Magazyn mgr.farm

Fakty i mity o dyslipidemii

14 czerwca 2017 08:25

Podwyższony cholesterol to problem dotyczący coraz większej części społeczeństwa. W takiej sytuacji pacjenci nie odczuwają bólu, przez co często bagatelizują wyniki badań. Jednak czy rzeczywiście możemy nie przejmować się zbyt wysokim poziomem „złego” cholesterolu? Czy może jednak od razu należałoby rozpocząć farmakoterapię?

Na zdjęciu Pogromcy Aptecznych Mitów

Cholesterol stanowi główny składnik błon komórkowych, a także jest prekursorem kwasów żółciowych i hormonów steroidowych, takich jak testosteron, progesteron czy kortyzol. W wyniku działania na skórę składowej UV światła słonecznego powstaje z niego także witamina D (z 7-dehydrocholesterolu) [1]. W każdej komórce organizmu możliwa jest synteza cholesterolu, która jest w stanie zaspokoić jej 70-80% zapotrzebowania. Produkcję musi uzupełnić cholesterol egzogenny. Cholesterol jest więc niezbędny do prawidłowego funkcjonowania, ale jednocześnie lipidy to kluczowe czynniki ryzyka miażdżycy [2].

Dyslipidemia jest stanem, w którym stężenia lipidów oraz lipoprotein w osoczu odbiegają od wartości uznanych za prawidłowe, tj. dla cholesterolu całkowitego (TC) 190 mg/dl (5,0 mmmol/l), dla cholesterolu frakcji lipoprotein o małej gęstości- LDL-C 115 mg/dl (3,0mmol/l), dla trójglicerydów (TG) 150 mg/dl (1,7 mmol/l) oraz dla HDL-C 40 mg/dl (1,0mmol/l u mężczyzn i 45mg/dl (1,2 mmol/l) u kobiet.

We wszystkich postaciach dyslipdemii zalecana jest także modyfikacja zwyczajów żywieniowych oraz trybu życia. Postawą farmakoterapii są statyny, a głównym celem leczenia zaburzeń lipidowych jest zmniejszenie stężenia LDL-C [2, 3].

MIT 1 – Wystarczy badać stężenie cholesterolu całkowitego.

Stężenie TC zalecane jest do szacowania całkowitego ryzyka za pomocą systemu SCORE, który umożliwia oszacowanie 10-letniego całkowitego ryzyka pierwszego śmiertelnego incydentu o etiologii miażdżycowej (w tym udaru, zawału serca lub innego incydentu upośledzenia drożności tętnic). W indywidualnych przypadkach stężenie cholesterolu całkowitego może być mylące. Dotyczy to szczególnie kobiet, u których często stężenie HDL-C jest większe, a także pacjentów z cukrzycą albo dużym stężeniem trójglicerydów, u których stężenie HDL-C jest często małe. Dopiero oznaczenie LDL-C i HDL-C umożliwia odpowiednie określenie ryzyka [3]. Na podstawie wartości stężenia LDL-C oraz określonej wcześniej kategorii ryzyka lekarz podejmuje decyzję o konieczności modyfikacji stylu życia pacjenta oraz leczenia farmakologicznego [4].

MIT 2 – Cholesterol musi być oznaczany na czczo.

Zazwyczaj próbki krwi w celu oceny lipidów pobierane są na czczo. Jednak wykazano, że oznaczenia TC, HDL-C, LDL-C w próbkach pobieranych na czczo i nie na czczo dają podobne wyniki. Spożycie posiłku wywiera jedynie wpływ na TG, których stężenie o osoczu jest przeciętnie o 27mg/dl większe w zależności od składu i czasu jaki minął od jego spożycia [3].

MIT 3 – Podwyższony cholesterol u każdego wymaga do razu wprowadzenia farmakoterapii.

Gdy oszacowane ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w ciągu następnych 10 lat jest małe (poniżej 5%, a u osób starszych poniżej 10%) to farmakoterapia dyslipdemii rzadko jest wskazana [2]. Zalecana jest zmiana stylu życia (dieta, regularny wysiłek fizyczny, zaprzestanie palenia tytoniu). Statyny rozważa się, gdy stężenie LDL >100mg/dl oraz w sytuacji kiedy kilkumiesięczne postępowanie niefarmakologiczne okazało się nieskuteczne [2, 4]. Dopiero przy ryzyku większym niż 5% i LDL>100mg/dl należy wprowadzić farmakoterapię, przy jednoczesnej modyfikacji stylu życia [4].

MIT 4 – Osoby z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym i nieznacznie podwyższonym cholesterolem nie muszą stosować farmakoterapii.

Leczenie farmakologiczne powinno być wdrożone u wszystkich pacjentów z wysokim ryzykiem udaru lub zawału serca oraz u większości chorych z cukrzycą[2, 5]. W przypadku pacjentów z rozpoznaną chorobą wieńcową, stosowanie statyn rozpoczyna się niezależnie od wyjściowego stężenia LDL-C i TC [2].

MIT 5 – Podstawą modyfikacji diety jest zmniejszenie spożycia cholesterolu.

Na podstawie przeprowadzonych badań oceniających wpływ cholesterolu w pożywieniu na jego wchłanianie i metabolizm lipidów stwierdzono znaczną indywidualną zmienność tych parametrów. Czynnikiem żywieniowym, który ma największy wpływ na stężenie LDL-C są nasycone kwasy tłuszczowe (SFA), a także izomery trans kwasów tłuszczowych (m.in. utwardzone oleje roślinne, słone przekąski, dania typu fast food) [3, 4]. Ilościowo powodują one podobny wzrost LDL, ale SFA podwyższają stężenie HDL-C, natomiast kwasy tłuszczowe trans powodują zmniejszenie jego stężenia [3].

MIT 6 – Kwasy omega-3 obniżają poziom cholesterolu.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3 nie wpływają na zmniejszenie stężenia cholesterolu, a dodatkowo stosowane w dużych dawkach (>3g dziennie) mogą w niewielkim stopniu wpływać na wzrost stężenia LDL-C (zwłaszcza w przypadku DHA). Jednakże farmakologiczne dawki omega -3 (2-3g/d.) zmniejszają stężenie trójglicerydów nawet o 30% [3].

MIT 7 – Uzyskanie prawidłowego poziomu cholesterolu w wyniku terapii dopuszcza odstawienie leków.

Statyny zmniejszają biosyntezę cholesterolu w wątrobie poprzez hamowanie w sposób kompetycyjny i odwracalny aktywności reduktazy 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzymu A. Leczenie statynami jest niemal u wszystkich pacjentów bezterminowe [4]. Odstawienie statyny wiąże się ze zwiększeniem częstości występowania incydentów sercowo-naczyniowych oraz zwiększeniem śmiertelności w porównaniu z osobami kontynuującymi leczenie [6].

MIT 8 – Wszystkie statyny najlepiej przyjmować wieczorem.

Synteza cholesterolu przez organizm ludzki odbywa się we wczesnych godzinach porannych, więc statyny o krótkim okresie półtrwania (simwastatyna T1/2< 5h) powinny być przyjmowane wieczorem. Jednak rosuwastatyna i atorwastatyna ze względu na długie okresy półtrwania mogą być stosowane w ciągu całej doby [6]. [center][b]MIT 9 – Podwojenie dawki statyny powoduje podwojenie efektu hipolipemizujacego.[/b][/center] Podwojenie dawki statyny nie powoduje dwukrotnego zwiększenia efektu hipolipemizującego. Zgodnie z regułą Robertsa – stężenie LDL-C, a także TC, zmniejsza się podczas terapii statynami odpowiednio o kolejne 7% oraz 5% na każde podwojenie dawki. Najsilniejsze są najnowsze statyny – rosuwastatyna oraz atorwastatyna [4]. Siła działania rosuwastatyny jest nawet 3-krotnie większa niż atorwastatyny [6]. [center][b]MIT 10 – Przy podwyższonym stężeniu trójglicerydów wymagana jest farmakoterapia.[/b][/center] Stężenie TG na czczo> 150mg.dl zwiększa ryzyko rozwoju chorób układu krążenia, jednak zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego terapię należy rozważyć dopiero u pacjentów z TG> 200mg/dl, u których nie udaje się obniżyć tego stężenia za pomocą zmiany stylu życia, a wyliczone 10-letnie ryzyko wg systemu SCORE jest ≥5% (duże całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe) [4].

MIT 11 – Fibraty są lekami pierwszego rzutu u pacjentów z hipertrigilcerydemią.

U pacjentów z umiarkowaną hipertriglicerydemią (< 500mg/dl), gdy stężenie LDL-C jest wyższe niż docelowe, lekami I rzutu są statyny [4]. Znaczne zmniejszenie stężenia TG powodują silniejsze statyny (rosuwastatyna, atorwastatyna) [3]. Jedynie u osób ze stężeniem TG ≥ 500mg/dl zalecane jest rozpoczęcie leczenia od fibratu, dołączając do niego w miarę potrzeby statynę i/lub kwasy omega-3 w dużych dawkach. Ma to na celu prewencję ostrego zapalenia trzustki [4]. [center][b]MIT 12 – Ryzyko miopatii jest niezależne od zastosowanej statyny.[/b][/center] Ze względu na odmienny metabolizm, najniższe ryzyko miopatii występuje podczas terapii rosuwastatyną. Ta statyna jest także optymalnym wyborem u pacjentów ze schorzeniami wątroby i stosującymi wiele innych leków, gdyż wykazuje dużo mniejszy potencjał interakcji (w niewielkiej części metabolizowana jest w układzie cytochromu P450) [6]. [center][b]MIT 13 – Ból jednego mięśnia podczas terapii statynami może być objawem mialgii.[/b][/center] Objawy mięśniowe należą do najczęściej opisywanych istotnych klinicznie niepożądanych działań leczenia statynami [3]. Jednak gdy ból ograniczony jest do jednego mięśnia lub pojedynczej grupy, to prawdopodobnie nie jest to polekowy efekt uboczny. Mialgie spowodowane terapią statynami są zazwyczaj rozmieszczone symetrycznie i obejmują głównie mięśnie kończyn i pleców. Lepszym wskaźnikiem powikłań polekowych w zakresie mięśni szkieletowych jest upośledzenie siły mięśni niż ich ból [7]. Pacjenci z podwyższonym poziomem cholesterolu stanowią dużą grupę spośród wszystkich odwiedzających aptekę. Warto im przypominać, że wprowadzenie farmakoterapii nie zwalnia z konieczności modyfikacji stylu życia. Istotny jest również fakt, że u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, nawet w przypadku wystąpienia objawów mięśniowych należy dążyć do utrzymania terapii. Lekarz może rozważyć zastosowanie mniejszej dawki tego samego leku, innej statyny lub leczenia skojarzonego z ezetimibem. Alternatywą jest także stosowanie leku co drugi dzień lub 2 razy w tygodniu, aby osiągnąć docelowe stężenie LDL-C [8]. Literatura: 1. Hames B.D, Hooper N.M. Biochemia. Krótkie wykłady 2. Płaczkiewicz D., Kleinrok A. Aktualne wytyczne leczenia zaburzeń lipdowych 3. Wytyczne ESC/EAS dotyczące leczenia zaburzeń lipidowych w 2016 roku 4. Tomaniak M., Filipiak K. Leczenie dyslipidemii (część I) 5. Bogdański P., Pupek-Musialik D. Statyny- standard terapii XXI wieku, Jak wybrać optymalną dawkę? 6. Starzyk K., Wożakowska-Kapłon Indywidualizacja terapii hipolemizujacej drogą do obniżenia ryzyka sercowo-naczyniowego; zalecenia ekspertów, praktyczne wskazówki 7. Smiley W.H. i wsp. Postępowanie w przypadku nietolerancji statyn 8. Starzyk K., Wożakowska-Kapłon Objawy mięśniowe w przebiegu stosowania statyn- fakty, mity, rzeczywistość i stanowiska ekspertów

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Serce pasowało. Opowieść o polskiej transplantologii Serce pasowało. Opowieść o polskiej transplantologii

W 1970 roku z próbki norweskiej ziemi zawierającej grzyby [i]Tolypocladium inflatum [/i]zostaje wyiz...

Szukam pracy Szukam pracy

Początek kwietnia – jak co roku o tej porze następuje wysyp młodych magistrów, którzy właśnie skończ...

Nowa nadzieja Nowa nadzieja

W każdej dziedzinie zdarzają się wzloty i upadki. Farmacja nie jest wyjątkiem i również w jej obrębi...

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz