NMN czyli mononukleotyd nikotynamidu pojawił się w literaturze naukowej kilka lat temu, szturmem zdobywając pierwsze strony cenionych periodyków. Okazuje się, że efekty działania tego związku zainteresowały nawet NASA, a rynek suplementów diety zaowocował wysypem preparatów jakoby zawierających magiczną cząsteczkę.
NMN, NAD, NADP…
Mononukleotyd nikotynoamidowy jest zbudowany z amidu kwasu nikotynowego, rybozy i kwasu fosforowego. To ważny składnik koenzymów nikotynoamidoadeninowych — w połączeniu z mononukleotydem adeninowym (AMP) wchodzi w skład dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NAD+) oraz jego fosforanu (NADP – fosforan dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego) — koenzymów dehydrogenaz i oksydoreduktaz. Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy występuje w organizmach żywych w postaci jonów (NAD+ i NADP+) oraz w formie zredukowanej (NADH i NADPH):
- NAD+ – forma utleniona dinukleotydu
- NADP+ – ester fosforanowy dinukleotydu
- NADH – forma zredukowana NAD+
- NADPH – forma zredukowana NADP+
Dlaczego NMN typowany jest jako eliksir młodości? Stanowi on – jak widać na powyższej ścieżce syntezy – prekursor NAD/NADH. Ponieważ NADH jest kofaktorem procesów wewnątrz mitochondriów, sirtuin i PARP (polimeraz poli(ADP-rybozy) – rodziny białek biorących udział w wielu procesach komórkowych, takich jak naprawa DNA, stabilność genomowa i programowana śmierć komórki), NMN zaczęto badać na modelach zwierzęcych jako potencjalny środek neuroprotekcyjny i przeciwstarzeniowy.
Przełomowe badania
Naukowcy z University of New South Wales w Sydney zidentyfikowali mechanizm, który umożliwia komórkom naprawę uszkodzonego DNA. Nasze komórki mają wrodzoną zdolność do naprawy uszkodzeń DNA, jednak zdolność ta maleje wraz z wiekiem – mechanizm ten odgrywa kluczową rolę jeśli chodzi o żywotność komórek. Badacze przyjrzeli się obecnemu w komórkach produktowi przemiany materii NAD+. Utleniona forma NAD+ pełni istotną rolę w procesach oddychania komórkowego i obecna jest w każdej komórce naszego organizmu. Australijscy uczeni wykazali, że odgrywa też kluczową rolę w procesach naprawy DNA. Zespół zidentyfikował krytyczny etap procesu molekularnego, który umożliwia komórkom naprawianie uszkodzonego DNA. Badania przeprowadzone na modelu zwierzęcym pokazały, że jest możliwe usprawnienie tego procesu – tym samym możliwe jest opóźnienie, a być może nawet odwrócenie procesów starzenia. Myszom podawano właśnie NMN – prekursor NAD+. Okazało się, że naprawa DNA nastąpiła już w pierwszym tygodniu stosowania substancji i to do poziomu obserwowanego w młodych komórkach.
W ubiegłym roku opublikowano wyniki dwóch dużych badań, które potwierdziły antysklerotyczne działanie NMN oraz jego wpływ na poprawę funkcji kognitywnych w modelu mysim. Zrozumienie mechanizmów molekularnych, zaangażowanych w starzenie się naczyń, jest niezbędne do opracowania nowatorskich strategii interwencyjnych w leczeniu i zapobieganiu związanych z wiekiem patologiom naczyniowym. Wspomniane badania dostarczają przekonujących dowodów na to, że starzenie się naczyń charakteryzuje się wyczerpaniem NAD+. Co ważne, u starszych myszy przywrócenie poziomów NAD+ w komórkach przez zastosowanie suplementacji NMN wywierało znaczący efekt ochronny naczyń, poprawiając zależne od śródbłonka rozszerzenie naczyń, łagodząc stres oksydacyjny i redukując związane z wiekiem zmiany w ekspresji genów. Badania eksperymentalne pokazują, że rozregulowanie miRNA (mikroDNA, wpływajacego na ekspresję genów) odgrywa rolę w starzeniu się naczyń, a zatem badanie zostało zaprojektowane w celu przetestowania hipotezy, że związane z wiekiem wyczerpanie NAD+ jest przyczynowo związane z rozregulowaniem ekspresji naczyniowego miRNA. Na podstawie otrzymanych wyników stwierdzono, że ochronne działanie NMN na czynność naczyń wiąże się ze zmianami przeciwstarzeniowymi w profilu ekspresji miRNA.
Naukowcy sprawdzili też czy u myszy, którym podano NMN nie wzrosła częstotliwość występowania nowotworów. Niektóre nowotwory mają większą zdolność syntezy NAD+, obawiano się zatem, że podawanie zwierzętom NMN może zwiększyć ryzyko raka. Nie zauważono jednak w badanych grupach żadnego takiego efektu.
Na ten moment NMN możemy wprowadzić do swojej diety, wzbogacając ją w produkty z podwyższonym poziomem tej substancji, jak awokado, brokuły czy ogórki. Miejmy nadzieję, że zgodnie z przewidywaniami naukowców, za kilka lat będzie można mówić o klinicznym sukcesie prób z udziałem ludzi.
