Magazyn mgr.farm

Brałeś? Nie jedź! 10 leków, po których lepiej nie wsiadać za kierownicę!

2 października 2018 08:43

Fakt, iż po spożyciu alkoholu czy środków odurzających nie powinno się siadać za kierownicą auta jest dla większości kierowców dosyć oczywisty. Jednak często kierowcy nie mają świadomości jakie zagrożenia wynikają z prowadzenia samochodu czy innego środka lokomocji po zażyciu niektórych leków.

Zdolność do prowadzenia pojazdu może być również ograniczona w  wyniku interakcji pomiędzy stosowanymi jednocześnie lekami (fot. Shutterstock)

Leki zażywane przez kierowców w złożony sposób mogą wpływać na ich sprawność psychofizyczną. Z praktycznego punktu widzenia, najistotniejsze znaczenie ma wpływ na składowe reakcji odruchowej m.in. dopływ reakcji do receptora, przetwarzanie informacji i ich analiza czy też szybkość podejmowania decyzji. Ważne jest również oddziaływanie leków na koordynację ruchów, związane z ich wpływem na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, skurcz mięśni szkieletowych, a także wpływ na czynność ośrodkowego układu nerwowego [1].

Działania niepożądane w tym zakresie może wywoływać wiele leków. Oto kilka z nich:

[h1]1. Klemastyna[/h1]

Leki wykazujące antagonizm w stosunku do receptorów H1 mają istotne znaczenie z uwagi na upośledzenie zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Leki antyhistaminowe, które penetrują do ośrodkowego układu nerwowego, mogą powodować zaburzenie koncentracji, sedację, upośledzenie pamięci oraz zdolności do uczenia awersyjnego, percepcyjnego i obserwacyjnego [1]. Często działanie sedatywne leków tej grupy zastosowanych wieczorem utrzymuje się jeszcze przez cały następny dzień, więc leki te mogą stanowić znaczne niebezpieczeństwo dla nieświadomych tego faktu kierowców. Leki przeciwhistaminowe I generacji, takie jak klemastyna, chlorfeniramina, prometazyna, dimetinden, hydroksyzyna, dobrze penetrują do OUN. Pamiętajmy, iż leki przeciwhistaminowe (difenhydramina, chlorfeniramina) są często składnikami preparatów złożonych, które są stosowane w terapii grypy i przeziębienia (np. Fervex, Theraflu ExtraGrip, Gripex Noc) [1]. Ostrożność powinni zachować również pacjenci stosujący w celu złagodzenia objawów choroby lokomocyjnej preparat zawierający dimenhydrynat, należący również do leków przeciwhistaminowych I generacji [2].

[h1]2. Tramadol[/h1]

U pacjentów stosujących leki przeciwbólowe, a szczególnie tramadol oraz inne opioidowe leki przeciwbólowe (morfina, fentanyl), obserwuje się upośledzenie zdolności do prowadzenia pojazdów. Nawet stosowane w dawkach terapeutycznych mogą wywołać senność i zawroty głowy [3, 4].

[h1]3. Lidokaina[/h1]

Środki do znieczulenia miejscowego i ogólnego są bezwzględnym przeciwwskazaniem do prowadzenia auta. Po znieczuleniu miejscowym, zwłaszcza w okolicach głowy (np. podczas wyrwania zęba), nie należy prowadzić pojazdu przez 2 godziny [5]. Ograniczenie zdolności prowadzenia pojazdów po znieczuleniu miejscowym, szczególnie okolic głowy, jest efektem zarówno stosowanych leków, jak i również psychicznego obciążenia pacjenta związanego z bólem oraz strachem [1]. Po znieczuleniu ogólnym, czas zakazu jest zależny od zastosowanego środka [5].

[h1]4. Baklofen[/h1]

Istotny wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych mają leki wpływające na napięcie mięśni poprzecznie prążkowanych, a także te, które jako efekt uboczny mogą powodować dystonie. Niekorzystnie wpływać mogą na czas reakcji (znaczne wydłużenie) zmiany polekowe w zakresie napięcia mięśniowego. Pacjenci przyjmujący baklofen nie powinni prowadzić pojazdów mechanicznych. Niekorzystny efekt w tym zakresie w mniejszym stopniu powoduje tolperyzon i tyzanidyna [1].

[h1]5. Atropina[/h1]

Na sprawność psychofizyczną kierowców mogą wpływać także leki działające na narząd wzroku [1]. W znacznym stopniu na niego wpływają preparaty stosowane bezpośrednio na oko np. krople do oczu. Po zastosowaniu kropli z atropiną, jak i innych preparatów rozszerzających źrenice wystąpić mogą zaburzenia widzenia oraz akomodacji, nadwrażliwość na światło i zwiększenie ciśnienia śródgałkowego [6]. Również niektóre preparaty obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe stosowane w leczeniu jaskry (np. dorzolamid), ale także dostępne bez recepty preparaty z tetryzoliną mogą powodować niewyraźne widzenie [7, 8].

[h1]6. Insulina[/h1]

Insulina oraz doustne leki przeciwcukrzycowe wywoływać mogą hipoglikemię, która powoduje czasową utratę zdolności funkcjonalnych w postaci upośledzonej koordynacji, zwolnienia czasu reakcji, a w niektórych przypadkach także utratę przytomności. Również same powikłania cukrzycy wpływać mogą na zdolność prowadzenia pojazdów: neuropatia wegetatywna zmniejsza zdolność odczuwania narastającej hipoglikemii, a retinopatia cukrzycowa jest przyczyną upośledzonego widzenia [9].

[h1]7. Kodeina[/h1]

Kodeina w dawkach terapeutycznych wykazuje działanie przeciwkaszlowe i przeciwbólowe. Nawet w takich dawkach może wpływać negatywnie na sprawność psychofizyczną [10]. Podczas stosowania tego leku mogą wystąpić senność, apatia, zawroty głowy, co może wydłużyć czas reakcji [10, 11].

[h1]8. Amitryptylina[/h1]

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD), do których należy amitryptylina, wpływają niekorzystnie na funkcje wykonawcze, poznawcze oraz pamięć operacyjną i krótkotrwałą. Ponadto mogą powodować sedację, a także wydłużać czas reakcji [1]. Również inne leki przeciwdepresyjne takie jak mianseryna, trazodon, mirtazapina mogą działać sedatywne. Ostrożność powinni także zachować pacjenci stosujący wenlafaksynę, powodującą zarówno bezsenność, jak i napady wzmożonej potrzeby snu [1].

[h1]9. Estazolam[/h1]

Benzodiazepiny przyjmowane doraźnie jak i również przewlekle w istotny sposób zmniejszają szybkość psychomotoryczną oraz upośledzają pamięć, uwagę oraz funkcje werbalne. Powodują również sedację i efekt miorelaksacji, co także przekłada się niekorzystnie na funkcje psychomotoryczne. Większość z nich jest metabolizowana do aktywnych metabolitów, przy udziale izoenzymów cytochromu P450, o często długim okresie półtrwania, co sprawia, że zażyty lek może działać niekorzystnie na zdolność do prowadzenia pojazdów nawet do kilku dni. Podczas stosowania innych leków hamujących aktywność tego enzymu ich długość działania może ulec dalszemu wydłużeniu [1]. Estazolam wykazuje okres półtrwania od 8 do 24h, zaś nitrazepam wykazywać może długotrwały efekt sedatywny i nasenny trwający nawet 36 godzin [1].

[h1]10. Amlodypina[/h1]

Amlodypina należąca do antagonistów kanału wapniowego, jak i również inne leki stosowane w terapii nadciśnienia tętniczego (np. inhibitory ACE, sartany, beta-blokery, diuretyki) mogą powodować zawroty głowy oraz senność. Te skutki uboczne występują szczególnie na początku terapii lub w przypadku zwiększenia dawek, więc w tym czasie kierowcy powinni zachować szczególną ostrożność [12, 13, 14, 15, 16].

Pamiętajmy, iż zdolność do prowadzenia pojazdu może być również ograniczona w wyniku interakcji pomiędzy stosowanymi jednocześnie lekami [17]. Ostrożność należy zachować także przy stosowaniu preparatów zawierających kofeinę, guaranę, taurynę, gdyż po początkowym okresie zniesienia zmęczenia i silnej stymulacji, w późniejszym czasie mogą powodować depresję funkcji OUN [1].

Literatura:


  • Dymura K., Woroń J., Skowroński A. Leki a prowadzenie pojazdów, Bezpieczeństwo: teoria i praktyka. Czasopismo Krakowskiej Szkoły Wyższej im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego 7/3, 2013:51-63
  • Dimenhydrynat, https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=217
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Tramal 50 mg kaps. twarde 07/2012
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego MST Continus 07/2011
  • Burski Z., Skoczylas A. Ocena wpływu działania leków na obsługę pojazdów jezdniowych środków transportowych w polskiej motoryzacji, 2004/6:71-78
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Atropinum Sulfuricum 1% WZF krople do oczu,
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Trusopt 20 mg/ml krople do oczu, 09/2011
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Starazolin 05 mg/ml krople do oczu
  • Marcinkiewicz A., Szosland D. Postępowanie orzecznicze u kierowców chorych na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej, Medycyna Pracy 2007;58(6):1-6
  • Burda P., Izba Gospodarcza Komunikacji Miejskiej, Staniaszek A. Prowadzenie pojazdów a substancje psychoaktywne, 2014:1-32
  • Charakterystyka Produktu LeczniczegoThiocodin tabl. CHPL
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Vilpin tabl. CHPL 6/2010
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Polsart tabl.CHPL, 10/2013
  • Charakterystyka Produktu LeczniczegoBetaloc tabl. CHPL
  • Charakterystyka Produktu LeczniczegoTritace tabl. CHPL, 08/2011
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Diuver tabl.
  • Woroń J. Nie jedź po lekach, https://pulsmedycyny.pl/nie-jedz-po-lekach-cz-1-881015

_____________________________________________________
Zacytuj ten artykuł jako:


  • Agnieszka Skrzetuszewska, Brałeś? Nie jedź! 10 leków, po których lepiej nie wsiadać za kierownicę! , www.mgr.farm

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Apteczna informacja turystyczna Apteczna informacja turystyczna

Nadszedł ten dzień, kiedy zrozumiałam, że w aptece trzeba wiedzieć wszystko. Znać dostępne inhalator...

Z pamiętnika najemnika, czyli wynurzenia takiego jednego Z pamiętnika najemnika, czyli wynurzenia takiego jednego

Studia zacząłem w 1995 roku. Podobnie jak „Mój Poważany Wielce” kolega, na początku myślałem o byciu...

Test wykryje 70 genów odpowiedzialnych za nowotwory Test wykryje 70 genów odpowiedzialnych za nowotwory

Polscy specjaliści jako pierwsi na świecie opracowali oparte na sekwencjonowaniu genomowym tanie tes...