Najnowsze przepisy, które dotyczą farmaceutów zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, zwanego dalej „Rozporządzeniem”. Zostało wprowadzone na postawie art. 46 ust. 2 i 4 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Jednocześnie 16 maja 2022 r. weszły w życie przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Na jego podstawie dokonano zmiany w przepisach w zakresie wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego.
Prowadzenie nowych Rozporządzeń nie oznacza, że automatycznie przestaje obowiązywać potocznie nazywana Ustawa covidowa, czyli Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przeciwnie, Ustawa dalej obowiązuje, mimo że była wielokrotnie poprawiana i nowelizowana.
Nowe przepisy. Co to oznacza w praktyce?
Od 16 maja 2022 r. jest odwołany stan epidemii, ale przepisy, które obowiązywały w trakcie epidemii, w większości nadal obowiązują. Nie wszystko jest jednak takie proste. Po pierwsze w Ustawie covidowej są przepisy, które odnoszą się tylko do stanu zagrożenia epidemicznego lub tylko do stanu epidemii. Co więcej, niektóre postanowienia obowiązują przez pewien określony czas od dnia odwołania jednego z tych stanów. Wielu farmaceutów z niecierpliwością czeka dnia, w którym Minister Zdrowia odwoła stan epidemii i jednocześnie nie wprowadzi stanu zagrożenia epidemicznego.
Wskazujemy co jest szczególnie istotne dla farmaceutów i studentów farmacji zgodnie z nowym Rozporządzeniem.
Obowiązkowe szczepienia dla niektórych farmaceutów i studentów kształcących się do wykonywania zawodu farmaceuty.
Zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia obowiązkowi szczepień przeciwko COVID-19 podlegają przede wszystkim osoby zatrudnione oraz osoby realizujące usługi farmaceutyczne, zadania zawodowe lub czynności fachowe w aptece ogólnodostępnej lub punkcie aptecznym.
Powyższy wymóg dotyczy studentów kształcących się do wykonywania zawodu farmaceuty (§ 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia w związku z art. 68 ust. 1 pkt 3 Ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce).
Od powyższej zasady Rozporządzenie przewiduje jedynie dwa wyjątki. Po pierwsze nie dotyczy to osób, które mają przeciwwskazania do szczepienia ze względu na stan zdrowia. Po drugie, obowiązkowi szczepień przeciwko COVID-19 nie podlegają osoby, które wykonują test antygenowy lub molekularny w kierunku Sars-CoV-2 każdorazowo, ale nie później niż w ciągu 48 h od momentu rozpoczęcia pracy, nauki, czynności zawodowych lub fachowych.
Wyżej wskazane kwestie wynikają z treści § 2 ust. 3 i 4 Rozporządzenia. Są to jedyne wyjątki, co oznacza, że na innej podstawie nie można uniknąć obowiązkowego szczepienia.
Oczywiście każda osoba musi sprawdzić, czy jest adresatem nowych przepisów. Może okazać się, że przepisy Rozporządzenia jej dotyczą i nie musi się szczepić. Przypomnijmy, że chodzi o osoby zatrudnione oraz osoby realizujące usługi farmaceutyczne, zadania zawodowe lub czynności fachowe w aptece ogólnodostępnej lub punkcie aptecznym, a także mowa jest o studentach kształcących się do wykonywania zawodu farmaceuty.
Obowiązek posiadania europejskiego zaświadczenia COVID przez farmaceutów i studentów kształcących się do wykonywania zawodu
Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 Rozporządzenia farmaceuci i studenci kształcący się do wykonywania zawodu farmaceuty muszą w dalszym ciągu posiadać ważne unijne cyfrowe zaświadczenie COVID. Musi być ono zgodnie z unijnymi przepisami. To ważna informacja, która oznacza, że wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego nic nie zmieniło w tej kwestii.
Istotnym zagadnieniem jest obowiązywanie w czasie nowych przepisów. Nowe Rozporządzenie chwyta w lot, czyli obowiązuje już od dnia jego ogłoszenia. Nie ma okresu między publikacją aktu prawnego a jego wejściem w życie, co oznacza, że od 16 maja 2022 r. trzeba stosować wszystkie nowe przepisy wprowadzone przez Ministra Zdrowia.
Obowiązywanie przepisów Ustawy covidowej podczas wprowadzonego stanu zagrożenia epidemicznego
Wprowadzony obecnie stan zagrożenia epidemicznego jest gruntownie uregulowany w przepisach Ustawy covidowej. Samo pojęcie „stanu zagrożenia epidemicznego” występuje tam około 300 razy.
Ważne są zasady ogólne oraz poszczególne regulacje, zwłaszcza dotyczące farmaceutów zatrudnionych na umowę o pracę na gruncie przepisów Prawa Pracy.
Przykładowo, farmaceuci pozostający w stosunku pracy mogą otrzymać polecenie pracy zdalnej. Co ważne, nie tylko w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, ale też 3 miesiące po jego zakończeniu. Takie osoby mogą świadczyć pracę zdalną, kiedy są poddane obowiązkowej kwarantannie (za zgodą pracodawcy) i otrzymywać za nią wynagrodzenie.
Z drugiej strony, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego nie ma badań okresowych pracowników. Z punktu widzenia podmiotów zatrudniających farmaceutów ważne jest, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego pracodawca może zawiesić zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, dokonywanie odpisu podstawowego, wypłatę świadczeń urlopowych.
Warto przypomnieć, że w przepisach Ustawy covidowej są przepisy zmieniające inne Ustawy, np. Prawo Farmaceutyczne. Po 16 maja 2022 r. będą nadal obowiązywać zmienione przepisy tej Ustawy, która jest ważnym źródłem prawa dla farmaceutów.
Minister odwołał stan epidemii i wprowadził stan zagrożenia epidemicznego, a tym samym farmaceuci muszą stosować dwa nowe Rozporządzenia oraz przepisy Ustawy covidowej odnoszące się do stanu zagrożenia epidemicznego.
Autorka: r.pr. Diana Głogowska – Bąk
