9 mitów o glikokortykosteroidach donosowych

14 czerwca 2018 13:30

Na temat donosowych sterydów krąży wiele mitów i półprawd. Podobno nie powinno się ich stosować długotrwale, a ich przyjmowanie przewlekłe prowadzi do atrofii błony śluzowej nosa. Oto 9 nieprawdziwych informacji na temat glikokortykosteroidów donosowych, które z pewnością nie raz słyszeliście…

Liczne badania oraz wieloletnie obserwacje pokazały, iż są to leki bezpieczne, również dla dzieci. (fot. Shutterstock)

Glikokortykosteroidy donosowe (dnGKS) są jednymi z najczęściej stosowanych leków donosowych. Wykazują one silne działanie przeciwzapalne dzięki zmniejszaniu uwalniania cytokin i chemokinin, a także ograniczaniu napływu komórek prezentujących antygen, komórek T oraz eozynofilów do śluzówki nosa [1].

[h4]1. Donosowe glikokortykosteroidy znajdują zastosowanie tylko w przypadku schorzeń o podłożu alergicznym[/h4]

Zgodnie z międzynarodowymi oraz krajowymi wytycznymi, a także aktualną wiedzą dnGKS, donosowe glikokortykosteroidy stosowane są w chorobach górnych dróg oddechowych, które charakteryzują się mechanizmem zapalnym, alergicznych i niealergicznych nieżytach nosa, przewlekłych zapaleniach nosa z polipami nosa ostrych i przewlekłych zapaleniach zatok [1].

[h4]2. Donosowe glikokortykosteroidy wpływają jedynie na objawy związane z nosem[/h4]

Do istotnych korzyści, które wynikają ze stosowania dnGKS, należą między innymi: wpływ na zmniejszanie objawów alergicznego zapalenia spojówek oraz lepsza kontrola astmy oskrzelowej u pacjentów, u których współistnieje ona z nieżytem nosa albo zapaleniem zatok. Na objawy alergicznego zapalenia spojówek wpływa korzystnie zwłaszcza najnowsza generacja GKS donosowych i z tego względu są rekomendowane one również w leczeniu objawów ocznych ANN [2].

[h4]3. Efekt działania dnGKS jest natychmiastowy[/h4]

Najczęściej działanie donosowych glikokortykosteroidów rozpoczyna się później niż innych leków stosowanych miejscowo, a także leków przeciwhistaminowych. Wynika to z mechanizmów ich działania. Efekty kliniczne obserwowane są po upływie od 3-7 do 36 godzin od pierwszego podania, lecz maksymalna skuteczność występuje po kilku dniach [2].

[h4]4. Donosowe glikokortykosteroidy powinny być stosowane doraźnie w przypadku nasilenia objawów choroby[/h4]

DnGKS stosowane są zarówno u osób z nasilonymi objawami chorobowymi, w tym upośledzoną drożnością nosa, jak i w profilaktyce. Zapobiegawcze, regularne stosowanie donosowo GKS, zmniejsza skutecznie kichanie, zatkanie i świąd nosa oraz wyciek z niego wydzieliny [1].

[h4]5. Sterydy donosowe nie powinny być stosowane długotrwale[/h4]

Dostępne obecnie preparaty do nosa są dobrze tolerowane i można je stosować przewlekle, ponieważ nie powodują zaniku błony śluzowej nosa [1]. DnGKS powinno się stosować regularnie, przez dłuższy czas, gdyż jedynie wtedy mają optymalne działanie przeciwzapalne. Nie są to leki do stosowania doraźnego. Leczenie powinno rozpocząć się co najmniej 10-14 dni przed przewidywaną ekspozycją na uczulający alergen i kontynuowane nawet przez wiele miesięcy (cały okres ekspozycji na alergen) [2].

[h4]6. Nowoczesne glikokortykosteroidy stosowane donosowo wywierają działanie systemowe[/h4]

Nowoczesne GKS stosowane do nosa są w standardowych dawkach pozbawione działania ogólnoustrojowego i mogą być, podobnie jak w astmie, stosowane przewlekle [1]. Systemowa biodostępność najnowocześniejszych glikokortykosteroidów takich jak mometazon, furoinian flutikazonu czy propionian flutikazonu wynosi poniżej 0,5%. Dla porównania, dla budezonidu podawanego donosowo kształtuje się ona na poziomie 33%, a dla beklometazonu – 44% [2].

