REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Antykoncepcja hormonalna – działanie, skuteczność i wpływ na organizm

11 września 2019 11:40

Szacuje się, że antykoncepcję hormonalną stosuje obecnie ok. 140 milionów kobiet na całym świecie [1]. Tabletki hormonalne są uważane za najskuteczniejszą metodę antykoncepcji przez większość kobiet w Polsce [2]. Kobiety stosujące antykoncepcję szukają metody, która byłaby jednocześnie skuteczna, bezpieczna, dobrze tolerowana, wygodna, prosta w zastosowaniu [3] i która umożliwiałaby szybki powrót płodności i poczęcie zdrowego dziecka [4]. Czy przyjmowanie syntetycznych hormonów spełnia te wszystkie warunki?

Szacuje się, że antykoncepcję hormonalną stosuje obecnie ok. 140 milionów kobiet na całym świecie (fot. Shutterstock).
Szacuje się, że antykoncepcję hormonalną stosuje obecnie ok. 140 milionów kobiet na całym świecie (fot. Shutterstock).

Ryzyko zachorowania na raka piersi pozostawało wysokie także po odstawieniu antykoncepcji, jeśli stosowano ją dłużej niż 5 lat. Podobne wyniki uzyskano przy ograniczeniu analizy do tabletek dwuskładnikowych. U kobiet, które przyjmowały je przez mniej niż rok, ryzyko zachorowania było o 3% wyższe, a u kobiet stosujących je przez ponad 10 lat, prawdopodobieństwo choroby wzrastało o 46% w porównaniu do kobiet niestosujących tych tabletek. Zwiększoną zachorowalność na raka piersi odnotowano także u kobiet stosujących minitabletki zawierające dezogestrel (o 18%) oraz wkładki z lewonorgestrelem (o 21%). Ryzyko zachorowania było szczególnie wysokie u kobiet, które rozpoczęły stosowanie produktów antykoncepcji hormonalnej (tabletki dwuskładnikowe, krążki dopochwowe i implanty) przed 20 rokiem życia [1].

Wpływ na układ krążenia

Powikłania zakrzepowo-zatorowe są jednymi z najczęstszych i najbardziej niebezpiecznych powikłań stosowania antykoncepcji hormonalnej. Wynikają one głównie z prozakrzepowych właściwości estrogenów, które zwiększają syntezę czynników krzepnięcia w wątrobie, co zwiększa ryzyko zakrzepicy w układzie naczyniowym [6, 29]. Zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej na skutek przyjmowania syntetycznych hormonów znane jest już od początku wprowadzenia antykoncepcji hormonalnej w latach 60. [29]. Częste powikłania naczyniowe były jedną z głównych przyczyn obniżenia początkowo stosowanych dawek estrogenów. Ryzyko powikłań zatorowo-zakrzepowych pozostaje jednak nadal podwyższone także dla obecnie stosowanych, mniejszych dawek hormonów [6]. Sugeruje się, że rozwój powikłań zakrzepowo-zatorowych może zależeć także od rodzaju zastosowanego progestagenu [6, 29]. Przeprowadzone w 2011 roku duńskie badania kohortowe z 9-letnim okresem obserwacji wykazały, że ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest ok. 5-krotnie wyższe u kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne zawierające 20 µg etynyloestradiolu i dezogestrel lub gestoden i prawie 7-krotnie wyższe u kobiet przyjmujących tabletki zawierające taką samą dawkę etynyloestradiolu i drospirenon w porównaniu do kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej. W przypadku tabletek zawierających 30–40 µg etynyloestradiolu i lewonorgestrel lub norgestymat ryzyko to było ok. 3-krotnie wyższe, natomiast dla preparatów zawierających tę samą dawkę etynyloestradiolu oraz dezogestrel, gestoden, drospirenon lub cyproteron ok. 6-krotnie wyższe, niż u kobiet, które nie stosowały tych produktów. Podobne wyniki uzyskano w innym badaniu populacyjnym przeprowadzonym w Holandii. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej było prawie 4-krotnie wyższe dla dwuskładnikowych tabletek zawierających lewonorgestrel, ok. 6-krotnie wyższe dla preparatów zawierających gestoden lub drospirenon i ok. 7-krotnie wyższe dla tabletek zawierających octan cyproteronu lub dezogestrel. W obu badaniach ryzyko to było szczególnie wysokie w ciągu pierwszych 3 miesięcy stosowania tabletek antykoncepcyjnych [30, 31].

REKLAMA

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa może prowadzić do groźnego dla życia zatoru tętnicy płucnej. W jednym z badań, które zostało przeprowadzone w Nowej Zelandii stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej wiązało się z ok. 10-krotnym wzrostem ryzyka śmierci z powodu zatoru tętnicy płucnej. Badanie to ujawniło, że w tym kraju zator tętnicy płucnej, gdzie jednym z czynników ryzyka jest przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych, jest przyczyną średnio 2 zgonów w ciągu roku, natomiast średni wiek kobiet, które zmarły z tego powodu w czasie 8 lat obserwacji wynosił 29 lat. Najczęściej kobiety te stosowały tabletki trzeciej generacji, zawierające dezogestrel lub gestoden [32]. W innej analizie, przeprowadzonej we Francji, oszacowano, że średnio 20 kobiet w ciągu roku umiera z powodu zatoru tętnicy płucnej związanego ze stosowaniem doustnej antykoncepcji hormonalnej, w tym 8–9 kobiet umiera jeszcze w szpitalu [33].

REKLAMA

Przeprowadzone w Danii w 2012 roku badania potwierdziły obserwowany kilkakrotnie we wcześniejszych analizach związek między stosowaniem złożonych tabletek antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu i zawału serca. Ryzyko to wzrasta wraz ze wzrostem dawki estrogenu. Udowodniono również, że udar występuje znacznie częściej u kobiet stosujących plastry antykoncepcyjne [34]. Szczególnie niebezpieczne dla kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną jest współistnienie innych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hiperlipidemia, otyłość i palenie papierosów [29, 35]. U kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne i wypalających 10 papierosów dziennie ryzyko zawału serca rośnie 20-krotnie, natomiast jeśli liczba wypalanych papierosów wzrasta do 25 papierosów dziennie, ryzyko zawału serca rośnie ponad 30-krotnie w porównaniu do kobiet niepalących i niestosujących doustnej antykoncepcji hormonalnej [36, 37]. Podwyższone ryzyko sercowo-naczyniowe związane z przyjmowaniem preparatów hormonalnych wynika z działania estrogenów, które sprzyjają tworzeniu zakrzepów w naczyniach oraz nasilają syntezę angiotensynogenu, co prowadzi do podniesienia ciśnienia krwi. Progestageny natomiast mogą antagonizować pozytywne działanie estrogenów na profil lipidowy. Badania wykazują, że kobiety stosujące doustną antykoncepcję hormonalną, mają 1,8-krotnie wyższe ryzyko nadciśnienia niż kobiety, które jej nie stosują. Ryzyko to maleje po odstawieniu tabletek i nie zmienia się znacząco wraz ze zmniejszeniem dawki estrogenu [35, 38].

Ponadto stosowanie złożonych tabletek antykoncepcyjnych może powodować powstawanie zakrzepów w naczyniach mózgowych i naczyniach siatkówki, prowadząc do zamknięcia tętnicy lub żyły środkowej siatkówki, krwotoków śródgałkowych, tętniaków i neuropatii, które mogą skutkować czasowymi lub stałymi zaburzeniami widzenia, a nawet utratą wzroku [39]. Udowodniono także, że środki antykoncepcyjne zawierające progestagen o właściwościach antyandrogennych, jak drospirenon, zwiększają stopień wydłużenia odcinka QT oraz ryzyko wystąpienia arytmii komorowych po podaniu leków stosowanych w leczeniu zaburzeń rytmu serca [40]. Co więcej, w jednym z badań zaobserwowano, że 6-miesięczne stosowanie tabletek zawierających etynyloestradiol i lewonorgestrel zwiększa poziom triglicerydów, obniża poziom HDL, nasila insulinooporność, pogarsza tolerancję glukozy oraz ponad 4-krotnie zwiększa stężenie białka CRP, co może przyczyniać się do rozwoju cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych [41].

Zwiększone ryzyko chorób autoimmunologicznych

Hormony płciowe modulują funkcję układu odpornościowego, dlatego stosowanie antykoncepcji hormonalnej może przyczyniać się do rozwoju chorób autoimmunologicznych. Przeprowadzony w 2017 roku przegląd literatury wykazał wzrost ryzyka rozwoju tocznia układowego u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, zarówno w czasie zdiagnozowania choroby, jak i w przeszłości. Toczeń układowy występuje głównie (ponad 90% przypadków) u kobiet i często rozpoczyna się w wieku rozrodczym [42]. Przypuszcza się także, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej może być jednym z czynników przyczyniających się do rozwoju stwardnienia rozsianego, które również częściej rozwija się u kobiet niż u mężczyzn. Ryzyko jest największe dla preparatów zawierających lewonorgestrel i nie zależy od czasu stosowania antykoncepcji [42, 43, 44].

REKLAMA

Powiązane artykuły

Szkocja: farmaceuci zarobią więcej na wydawaniu antykoncepcji awaryjnej Szkocja: farmaceuci zarobią więcej na wydawaniu antykoncepcji awaryjnej

National Health Service chce podwyższyć stawkę dla szkockich farmaceutów za usługę wydawania pacjent...

Antykoncepcja hormonalna – działanie, skuteczność i wpływ na organizm Antykoncepcja hormonalna – działanie, skuteczność i wpływ na organizm

Szacuje się, że antykoncepcję hormonalną stosuje obecnie ok. 140 milionów kobiet na całym świecie [1...

USA: antykoncepcja hormonalna powinna być bez recepty USA: antykoncepcja hormonalna powinna być bez recepty

American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) ogłosiło swoje zalecenie, że antykoncepcj...

REKLAMA

Potrzebujesz wsparcia
w znalezieniu pracownika do apteki?

Chcesz się dowiedzieć, jak możemy Ci pomóc?
Zostaw numer telefonu, skontaktujemy się z Tobą.

* Pola wymagane

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz