REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Antykoncepcja hormonalna – działanie, skuteczność i wpływ na organizm

11 września 2019 11:40

Szacuje się, że antykoncepcję hormonalną stosuje obecnie ok. 140 milionów kobiet na całym świecie [1]. Tabletki hormonalne są uważane za najskuteczniejszą metodę antykoncepcji przez większość kobiet w Polsce [2]. Kobiety stosujące antykoncepcję szukają metody, która byłaby jednocześnie skuteczna, bezpieczna, dobrze tolerowana, wygodna, prosta w zastosowaniu [3] i która umożliwiałaby szybki powrót płodności i poczęcie zdrowego dziecka [4]. Czy przyjmowanie syntetycznych hormonów spełnia te wszystkie warunki?

Szacuje się, że antykoncepcję hormonalną stosuje obecnie ok. 140 milionów kobiet na całym świecie (fot. Shutterstock).
Szacuje się, że antykoncepcję hormonalną stosuje obecnie ok. 140 milionów kobiet na całym świecie (fot. Shutterstock).

Ryzyko zachorowania na raka piersi pozostawało wysokie także po odstawieniu antykoncepcji, jeśli stosowano ją dłużej niż 5 lat. Podobne wyniki uzyskano przy ograniczeniu analizy do tabletek dwuskładnikowych. U kobiet, które przyjmowały je przez mniej niż rok, ryzyko zachorowania było o 3% wyższe, a u kobiet stosujących je przez ponad 10 lat, prawdopodobieństwo choroby wzrastało o 46% w porównaniu do kobiet niestosujących tych tabletek. Zwiększoną zachorowalność na raka piersi odnotowano także u kobiet stosujących minitabletki zawierające dezogestrel (o 18%) oraz wkładki z lewonorgestrelem (o 21%). Ryzyko zachorowania było szczególnie wysokie u kobiet, które rozpoczęły stosowanie produktów antykoncepcji hormonalnej (tabletki dwuskładnikowe, krążki dopochwowe i implanty) przed 20 rokiem życia [1].

Wpływ na układ krążenia

Powikłania zakrzepowo-zatorowe są jednymi z najczęstszych i najbardziej niebezpiecznych powikłań stosowania antykoncepcji hormonalnej. Wynikają one głównie z prozakrzepowych właściwości estrogenów, które zwiększają syntezę czynników krzepnięcia w wątrobie, co zwiększa ryzyko zakrzepicy w układzie naczyniowym [6, 29]. Zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej na skutek przyjmowania syntetycznych hormonów znane jest już od początku wprowadzenia antykoncepcji hormonalnej w latach 60. [29]. Częste powikłania naczyniowe były jedną z głównych przyczyn obniżenia początkowo stosowanych dawek estrogenów. Ryzyko powikłań zatorowo-zakrzepowych pozostaje jednak nadal podwyższone także dla obecnie stosowanych, mniejszych dawek hormonów [6]. Sugeruje się, że rozwój powikłań zakrzepowo-zatorowych może zależeć także od rodzaju zastosowanego progestagenu [6, 29]. Przeprowadzone w 2011 roku duńskie badania kohortowe z 9-letnim okresem obserwacji wykazały, że ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest ok. 5-krotnie wyższe u kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne zawierające 20 µg etynyloestradiolu i dezogestrel lub gestoden i prawie 7-krotnie wyższe u kobiet przyjmujących tabletki zawierające taką samą dawkę etynyloestradiolu i drospirenon w porównaniu do kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej. W przypadku tabletek zawierających 30–40 µg etynyloestradiolu i lewonorgestrel lub norgestymat ryzyko to było ok. 3-krotnie wyższe, natomiast dla preparatów zawierających tę samą dawkę etynyloestradiolu oraz dezogestrel, gestoden, drospirenon lub cyproteron ok. 6-krotnie wyższe, niż u kobiet, które nie stosowały tych produktów. Podobne wyniki uzyskano w innym badaniu populacyjnym przeprowadzonym w Holandii. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej było prawie 4-krotnie wyższe dla dwuskładnikowych tabletek zawierających lewonorgestrel, ok. 6-krotnie wyższe dla preparatów zawierających gestoden lub drospirenon i ok. 7-krotnie wyższe dla tabletek zawierających octan cyproteronu lub dezogestrel. W obu badaniach ryzyko to było szczególnie wysokie w ciągu pierwszych 3 miesięcy stosowania tabletek antykoncepcyjnych [30, 31].

REKLAMA

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa może prowadzić do groźnego dla życia zatoru tętnicy płucnej. W jednym z badań, które zostało przeprowadzone w Nowej Zelandii stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej wiązało się z ok. 10-krotnym wzrostem ryzyka śmierci z powodu zatoru tętnicy płucnej. Badanie to ujawniło, że w tym kraju zator tętnicy płucnej, gdzie jednym z czynników ryzyka jest przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych, jest przyczyną średnio 2 zgonów w ciągu roku, natomiast średni wiek kobiet, które zmarły z tego powodu w czasie 8 lat obserwacji wynosił 29 lat. Najczęściej kobiety te stosowały tabletki trzeciej generacji, zawierające dezogestrel lub gestoden [32]. W innej analizie, przeprowadzonej we Francji, oszacowano, że średnio 20 kobiet w ciągu roku umiera z powodu zatoru tętnicy płucnej związanego ze stosowaniem doustnej antykoncepcji hormonalnej, w tym 8–9 kobiet umiera jeszcze w szpitalu [33].

REKLAMA

Przeprowadzone w Danii w 2012 roku badania potwierdziły obserwowany kilkakrotnie we wcześniejszych analizach związek między stosowaniem złożonych tabletek antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu i zawału serca. Ryzyko to wzrasta wraz ze wzrostem dawki estrogenu. Udowodniono również, że udar występuje znacznie częściej u kobiet stosujących plastry antykoncepcyjne [34]. Szczególnie niebezpieczne dla kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną jest współistnienie innych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hiperlipidemia, otyłość i palenie papierosów [29, 35]. U kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne i wypalających 10 papierosów dziennie ryzyko zawału serca rośnie 20-krotnie, natomiast jeśli liczba wypalanych papierosów wzrasta do 25 papierosów dziennie, ryzyko zawału serca rośnie ponad 30-krotnie w porównaniu do kobiet niepalących i niestosujących doustnej antykoncepcji hormonalnej [36, 37]. Podwyższone ryzyko sercowo-naczyniowe związane z przyjmowaniem preparatów hormonalnych wynika z działania estrogenów, które sprzyjają tworzeniu zakrzepów w naczyniach oraz nasilają syntezę angiotensynogenu, co prowadzi do podniesienia ciśnienia krwi. Progestageny natomiast mogą antagonizować pozytywne działanie estrogenów na profil lipidowy. Badania wykazują, że kobiety stosujące doustną antykoncepcję hormonalną, mają 1,8-krotnie wyższe ryzyko nadciśnienia niż kobiety, które jej nie stosują. Ryzyko to maleje po odstawieniu tabletek i nie zmienia się znacząco wraz ze zmniejszeniem dawki estrogenu [35, 38].

Ponadto stosowanie złożonych tabletek antykoncepcyjnych może powodować powstawanie zakrzepów w naczyniach mózgowych i naczyniach siatkówki, prowadząc do zamknięcia tętnicy lub żyły środkowej siatkówki, krwotoków śródgałkowych, tętniaków i neuropatii, które mogą skutkować czasowymi lub stałymi zaburzeniami widzenia, a nawet utratą wzroku [39]. Udowodniono także, że środki antykoncepcyjne zawierające progestagen o właściwościach antyandrogennych, jak drospirenon, zwiększają stopień wydłużenia odcinka QT oraz ryzyko wystąpienia arytmii komorowych po podaniu leków stosowanych w leczeniu zaburzeń rytmu serca [40]. Co więcej, w jednym z badań zaobserwowano, że 6-miesięczne stosowanie tabletek zawierających etynyloestradiol i lewonorgestrel zwiększa poziom triglicerydów, obniża poziom HDL, nasila insulinooporność, pogarsza tolerancję glukozy oraz ponad 4-krotnie zwiększa stężenie białka CRP, co może przyczyniać się do rozwoju cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych [41].

Zwiększone ryzyko chorób autoimmunologicznych

Hormony płciowe modulują funkcję układu odpornościowego, dlatego stosowanie antykoncepcji hormonalnej może przyczyniać się do rozwoju chorób autoimmunologicznych. Przeprowadzony w 2017 roku przegląd literatury wykazał wzrost ryzyka rozwoju tocznia układowego u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, zarówno w czasie zdiagnozowania choroby, jak i w przeszłości. Toczeń układowy występuje głównie (ponad 90% przypadków) u kobiet i często rozpoczyna się w wieku rozrodczym [42]. Przypuszcza się także, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej może być jednym z czynników przyczyniających się do rozwoju stwardnienia rozsianego, które również częściej rozwija się u kobiet niż u mężczyzn. Ryzyko jest największe dla preparatów zawierających lewonorgestrel i nie zależy od czasu stosowania antykoncepcji [42, 43, 44].

REKLAMA

Powiązane artykuły

Kwitnie handel e-receptami. Lekarze robią biznes przez internet… Kwitnie handel e-receptami. Lekarze robią biznes przez internet…

Jak grzyby po deszczu wyrastają strony internetowe, które umożliwiają zdobycie elektronicznej recept...

Niemiecki farmaceuta wychodzi obronną ręką ze sporu sądowego o pigułkę “dzień po” Niemiecki farmaceuta wychodzi obronną ręką ze sporu sądowego o pigułkę “dzień po”

Emerytowany farmaceuta prowadzący jeszcze do niedawna aptekę w Berlinie odmawiał zamawiania i sprzed...

USA: rewolucyjna pigułka antykoncepcyjna wystarcza raz na miesiąc USA: rewolucyjna pigułka antykoncepcyjna wystarcza raz na miesiąc

Jak donosi TVN24 BiS, Amerykanie opracowali pigułkę dla kobiet, którą można byłoby przyjmować tylko ...

REKLAMA

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz