

MIT 3: Pacjent zaraża dopiero po pojawieniu się zmian skórnych

Do zakażenia ospą dochodzi drogą kropelkową. Już 1-2 dnia przed wystąpieniem wysypki osoba zakażona wirusem jest zakaźna i trwa to do momentu przyschnięcia wszystkich wykwitów. Okres ten może ulec wydłużeniu u osób z upośledzoną odpornością [1]. Czas, jaki upływa od chwili wtargnięcia wirusa do organizmu do wystąpienia pierwszych objawów, czyli okres wylęgania, wynosi 10-21 dni, a u osób z obniżoną odpornością nawet do 4 tygodni [2].

MIT 4: „Ospa party” to lepszy sposób niż szczepienie na zapewnienie długoletniej oporności

Ospa party jest to celowe narażanie dziecka na zakażenie wirusem Varicella zoster podczas bliskiego kontaktu lub zabawy z innym dzieckiem, u którego są objawy tej choroby. Takie postępowanie to narażanie dziecka na poważne niebezpieczeństwo, gdyż nie jesteśmy w stanie przewidzieć czy wystąpią u niego powikłania. Do najczęstszych należą nadkażenia skóry oraz tkanki podskórnej, powikłania ze strony układu oddechowego i objawy neurologiczne. Większość hospitalizacji, powikłań i zgonów z powodu tej choroby występuje u dzieci, które wcześniej były zdrowe i nie występowały u nich zaburzenia odporności czy inne choroby przewlekłe. Szczepienie jest jedynym bezpiecznym sposobem ochrony przed ospą i zapewnienia długoletniej oporności [3].

REKLAMA

MIT 5: Nie należy obawiać się powikłań ospy wietrznej

Powikłania ospy wietrznej nie występują często, lecz mogą być poważne [4]. Najczęstsze to bakteryjne zakażenia skóry (u dzieci poniżej 5 roku życia ryzyko 1/3800 zachorowań), powstające kiedy krosty zostaną zakażone bakteriami (najczęściej paciorkowcem ropotwórczym albo gronkowcem). Obraz kliniczny może być różny od zapalnego nacieku poprzez ropowice albo ropnie do płonicy, róży przyrannnej albo nawet martwiczego zapalenia powięzi [4, 5]. Ospa osłabia odporność na wiele tygodni, co jest czynnikiem sprzyjającym rozwojowi innych infekcji np. dróg moczowych, układu oddechowego, zapalenia ucha. Błahe z pozoru przeziębienie może skończyć się zapaleniem płuc. Mogą wystąpić również powikłania neurologiczne (np. drgawki), kardiologiczne (np. zapalenie mięśnia sercowego), małopłytkowość, zapalenie stawów, spojówek, rogówki, odwodnienie [4].

MIT 6: Podczas ospy wietrznej osoba chora powinna unikać kąpieli

Wbrew niedawnym zaleceniom dziecko czy osoba dorosła chora na ospę powinna być kąpana codziennie, najlepiej w wodzie z niewielkim dodatkiem nadmanganianu, sody oczyszczonej czy siemienia lnianego [2, 4], Należy utrzymywać w czystości wykwity [2]. Długie przesiadywanie w wannie jest jednak niewskazane ze względu na zwiększenie możliwości nadkażenia zmian skórnych. Po kąpieli ciało należy delikatnie osuszyć ręcznikiem (bez tarcia) [4].

MIT 7: Każdy przypadek ospy wymaga zastosowania leczenia przeciwwirusowego

Leczenie niepowikłanych przypadków tej choroby sprowadza się do stosowania leków działających objawowo: przeciwgorączkowych (należy unikać NLZP ze względu na zwiększone ryzyko skórnych powikłań bakteryjnych) oraz przeciwświądowych. Zalecane jest leżenie w łóżku [1]. W leczeniu zakażeń VZV lekiem z wyboru jest acyklowir. Jego stosowanie jest rekomendowane u chorych narażonych szczególnie na ciężki przebieg choroby (pacjenci z upośledzeniem odporności, noworodki, młodzież i osoby dorosłe) [1, 5]. Acyklowir nie zabija wirusów, lecz hamuje ich mnożenie, więc istotne jest zastosowanie go możliwie najszybciej w pierwszych dniach choroby [2].

MIT 8: Papki to najskuteczniejsza metoda łagodzenia świądu

Choć stosowany na krostki puder w płynie przynosi początkowo ulgę nie jest zalecane jego stosowanie. Zasychając tworzy on bowiem nieprzepuszczalną warstwę pod którą mogą namnażać się bakterie. Można stosować preparaty oktenidyny. Gdy wysypce towarzyszy wyjątkowy świąd można sięgnąć po leki przeciwhistaminowe, które powinny nieco złagodzić dolegliwości [4].

Literatura: