Czas pomyśleć o grypie

Czas pomyśleć o grypie

Grypa – co roku wraz z początkiem jesieni to słowo dominuje w świecie opieki zdrowotnej. Ktoś mógłby powiedzieć, że to choroba jak każda inna, lecz jeśli przeanalizujemy sobie statystyki zachorowań i zgonów, zdecydowanie warto się nad nią pochylić chwilę dłużej…

Choć pojawiły się głosy, że farmaceuci zyskają uprawnienia w zakresie wykonywania szczepień, jak na razie nic nie wskazuje na to, by obecny status quo uległ zmianie (fot. Shutterstock)

Choć sama grypa nie jest główną przyczyną śmierci, lecz występujące po niej powikłania, to każdego roku na całym świecie na ich skutek życie tracą 2 mln ludzi. Większość zgonów dotyczy pacjentów w wieku powyżej 65 lat lub młodszych, ale osłabionych przez inne niż grypa choroby.

Rekomendacje na najbliższy sezon

Tegoroczne zalecenia dotyczące szczepień przeciwko grypie różnią się znacząco w porównaniu do poprzednich lat. Zgodnie z listą refundacyjną obowiązującą od dnia 01.09 seniorzy powyżej 65. roku życia po raz pierwszy mogą skorzystać z 50% refundacji kosztu szczepionki. Dodatkowo, przeciwko grypie można się zaszczepić już na początku września, a nie w drugiej połowie miesiąca, jak to miało miejsce dotychczas. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy przekonują, że szczepienie jest najskuteczniejszą metodą walki z sezonową grypą. W nadchodzącym sezonie zgodnie z zaleceniami WHO w składzie szczepionek przeciw grypie na półkuli Północnej znajdować się będą następujące szczepy wirusa grypy:

W szczepionkach trójwalentnych przeciw grypie:

  • A/Michigan/45/2015 (H1N1)pdm09 – wirus podobny
  • A/Singapore/INFIMH-16-0019/2016 (H3N2) - wirus podobny
  • B/Colorado/06/2017 - wirus podobny (B/Victoria/2/87 lineage)

Dodatkowo w szczepionkach czterowalentnych:

  • B/Phuket/3073/2013 - wirus podobny (B/Yamagata/16/88 lineage)

Po raz pierwszy w Polsce w szczepieniach przeciwko grypie będą stosowane tylko szczepionki czterowalentne, zapewniające lepszą ochronę przed tym zakażeniem – ogłosił przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy, prof. Adam Antczak. Skąd taka decyzja? W ostatnim sezonie grypowym królowały szczepy wirusa grypy B, stanowiąc ponad 70% wszystkich zakażeń w naszym kraju, podczas gdy w latach 2016/2017 stanowiły zaledwie 1% wszystkich infekcji, ustępując prymatu wirusom z grupy A. Stąd też postawiono w tym roku na wybór szczepionki czteroskładnikowej, zawierającej dodatkowy szczep wirusa z grupy B.

Bezpieczeństwo i skuteczność

W Polsce dostępne mamy do czynienia ze szczepionkami inaktywowane zawierającymi albo cząstki wirusa grypy albo powierzchniowe białka wirusa grypy. Według danych literaturowych szczepienia przeciw grypie zapobiegają zachorowaniom u ok. 40-70% szczepionych osób, w zależności od sezonu i grupy osób szczepionych, lecz także – co być może ważniejsze z punktu widzenia śmiertelności - zapewniają wysoką ochronę przed powikłaniami pogrypowymi. Warto również podkreślić fakt, że szczepionki przeciw grypie charakteryzują się najmniejszą liczbą rejestrowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Ciekawych danych dostarcza nam przegląd systematyczny Cochrane Collaboration, niezależnej międzynarodowej organizacji typu non-profit, której celem jest ułatwianie podejmowania świadomych i trafnych decyzji dotyczących postępowania medycznego poprzez opracowywanie dowodów w oparciu o zasady medycyny opartej na faktach, które następnie są publikowane w bazach Biblioteki Cochrane. Celem tego przeglądu Cochrane, opublikowanego po raz pierwszy w 1999 r., było podsumowanie wyników badań dotyczących wpływu immunizacji zdrowych osób dorosłych na szczepionki przeciwko grypie podczas sezonu grypowego. Inaktywowane szczepionki przeciw grypie prawdopodobnie zmniejszają liczbę przypadków grypy u zdrowych osób dorosłych z 2,3% bez szczepienia do 0,9% po zaszczepieniu (stosunek ryzyka (RR) 0,41, przedział ufności 95% (CI) od 0,36 do 0,47, 71 221 uczestników, dowody umiarkowanej pewności) i prawdopodobnie zmniejszają objawy grypopodobne z 21,5% do 18,1% (RR 0,84, 95% CI 0,75 do 0,95, 25 795 uczestników, dane o umiarkowanej pewności). Z przeglądu wynika, że 71 zdrowych osób dorosłych należy zaszczepić, aby zapobiec wystąpieniu grypy u jednego z nich, a 29 zdrowych osób dorosłych należy zaszczepić, aby zapobiec jednemu przypadkowi doświadczenia objawów grypopodobnych.

Najważniejsze grupy ryzyka



Kto powinien się zaszczepić? Światowa Organizacja Zdrowia wymienia szereg grup ryzyka, wśród których ryzyko zakażenia jest największe – są wśród nich:

  • pacjenci po 65. roku życia
  • pacjenci z przewlekłymi chorobami płuc (astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc)
  • pacjenci z przewlekłymi chorobami serca (wrodzona wada serca, niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca)
  • pacjenci z obniżoną odpornością (osoby zakażone wirusem HIV lub otrzymujące leki immunosupresyjne)
  • pracownicy opieki zdrowotnej - zarówno w celu zapobiegania zachorowaniom, jak i zapobiegania rozprzestrzenianiu się grypy wśród pacjentów
  • kobiety w ciąży
  • dzieci w wieku od sześciu miesięcy

Dlaczego jednak kładzie się w tym roku tak duży nacisk na szczepienia seniorów? Okazuje się bowiem, że w niektórych sezonach grypowych aż 80 proc. zgonów zdarza się u osób po 60. roku życia, szczepienia przeciwko grypie u osób po 65. roku życia o 67% zmniejszają ryzyko hospitalizacji i o 91% zgonu wynikającego z powikłań grypy i zapalenia płuc, a aż 202 razy większe jest ryzyko powikłań i zgonu u osób narażonych na przynajmniej dwa czynniki ryzyka, takie jak wiek czy jedna choroba przewlekła.

Co może zrobić farmaceuta?

Choć pojawiły się głosy, że farmaceuci zyskają uprawnienia w zakresie wykonywania szczepień – taką nadzieję „zaszczepił” dokument „Polityka Lekowa Państwa 2018-2022”, jak na razie nic nie wskazuje na to, by obecny status quo uległ zmianie. Stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej nie pozostawia złudzeń:

„Naczelna Rada Lekarska wyraża głębokie zaniepokojenie przedstawioną koncepcją wprowadzenia zasad nadawania uprawnień do kwalifikacji i wykonywania wybranych szczepień ochronnych farmaceutom. W ocenie samorządu lekarskiego, proponowane rozwiązanie, które zostało uzasadnione potrzebą odciążenia systemu ochrony zdrowia, jest zbyt daleko idące. Farmaceuci, jako grupa zawodowa nie mają kwalifikacji zawodowych w zakresie badania pacjenta i wykonywania procedur medycznych, a apteki nie są podmiotami leczniczymi. Należy wyraźnie podkreślić, że badanie pacjenta, kwalifikacja do szczepienia i wykonanie szczepienia jest uprawnieniem lekarza.”

Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by podczas codziennej praktyki przy pierwszym stole zachęcać pacjentów do korzystania ze szczepień profilaktycznych, wyrażając tym samym troskę i ich bezpieczeństwo, zdrowie i życie.

Źródła:

  1. Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy
  2. Szczepienia.info
  3. Przegląd systematyczny Cochrane

Projekt zakłada, że obcokrajowiec, który ma zamiar dłużej zostać w Polsce, powinien być zaszczepiony przeciwko chorobom zakaźnym i należy go o to zapytać (fot. Shutterstock)Czy cudzoziemcy przybywający do Polski...

W obawie przed epidemią odry Główny Inspektorat Sanitarny wraz z Ministerstwem Spraw...

Karolina Grodzka otrzymała tytuł Miss Osobowości 2018 (Fot. Miss Polonia)Studentka farmacji wybrana Miss...

W minioną sobotę odbył się finał konkursu Miss Polonia 2018. Udział w nim wzięły dwie studentki...

zięki powstaniu takiego rejestru diagnostyka oraz leczenie tego schorzenia będą lepiej powadzone a co za tym idzie - zmniejszy się zapadalność na choroby krążenia i tym samym liczba zgonów. (fot. Shutterstock)Specjalny rejestr dla osób z...

Ministerstwo Zdrowia proponuje utworzenie rejestru hipercholesterolemii rodzinnej. Projekt w tej...

 Skomplikowane testy konsumenci będą mogli wykonać wygodnie w domu. (fot. Shutterstock)Wielomarkerowe testy genetyczne już...

Lubelskie laboratorium Vitagenium uruchamia pilotażowy program nowego kanału dystrybucji testów...

Nowe przeciwwskazania dotyczą kobiet w ciąży oraz w wieku rozrodczym (fot. Shutterstock)Nowe ograniczenia dotyczące walproinianu

Pojawiły się nowe przeciwwskazania i dodatkowe ostrzeżenia na temat stosowania walproinianu u...