Cytykolina to nazwa zwyczajna cytydylo-5’-difosfocholiny, która w preparatach dostępnych na rynku farmaceutycznym występuje najczęściej w postaci soli sodowej, bądź zasady. Jej zastosowanie w leczeniu urazów mózgu zostało odkryte już ponad 50 lat temu, a od 1974 r. w Japonii była używana w terapii choroby Parkinsona. Jednak, intensywne badania nad wykorzystaniem cytykoliny w medycynie, rozpoczęły się dopiero w latach 80. XX wieku. Przez kilkadziesiąt lat prowadzenia kolejnych naukowych rozważań nad jej działaniem, wskazano przede wszystkim, że jej stosowanie ma wpływ na poprawienie funkcji poznawczych oraz na aktywność neuroprotekcyjną.
Kolejne prowadzone badania, dodatkowo wykazały, że cytykolina ma plejotropowe działanie. Oprócz powyżej opisanych, znajduje ona zastosowanie w leczeniu uzależnień i zaburzeń pamięci, a ponadto wspomaga prawidłową ostrość widzenia i wpływa korzystnie na metabolizm glukozy oraz na gospodarkę hormonalną ludzkiego organizmu.
Leczenie po udarze mózgu
Cytykolina znalazła zastosowanie w leczeniu pacjentów, u których stwierdzono udar mózgu. Podawanie jej do 24 godzin po stwierdzeniu udaru mózgu sprawia, że w obrębie mózgu stwierdza się znacznie mniejsze ogniska niedokrwienne niż u pacjentów, u których cytykolina nie była stosowana. Ponadto jej podawanie pacjentom nawet przez kilka miesięcy od stwierdzenia u nich udaru mózgu korzystnie wpływa na poprawę funkcji poznawczych, u tych chorych, u których doszło do ich zaburzenia.
Cytykolina u pacjentów z urazem mózgu
Zastosowanie cytykoliny u pacjentów z urazem mózgu, było jej debiutem w medycynie. Uszkodzenie mózgu wiąże się z jego obrzękiem, na co wpływ ma zaburzenie funkcjonowania pompy sodowo- potasowej w błonach komórkowych neuronów. Dochodzi ponadto do zaburzenia funkcjonowania bariery krew-mózg. Wszystko to jest spowodowane utratą fosfolipidów błonowych, a ze względu na to, że cytykolina jest ich prekursorem, ma ona ogromne znaczenie w terapii pacjentów z urazami głowy. Działa ona nie tylko ochronnie na strukturę uszkodzonych neuronów, aby zapewnić jak najlepsze ich funkcjonowanie, ale i wspomaga ich odbudowę, regenerację, a także z upływającym czasem niezbędnym do odbudowy, przywraca ich funkcje, które zostały utracone wraz z pojawieniem się urazu.
Leczenie uzależnień
Najnowsze badania dotyczące mechanizmu działania cytykoliny wskazują, że jej stosowanie zmniejsza stopień uzależnienia od kokainy. Ponadto wspomaga ona koncentrację u pacjentów, którzy leczą uzależnienie alkoholowe. Co więcej, coraz częściej wskazuje się na zastosowanie cytykoliny w leczeniu uzależnienia od marihuany.
Wspomagająco w leczeniu choroby Parkinsona i choroby Alzheimera
Cytykolina znajduje również zastosowanie w leczeniu chorób starczych przebiegających z neurodegeneracją, takich jak choroba Parkinsona, czy choroba Alzheimera. Wykazano, że stosowanie preparatów z cytykoliną zmniejsza obszary niedokrwienne mózgu, znacznie poprawiając funkcje poznawcze pacjentów i spowalniając rozwój Alzheimera. U pacjentów z Parkinsonem, leczonych preparatami z lewodopą, przyjmowanie dodatkowo cytykoliny pozwala na zmniejszenie stosowanych dawek lewodopy ze względu na fakt, że wspomaga ona przekształcenie lewodopy do dopaminy. Ma to przełożenie na zmniejszenie ryzyka pojawienia się działań niepożądanych. Ponadto wykazano, że stosowanie cytykoliny wpływa na zmniejszenie sztywności mięśni i zahamowanie rozwoju objawów bradykinezji.
Cytykolina wspomagająco w zaburzeniach krążenia mózgowego
Cytykolinę zużywają również neurony do wytwarzania acetylocholiny, która odpowiada, m.in. za utrzymanie koncentracji i pamięć. Ma ponadto pozytywny wpływ na właściwy przepływ krwi przez naczynia krwionośne w mózgu. Zaburzenie krążenia mózgowego jest jedną z głównych przyczyn problemów z pamięcią u starszych osób. Jest to najczęstsza przyczyna suplementacji cytykoliny przez pacjentów.
Cytykolina w okulistyce
Poprzez stymulację układu dopaminergicznego przez cytykolinę, poprawie ulega ostrość widzenia. Jest ona również wykorzystywana wspomagająco w leczeniu jaskry, a to ze względu na jej właściwości neuroprotekcyjne. Dzięki temu zapobiega dalszym uszkodzeniom komórek zwojowych siatkówki, a także wspomaga ich regenerację.
W aptekach, w naszym kraju bez recepty są dostępne tylko i wyłącznie suplementy diety z cytykoliną. Wskazaniem do ich stosowania jest poprawa pamięci, koncentracji, a także ostrości widzenia. Ponadto jest również dostępny preparat z cytykoliną, dostępny z przepisu lekarza, który najczęściej jest stosowany u pacjentów z chorobami neurodegeneracyjnymi. Wydaje się, że szerokie zastosowanie cytykoliny sprawi, że w najbliższym czasie nastąpi znaczny przyrost liczby preparatów, które zawierają ją w swoim składzie.
Bibliografia:
- R. M. Adibhatla, Citicoline in stroke and TBI clinical trials, Review Neurologic; 3: 173-75, 2013.
- I. Chitu, R. Tudosescu, Citicoline – a neuroprotector with proven effects on glaucomatous disease, Romanian journal of ophthalmology; 3: 152-158, 2017.
- P. Kowal, Zastosowanie cytykoliny w chorobach układu nerwowego, Polski Przegląd Neurologiczny; 12(1): 42-45, 2016.
- P. Grieb, Neuroprotective properties of citicoline: facts, doubts and unresolved issues, CNS Drugs: 28(3): 185-93, 2014.
- O. Hurtado, I. Lizasoain, Neuroprotection and recovery: recent data at the bench on citicoline, Stroke: 42(1): 33-35, 2011.
- I. Qureshi., J. Endres, Citicoline. a novel therapeutic agent with neuroprotective, neuromodulatory, and neuroregenerative properties, Natural Medicine; 2(11), 2010.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Proaxon.