Liczne badania oraz wieloletnie obserwacje pokazały, iż są to leki bezpieczne, również dla dzieci. Nie mają wpływu na metabolizm kostny (gęstość mineralna kości), nie wpływają na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, a także nie zaburzają tempa wzrostu dzieci. Nie powodują również wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego [2].

[h4]7. Glikokortykosteroidy donosowe są mniej skuteczne niż leki przeciwhistaminowe[/h4]

GKS stosowane donosowo to podstawowe i najskuteczniejsze leki w leczeniu alergicznego nieżytu nosa (ANN). Jako jedyna grupa terapeutyczna redukują wszystkie objawy zapalenia alergicznego, poprawiając jednocześnie drożność nosa. Wytyczne ARIA 2010 wskazują jednoznacznie na ich wyższość nad lekami przeciwhistaminowymi w terapii ANN. DnGKS są istotnie skuteczniejsze niż donosowe i doustne leki przeciwhistaminowe, a także leki antyleukotrienowe. Są one lekami z wyboru, w przypadkach ANN, w których objawy wpływają na jakość życia pacjenta. U tych osób doustne albo miejscowe leki przeciwhistaminowe mogą być stosowane jako uzupełnienie leczenia, lecz nie zawsze przekłada się to na poprawę efektów terapii [2].

[h4]8. Skuteczność terapii dnGKS zależna jest jedynie od dawki[/h4]

Pełna skuteczność leku podawanego donosowo zależy nie tylko od dawki leku, lecz także od techniki podania, drożności nosa oraz możliwości kontaktu substancji leczniczej z błoną śluzową nosa. Należy poinformować pacjenta, iż w czasie aplikacji końcówka dozownika nie powinna dotykać błony śluzowej przegrody nosa, a oś przechodząca przez dozownik powinna być tak ustawiona, by przechodząc przez boczną przegrodę nosa, skierowana była na wewnętrzny kąt oka. Przed zastosowaniem właściwych leków donosowych, konieczne jest też oczyszczenie nosa z patologicznej wydzieliny, gdyż upośledza ona albo wręcz uniemożliwia kontakt tych leków z błoną śluzowa nosa [1].

[h4]9. DnGKS stosowane długotrwale prowadzą do atrofii błony śluzowej nosa[/h4]

Glikokortykosteroidy stosowane donosowo są to leki bardzo dobrze tolerowane przez pacjentów. Aplikowane prawidłowo nie powodują nawet w wieloletniej obserwacji atrofii śluzówki nosa i nie uszkadzają nabłonka. Korzystnie wpływają na mechanizmy reparacyjne w obrębie błony śluzowej nosa. Uszkodzenia śluzówki nosa, najczęściej w obrębie jego przegrody, zwykle związane są z nieprawidłową aplikacją leku (kierowanie strumienia preparatu na przegrodę) [2].

Literatura:


  • Rapiejko P., Lipiec A. Jak zwiększyć skuteczność działania donosowych glikokortykosteroidów, Alergoprofil 2017 Vol.13 Nr 1
  • Arcimowicz M. Glikokortykosteroidy donosowe: fakty i mity, Alergoprofil 2016 Vol.12 Nr 3

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Apteczno-dyżurowy paragraf 22 Apteczno-dyżurowy paragraf 22

MZ stwierdza, co mnie wcale nie zaskakuje, że ustalanie dni i godzin pracy aptek należy (co do zasad...

7 filmów, które powinien obejrzeć każdy farmaceuta 7 filmów, które powinien obejrzeć każdy farmaceuta

Wszystkie filmy z szeroko pojętą tematyką farmaceutyczną w tle są mniej lub bardziej znane, ale z pe...

10 najbardziej niebezpiecznych interakcji leków z żywnością 10 najbardziej niebezpiecznych interakcji leków z żywnością

Pouczanie pacjenta na temat prawidłowego przyjmowania leku, należy do obowiązków farmaceuty. Warto z...