Cytyzyna w zwalczaniu nałogu nikotynowego

10 lipca 2015 08:52

Cytyzyna, zwana także laburniną i soforyną, należy do wtórnych metabolitów roślinnych z grupy alkaloidów chinolizydynowych. Na skalę przemysłową otrzymuje się ją z nasion złotokapu zwyczajnego (Laburnum anagyroides, syn. Laburnum vulgare, Cytisus laburnum) z rodziny motylkowatych. W latach 60-tych ubiegłego wieku, bułgarscy naukowcy zaproponowali użycie cytyzyny w leczeniu nikotynizmu. Co ciekawe, jej zastosowanie do tego celu jest charakterystyczne jedynie dla obszaru Europy.

crushing.jpg

Złotokap w formie krzewu lub drzewa można spotkać w parkach i ogrodach, gdzie na przełomie kwietnia i czerwca rozwija żółte kwiaty, zebrane w okazałych, zwisających gronach. Niestety, ze względu na obecność alkaloidów, jest on rośliną trującą – spożycie kilku nasion może być groźne, zwłaszcza dla małych dzieci. Objawy zatrucia (skoki ciśnienia, wymioty, biegunka, drgawki kloniczne) mogą wystąpić także po zjedzeniu miodu, jeśli pszczoły zbierały nektar z kwiatów złotokapu.

Mechanizm uzależnienia od nikotyny jest ściśle powiązany z acetylocholinergicznymi receptorami nikotynowymi (nAChR) znajdującymi się w obrębie struktur mózgowych. Ich pobudzenie odpowiada za przyjemne efekty palenia tytoniu, związane ze stymulacją dopaminergiczną. Silnymi agonistami receptorów nACh są alkaloidy tytoniu: nikotyna i anabazyna, alkaloid palmy arekowej – arekolina (stosowana w weterynarii jako lek przeczyszczający i przeciwrobaczy) oraz lobelina, którą dawniej próbowano stosować w leczeniu uzależnień.

Jednym z częściowych agonistów receptora nikotynowego jest także cytyzyna, która jako jedyna, ze względu na relatywnie niską toksyczność nadaje się do wykorzystania w terapii antynikotynowej. Działa ona jednocześnie jak ago- i antagonista receptora nikotynowego, wykazując siedmiokrotnie większe powinowactwo do niego niż czysta nikotyna. Stymulując receptor o podtypie α4β2 (szczególnie ważny w procesie powstawania uzależnienia), cytyzyna przeciwdziała nagłemu spadkowi stężenia dopaminy w strukturach mózgu, dzięki czemu zapobiega odczuwaniu objawów odstawiennych i głodu nikotynowego. Efekt antagonistyczny wobec receptorów nACh zapobiega aktywacji szlaków dopaminergicznych w przypadku, gdy pacjent podczas terapii zdecyduje się sięgnąć po papierosa. Cytyzyna, konkurując z nikotyną o miejsce aktywne receptorów, zapobiega dalszemu uzależnieniu.

Przeprowadzone do tej pory badania kliniczne pozwalają sądzić, iż preparaty z alkaloidem złotokapu mogą stanowić dobrą alternatywę dla innych metod walki z nałogiem nikotynowym. W testach z 2003 roku stwierdzono, iż 27% pacjentów utrzymywało abstynencję po 12 tyg. od rozpoczęcia leczenia cytyzyną, zaś 14% utrzymało abstynencję w okresie jednego roku. Według innych doniesień, w porównaniu z grupą stosującą placebo, procent pacjentów w grupie stosującej cytyzynę, którzy zaprzestali palenia, był kilkukrotnie wyższy.

Tabletki, zawierające cytyzynę są łatwo dostępne, a ich skuteczność potwierdzają sami pacjenci. Nie bez znaczenia pozostaje również aspekt finansowy: koszt pełnej, 25-dniowej terapii takim preparatem wynosi około 70-80 złotych. Tyle samo pacjent zapłaci za opakowanie plastrów transdermalnych z nikotyną, które wystarczą jedynie na 7 dni terapii, podczas gdy pełna kuracja powinna trwać od 8 do 10 tygodni.

Wadą preparatów z cytyzyną są skutki uboczne, mogące występować nawet u 20% pacjentów. Przejawiają się one często jako zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, bóle głowy, bóle mięśni i odczucie suchości w ustach. Przeciwwskazania do stosowania stanowią niedawny zawał serca bądź udar mózgu, niestabilna dławica piersiowa, kliniczne istotne arytmie oraz ciąża i karmienie piersią.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Fryzjerka, która leczy… Fryzjerka, która leczy…

Piętnaście minut spędzone niedawno na fotelu fryzjerskim wystarczyło, by podważyć moją wiarę ludzki ...

Pacjent z ręką w nocniku Pacjent z ręką w nocniku

Jak tak dalej pójdzie nasi pacjenci obudzą się ze wszystkimi kończynami w nocniku. Trudno bowiem ina...

Felieton delegata na KZA – część 1 Felieton delegata na KZA – część 1

Kampania wyborcza trwa w najlepsze. Mowa oczywiście o wyborach do organów Naczelnej Izby Aptekarskie...