REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Dyżury aptek: misja czy obowiązek?

26 sierpnia 2019 12:57

Dyżury aptek od dawna budzą kontrowersje w środowisku aptekarskim i kontrowersje te są jak najbardziej zrozumiałe. Natomiast niezrozumiałe jest zmuszanie właścicieli aptek do zapewnienia funkcjonowania aptek w czasie dyżuru bez wynagrodzenia ze strony państwa.

Kilka lat temu procedowany był projekt, w którym przyznano WIF prawo do nakładania kar administracyjnych na apteki, przepis pojawił się w toku prac, a następnie zniknął (fot. MGR.FARM)

Jednak coraz silniejsza jest tendencja wyznaczania większej liczby dyżurujących aptek. Jest to uzasadniane przykładowo zapewnieniem równego dostępu do dyżurujących aptek w całym powiecie, dlatego np. muszą zostać wyznaczone w co najmniej 2 miastach: „rada powiatu powinna mieć na uwadze takie czynniki, jak: liczbę ludności potencjalnie korzystającej z apteki w porze nocnej i w dni ustawowo wolne od pracy, podział miejscowości na określone jednostki osadnicze, liczbę i rozkład placówek aptecznych na danym obszarze oraz ich komunikacyjną dostępność w porze nocnej i w dni ustawowo wolne od pracy[…]. Ponadto zapewnienie dostępu społeczności lokalnej do świadczeń farmaceutycznych mieści się w pojęciu promocji i ochrony zdrowia, która zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawy o samorządzie powiatowym jest obowiązkiem każdego powiatu [wrócę do tego później – przyp. JS]” (wyrok WSA w Krakowie z 22.05.2018 r., III SA/Kr 168/18). Również w innych wyrokach stwierdza się o konieczności wyznaczania więcej niż jednej apteki, a nawet dwie mogą okazać się niewystarczające (wyrok NSA z 14.04.2015, II GSK 1765/14).

Rozciąga się więc konieczność optymalizacji otwarcia aptek również na porę nocną. W ten sposób to w praktyce na apteki zostaje skierowany obowiązek reagowania w sytuacjach nagłych, co powinno być wyjątkiem.

Ekstrapolacja konieczności zapewnienia potrzeb ludności również w nocy to niebezpieczna droga, ponieważ nie ma granicy. Przyjęcie, że apteka musi być otwarta w każdej większej miejscowości w powiecie, może prowadzić do wniosku, iż w mniejszych też powinny być otwarte, a także w poszczególnych częściach miasta.

Czym jest pora nocna, a czym sytuacje awaryjne?

Prawo farmaceutyczne nie definiuje pojęcia pory nocnej. Zgodnie z art. 1517 Kodeksu pracy pora nocna obejmuje godziny pomiędzy 21.00 a 7.00. Można także zastosować zwyczajowo przyjęty okres ciszy nocnej, obejmujący godziny pomiędzy 22.00 a 6.00.

Próby jednoznacznego określenia pory nocnej powinny być podejmowane przy określeniu celu, w jakim zostały ustanowione przepisy dotyczące dyżurów. Rozkład pracy aptek jest ustanawiany w celu zapewnienia nieprzerwanego dostępu ludności do leków, czyli całodobowo, bez względu na dzień tygodnia. Przy braku definicji legalnej do rady powiatu należy każdorazowo określenie, co oznacza pora nocna. Wynika to z wyroku WSA w Kielcach z 30.09.2008 r., II SA/Ke 388/08, w którym stwierdzono, że brak określenia godzin dyżurów skutkuje nieważnością uchwały w sprawie rozkładu pracy aptek. W takiej sytuacji niemożliwe jest bowiem stosowanie jej w praktyce. Można przyjąć, że pora nocna zaczyna się w momencie, w którym zamykana jest ostatnia apteka ogólnodostępna.

Sytuacje awaryjne natomiast to przede wszystkim zagrożenie indywidualne dla określonej osoby (np. nagłe zagrożenie zdrowotne w rozumieniu ustawy o PRM). Może to też być rozumiane jako zagrożenie zbiorowe (np. klęski żywiołowe) lub inne czynniki zewnętrzne, kiedy to konieczne jest ustanowienie szczególnych przepisów porządkowych. W takim przypadku apteki faktycznie mogłyby wypełniać określone funkcje pomocnicze ze względu na ich gęste rozmieszczenie, takie jak dystrybucja wśród ludności niezbędnych lekarstw czy wyrobów medycznych. Konieczne jest do tego jednak wprowadzenie zasadniczych zmian w prawie.

Czy apteka musi dyżurować, jeżeli nie jest to opłacalne?

Tak. Ogólną konstytucyjną zasadą wykonywania działalności gospodarczej jest swoboda w jej podejmowaniu i prowadzeniu. Jednak w samej konstytucji przewidziane są wyjątki od tej ogólnej zasady, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem publicznym i dokonywane w drodze ustawy. Prowadzenie apteki wiąże się z wieloma ograniczeniami i obowiązkami, pełnienie dyżurów jest tylko jednym z nim. Następuje na podstawie ustawy oraz, jak zostało wskazane powyżej, uzasadnione jest interesem publicznym (czytaj również: Sopot bez dyżurującej apteki, bo się to nie opłaca).

W orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA w Krakowie z 22.05.2018 r., III SA/Kr 168/18, czy wyrok WSA w Poznaniu z 11.06.2014 r., IV SA/Po 169/14) podnosi się, że: „Nie jest to ograniczenie nadmierne, naruszające istotę wolności – odpowiada wymogom zasady proporcjonalności, a ponadto znajduje pełne uzasadnienie, jako że służy wprost ochronie zdrowia, a więc wartości wysoko usytuowanej wśród dóbr konstytucyjnie chronionych.” Wydaje się jednak, że w przypadku obowiązku dyżurów nie jest to ograniczenie działalności, lecz swoisty nakaz pracy. Skojarzenie takie budzi jednoznaczne wskazanie w wyrokach sądowych, że kwestie organizacyjne apteki oraz interesy ekonomiczne właściciela (np. konieczność zapewnienia pracowników, praca samodzielnie przez farmaceutę właściciela czy deficytowość dyżurów) nie stanowią podstawy do zwolnienia z obowiązku pełnienia dyżurów („drugorzędną kwestią jest natomiast to, jakie czynności organizacyjne będą musiały podjąć apteki, aby dostosować się do przyjętego w uchwale rozwiązania organizacyjnego”), tak np. wyroki WSA w Krakowie z 22.05.2018 r., III SA/Kr 168/18, WSA w Poznaniu z 12.10.2017 r., III SA/Po 503/17, WSA w Bydgoszczy z 24.05.2017 r., II SA/Bd 300/17, WSA we Wrocławiu z 3.10.2006 r., III SA/Wr 185/06.

Ze względu na liczbę zatrudnionych farmaceutów w przeciętnej aptece wydaje się, że nie jest możliwe do wykonania, by np. apteki pełniły dyżury w systemie tygodniowym, jednak zgodnie z wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 24.05.2017 r. jest to właśnie kwestia organizacyjna, do rozwiązania po stronie apteki. Przy czym prawo pracy szczegółowo reguluje kwestie maksymalnego dopuszczalnego tygodniowego i dobowego czasu pracy oraz niezbędny odpoczynek (również w wymiarze dobowym i tygodniowym) i nie przewiduje wyjątków dla aptek czy farmaceutów.

Określanie godzin pracy przez władze należy do rzadkości. W tym roku został wprowadzony przepis umożliwiający gminom regulację sprzedaży alkoholu w nocy. Mowa jest tutaj jednak o wprowadzaniu ograniczeń, co więcej obejmujących wszystkie podmioty w równym stopniu. Ogólną zasadą jest możliwość sprzedaży przez całą dobę, natomiast w celu ochrony określonych wartości publicznych czy społecznych. Jest to więc inna sytuacja niż w przypadku dyżurów aptek.

Należy zwrócić uwagę, że uchylanie się od dyżurów nie zostało wskazane jako samodzielna przesłanka do zastosowania wobec apteki jakichkolwiek sankcji. Kilka lat temu procedowany był projekt, w którym przyznano WIF prawo do nakładania kar administracyjnych na apteki, przepis pojawił się w toku prac, a następnie zniknął.

Nie oznacza to, że nie mogą być podejmowane próby nałożenia określonych sankcji na aptekę (np. postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia). W przypadku natomiast, w którym apteka zobowiązana do dyżurów nie pracuje (lub na dyżurze jest wyłącznie technik farmaceutyczny) i nastąpiła określona szkoda zdrowotna u osoby, nie można wykluczyć odpowiedzialności karnej lub cywilnej, jednak trudno jest określić prawdopodobieństwo wystąpienia takiej odpowiedzialności.

Czy to jest rozwiązanie optymalne?

Nie będzie szczególnie zaskakujące, że odpowiedź na to pytanie jest przecząca. Z wielu względów. Przede wszystkim dlatego, że państwo (powiat) zmusza prywatne podmioty do wypełniania określonych zadań publicznych, nie przyznając równocześnie z tego tytułu żadnej rekompensaty. Rekompensatą taką nie jest z pewnością uprawnienie do pobierania dodatkowej opłaty, ponieważ jest to obciążenie pacjentów danej apteki, a do tego wyłącznie w sytuacji, w której się pacjent pojawi. W przeciwnym wypadku farmaceuta jest zmuszony do wypełniania tego zadania bezpłatnie.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawy o samorządzie powiatowym do zadań powiatu należy realizacja zadań z zakresu ochrony zdrowia. Nie może to jednak następować przez narzucanie farmaceutom obowiązku bezpłatnej pracy lub zmuszenie właścicieli aptek do pracy finansowania farmaceutów w tym czasie. Jeżeli ustawodawca uważa, że pełnienie przez apteki dyżurów jest istotne dla społeczeństwa, to powinno to być też finansowane ze środków publicznych, np. w wyniku konkursu ofert organizowanego przez NFZ lub powiat, do którego przystępują apteki z danego obszaru. Jeżeli państwo zapłaci za te dyżury, to może również wtedy wymagać ich realizowania, a nawet nakładać kary za uchylanie się od realizowania, jak było przewidziane w nowelizacji Prawa farmaceutycznego sprzed kilku lat.

Patologiczność obecnego rozwiązania doskonale była widoczna przy uchwaleniu dnia wolnego od pracy 12 listopada 2018 r., kiedy to narzucono części aptek obowiązek pełnienia dodatkowych dyżurów bez zastanowienia, czy te apteki będą w stanie to wypełnić.

Autor:


Zacytuj ten artykuł jako:

  • Jan Szulc, Dyżury aptek: misja czy obowiązek?MGR.FARM 6/2018(22) str. 30-33
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

9 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Dyżury to problem głównie ledwo zipiacych aptek indywidualnych. Państwo nie da ani złotówki, prędzej wprowadzi sankcje za odmowę dyżurów niż da złamanego grosza aptekom. Teksty - to niech radni pracują tez w nocy ma nikim nie robią wrażenia, zeby straszyć trzeba mieć czym. A teraz to aptekarz usłyszy nie strasz nie strasz bo się zesrasz.
Misja tak ale nie tylko dla apteki ale także dla dyzurantów którzy muszą czuwać w pogotowiu nockę
Żeby wydać pojemnik na mocz albo jakieś kosmetyki..
Dwie metody na oduczenie ludzi kupowanie pierdół w nocy: Pojemnik na mocz. Nie mam, będą jutro rano. Pojemnik na mocz. 25zł poproszę.
Super, popieram w 100%. Tylko jest jeden problem, dopóki na rynku za dużo aptek to konkurencja oraz lud pracujący miast i wsi to wykorzysta żeby Cię napiętnować. Następnego dnia będziesz na pierwszej stronie Głosu Pierdziszewa pod tytułem :" Chciwy aptekarz żąda 25 zł za sprzęt do analizy, który w hurcie kosztuje 34 grosze. Czas umierać !" I jeszcze jeden taki numer i masz lincz jak w banku. Ale ogólnie to super pomysł, tak trzymać !
Opłata nocna powinna naliczać się automatycznie, bez możliwości wyłączenia jej po godzinie 20.00, do 8.00 rano, i tak pojemnik na mocz 0.90 gr z opłata nocną10,90 pln , Hallsy 5 zł z opłata 15, myślę że bardzo szybko nauczyli by ludzi że nie warto !!!!
To chyba była by metoda na debili, którzy chcą uniknąć kolejek w ciągu dnia- ale problemu nadal nie opłacanego dyżurowania niestety nie.
Bardzo dobry pomysł z tym automatycznym naliczaniem opłaty. Proponuję przedstawić go OIA a najlepiej NIA, niech podejmą uchwałę w tej sprawie, po jej zatwierdzeniu wyślą do Kamsoftu i pozostałych autorów oprogramowania dla aptek. Może nie od razu 10 zł bo matki teresy będą się stawiać ale można zacząć od 5 zł, jak się przyjmie to w kolejnych latach podnosić. Tylko najpierw trzeba znowelizować to martwe rozporządzenie MZIOS z 14.04.1993 r w sprawie opłat za ekspedycję leków w porze nocnej,..... w wysokości 1 ryczałtu zmienione w 2002 roku z dodatkiem wyłączeń, za które nie można doliczyć nawet 3,20 zł. Czy izba robiła coś w tej sprawie w ministerstwie ? (to pytanie do Mariusza)
@pharman. Tak, Izba robiła. MZ od roku chowa głowę w piasek. projekt noweli leży tam od 1,5 roku. Natomiast w kwestii opłaty za nocna ekspedycję, zaproponowałem przed laty, by 1/ była OBLIGATORYJNA i za wszystko. Tak jak obligatoryjne jest pobranie opłaty za leki refundowane. MZ nie zaakceptowało pomysłu. Skutki są widoczne. 3,2 dla dyżuranta jest obraźliwą jałmużną, której się w większości nie pobiera. MZ chichocze z naiwności ekonomicznej aptekarzy oraz się cieszy, że znów naszym kosztem obniżyło opłaty wyborcom, ups, pacjentom. Im więcej aptek nie będzie dyżurować, tym większa szansa na sensowną nowelizację art. 94. IMHO podwyższenie opłaty jest niewłaściwe i nie rozwiązywałoby istoty problemu. Np. w Niemczech można jej nie pobierać, gdy - co częste - lekarz na Rp. zaznaczy "noctu". Pacjent wtedy nie płaci, za to za niego zapłaci - aptece - kasa chorych. No, ktoś musi, prawda? Ale nie w PL... Proszę na MGR odszukać moją ubiegłoroczną rozmowę z panem Pawłem Niemcem, Polakiem, farmaceutą pracującym w niemieckiej aptece. Inny świat, bardziej poukładany.

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz