Cukier nie krzepi

Cukier nie krzepi

Czasem historia płata figle. Melchior Wańkowicz, polski pisarz, dziennikarz, reportażysta i publicysta uważany jest za jednego z najwybitniejszych reportażystów w historii literatury polskiej. Dla niektórych zapisał się w historii głównie jako autor słynnych słów „Cukier krzepi”. Ciekawe jaką miałby minę, gdy dowiedział się, że obecny stan wiedzy pozwala nazwać cukier białą śmiercią?

Podając metforminę pacjentom z cukrzycą, zauważono jej zaskakujące, ponadplanowe właściwości. (fot. Shutterstock)

14 listopada obchodzony jest Światowy Dzień Cukrzycy. Na ten dzień przypada rocznica urodzin odkrywcy insuliny, Fredericka Bantinga. Święto to zostało ustanowione przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną w 1991 roku, w 70. rocznicę odkrycia hormonu. W 2006 roku Federacja rozpoczęła kampanię „Zjednoczeni na Rzecz Cukrzycy”, mającą na celu zwiększenie ogólnej świadomości społeczeństwa na temat cukrzycy. Odpowiadając na apel organizacji i jej członków, Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło rezolucję na rzecz walki z cukrzycą, ustanawiając dzień 14 listopada Światowym Dniem Cukrzycy Narodów Zjednoczonych. To z pewnością cenne przedsięwzięcie, jednak walkę o lepsze jutro z tą chorobą toczą każdego dnia miliony pacjentów na całym świecie. I wkład farmacji w tą nierówną bitwę jest z pewnością niemały.

Nie od początku farmakologia spisywała się na medal w tej dziedzinie. Pochodne sulfonylomocznika zdecydowanie nie wpisały się w nurt panaceum. Metformina została zsyntetyzowana w 1957 roku przez francuskiego lekarza Jeana Sterne'a. W zasadzie do końca lat 90-tych pozostawała niedoceniana, aż w końcu raz wtóry została dopuszczona przez FDA do stosowania. Kropkę nad „i” postawiło badanie UKPDS, dowodzące że w okresie 10-letniej obserwacji otyłych cukrzyków leczonych metforminą doszło do znacznego zmniejszenia powikłań cukrzycowych i zmniejszenia śmiertelności.

Podając metforminę pacjentom z cukrzycą, zauważono jej zaskakujące, ponadplanowe właściwości. Obecnie postuluje się jej właściwości przeciwnowotworowe na drodze mechanizmu bezpośredniego i pośredniego, które nie wykluczają się wzajemnie. Metoda pośrednia zakłada, że metformina zmienia gospodarkę hormonalną i metabolizm, co może wpływać na sam nowotwór. Bezpośrednie oddziaływania pomiędzy biguanidami a komórkami rakowymi pojawiają się z kolei, gdy stężenie podawanego leku jest wystarczające do wywołania stresu energetycznego w komórce. Dowiedziono, że metformina obniża ryzyko zachorowania na nowotwór oraz polepsza prognozy po zachorowaniu. Lek ten zaburza szlaki kinazy mTOR, których nadmierna aktywacja jest charakterystyczna dla złośliwych guzów nowotworowych.



Skuteczność metforminy została też potwierdzona w leczeniu raka jelita grubego, piersi oraz nowotworów ginekologicznych. Metformina powoduje również zmniejszenie ilości naczyń krwionośnych w obrębie guza, czym wpływa na jego słabsze odżywienie i wolniejszą proliferacje komórek nowotworowych oraz zmniejsza ryzyko tworzenia przerzutów. Działa synergistycznie z innymi lekami, zwiększając skuteczność chemioterapii poprzez wzrost receptorów progesteronowych oraz hamowanie ekspresji glikozylazy I.

Na tym jednak nie koniec wielokierunkowego działania metforminy. Jest ona bowiem brana pod uwagę przy leczeniu zespołu policystycznych jajników, nefropatii cukrzycowej oraz cukrzycy u kobiet ciężarnych. Dodatkowo zmniejsza stężenie cholesterolu VLDL i LDL we krwi, zwiększa fibrynolizę, ma właściwości przeciwmiażdżycowe oraz pobudza tworzenie nowych neuronów w mózgu.

Ale dla większości metformina na zawsze pozostanie starym poczciwym i dobrze tolerowanym lekiem przeciwcukrzycowym. Mimo szerokiego wachlarza umiejętności zapisze się w pamięci milionów tylko niczym hasło Wańkowicza, wyszarpnięte z większej całości. Ale nas, farmaceutów, powinno interesować to owo więcej. Może i cukier nie krzepi, ale wiedza na pewno – kto wie, może ktoś z nas już niedługo odkryje kolejne oblicze znanego już leku?

Jedna z farmaceutek próbowała sprawcę powstrzymać przed wyjściem z apteki z łupem, ale została przez niego brutalnie odepchnięta (fot. Shutterstock)Zatrzymano złodzieja, który dwa razy...

Policjanci zatrzymali 29-latka podejrzewanego o dokonanie kradzieży z rozbojem w jednej z aptek...

Zdaniem lekarzy szczepienie jest zabiegiem i musi zostać poprzedzone wnikliwym badaniem pacjenta (fot. Shutterstock)Lekarze: Szczepienie w aptece? Nie ma...

"Nie ma akceptacji środowiska lekarskiego dla pomysłu przeprowadzania szczepień przez...

Farmaceuci są zgodni, że w takich sytuacjach najbardziej zgubna jest rutyna - zarówno po stronie pracowników aptek, jak i pielęgniarek podających szczepionki (fot. Shutterstock)Gdy farmaceuta się pomyli, to na głowie...

Szerokim echem w środowisku farmaceutów obił się niedawny wyrok Sądu Rejonowego w Zamościu....

Firmy często przekazują dziennikarzom informacje prasowe na nośnikach danych, lecz zazwyczaj są to tanie pendrive’y. (fot. Shutterstock)Laptop jako podarunek od koncernu...

Rok 2015. Gabinet głównego inspektora farmaceutycznego (GIF). Wchodzi do niego wysoki rangą...

Apteki mają trudności z zaspokojeniem potrzeb pacjentów, a dostawcy, hurtownicy i producenci nie nadążają z produkcją i dostawą szczepionek (fot. Shutterstock)Szczepienia w aptekach? To działa aż za...

Apteki w Australii nie nadążają z zamawianiem szczepionek przeciw grypie - to wynik ogromnego...