REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Czas zażywania leków ma znaczenie

21 lutego 2018 12:12

Przeglądając najnowsze doniesienia z farmaceutycznego światka w internecie trafiłem na ogłoszenie o zbliżającej się konferencji farmaceutycznej, która prócz problemów farmacji szpitalnej poruszy również kwestię chronofarmakoterapii. „Chronofarmakoterapia – problem zapomniany czy niedoceniany?” – brzmi tytuł wykładu inauguracyjnego. Opierając się na własnych doświadczeniach w pracy z lekarzami z przykrością muszę stwierdzić, że problematyka zdecydowanie nie jest doceniona, co do pierwszego przymiotu, mam nadzieję, że choć wśród farmaceutów jest to problem wciąż żywy, bo takim być powinien, o czym chciałbym przypomnieć.

Nie jest tajemnicą, że leki podawane doustnie za dnia cechuje zdecydowanie większa biodostępność. (fot. Shutterstock)

Każda terapia lekowa powinna uwzględniać biologiczny rytm ludzkiego organizmu, bowiem w zależności od fazy biorytmu w jakiej lek jest ordynowany, można wzmocnić lub osłabić jego działanie. Najważniejszą rolę w tym przypadku odgrywają rytmy dobowe organizmu – zarówno całych układów, jak i poszczególnych narządów. Stąd też z pomocą przychodzi nam chronofarmakoterapia, która pod tym ogólnym pojęciem skrywa kilka ważkich problemów. Pierwszą wartą odnotowania kwestią jest chronodostępność biologiczna, czyli ułamek dawki leku, która przedostaje się do krążenia ogólnego oraz szybkość tego procesu w zależności od czasu przyjęcia leku w ciągu doby. Organizm w zależności od pory dnia cechuje się inną specyfiką wewnątrzwydzielniczą oraz szybkością produkcji soków trawiennych czy pracy wątroby, co w rezultacie wpływa na widoczne zmiany w efektywności podawanych leków.

Nie jest bowiem tajemnicą, że leki podawane doustnie za dnia cechuje zdecydowanie większa biodostępność, dlatego też dawki leków podawane rano mogą być nawet dwukrotnie niższe niż w przypadku tego samego preparatu przepisywanego na noc w celu uzyskania pożądanego stężenia (taka sytuacja ma miejsce choćby w przypadku teofiliny). W aspekcie wzmożonej pracy wątroby warto zaś zwrócić uwagę na leki podlegające efektowi pierwszego przejścia – lidokaina powinna być więc dawkowana w odpowiednio wyższych dawkach w czacie zintensyfikowanych procesów wątrobowych.

Biodostępność jest jednak niejedynym elementem w obszarze chronobiologii, który warto wziąć pod rozwagę, planując terapię lekową w oparciu o rytmy dobowe ludzkiego organizmu. Nie do przecenienia zdaje się wiedza o chronestezji, czyli zjawisku różnej wrażliwości komórek, tkanek i narządów na substancje lecznicze w zależności od pory dnia. Znajomość takich faktów jak większa wrażliwość receptorów układu adrenergicznego w ciągu dnia czy większa wrażliwość układu cholinergicznego na leki pobudzające w nocy jest cennym elementem w terapii takich schorzeń jak leczenie nadciśnienia tętniczego.

Gdy do chronestezji dołożymy jeszcze chronokinetykę leku , znajdziemy się w obszarze chronergii, czyli zjawiska dobowych wahań uzyskiwanego efektu farmakologicznego, zależne od tych dwóch wspomnianych procesów. Dawka leku podanego w okresie w okresie niekorzystnych parametrów farmakokinetycznych i najmniejszej wrażliwości receptora może okazać się zbyt mała dla osiągnięcia oczekiwanego działania farmakologicznego, a preparat zaordynowany w czasie zwiększonej chronodostępności może doprowadzić nawet do zatruć – i ta prawidłowość powinna być punktem wyjścia dla każdej terapii lekowej. Przykładowo, węglan litu czy cisplatyna podawane wieczorem będą działać mniej nefrotoksycznie w związku z mniejszym wydalaniem przez nerki o tej porze. Digoksyna jest z kolei skuteczniejsza, gdy ordynuje się ją przed snem, ponieważ uwzględniamy tym samym naturalnie występujące zmniejszenie akcji serca w tych godzinach.

Ostatnim wartym podkreślenia pojęciem jest chronopatologia, czyli patologiczne antyrytmy, na skutek zaburzenia rytmów fizjologicznych przez dane jednostki chorobowe. Znając przebieg poszczególnych chronopatologii możemy skuteczniej im przeciwdziałać, celując z farmakoterapią w odpowiednich porach. Warto tu wymienić choćby prewencję chorób sercowo-naczyniowych, jak zawał serca, które statystycznie częściej występują w godzinach porannych. Ma to związek ze zwiększonym stężeniem katecholamin oraz przyspieszoną czynnością serca, stąd też leki hipotensyjne oddziałujące na układ adrenergiczny stosowane są wcześnie rano.

Warto w tym miejscu sparafrazować słowa Paracelsusa „Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum”, bo nie sama dawka ale i pora dawkowania czyni substancję lekiem bądź trucizną. Niestety, w codziennej praktyce chronofarmatorerapia zdaje się być marzeniem z kart akademickich podręczników. Nie ma jej na oddziałach, bo zwykle koliduje z… godzinami posiłków dyktowanymi przez szpitalną kuchnię. Ale nie ma jej też w terapii zwykłego Kowalskiego, bo lekarze nie przykładają do niej wagi. A szkoda. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, byśmy my, jako farmaceuci, specjaliści od leku, dzielili się tą wiedzą wydając preparaty OTC czy też leki Rx bez wyraźnego dawkowania. Nie zaboli zapytać, czy pacjent wie, kiedy i dlaczego dany lek ma przyjmować. A może dzięki naszej rozmowie i wskazówkom jego dotychczas bezowocna terapia zacznie przynosić pożądane efekty?

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Podsumowujemy kadencję NRA Podsumowujemy kadencję NRA

Podczas VI Krajowego Zjazdu Aptekarzy 22 stycznia 2012 r. uchwalono wnioski programowe dotyczące dzi...

Domowe laboratorium farmaceuty Domowe laboratorium farmaceuty

Ostatnio w związku z projektem nowelizacji Prawa Farmaceutycznego często dyskutowano o asortymencie ...

Zgadzam się z Panem, Panie Ministrze! Zgadzam się z Panem, Panie Ministrze!

Ostatnio przeczytałem, że Minister Zdrowia poddaje w wątpliwość tezę, jakoby technik farmaceutyczny ...

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz