Magazyn mgr.farm

Fakty i mity o zapaleniu kartani

5 lutego 2018 12:06

W sezonie jesienno-zimowym pogoda nas nie rozpieszcza. Jej „humory”, zmienna temperatura i wilgotność, sprzyja infekcjom. Duży niepokój, szczególnie u rodziców, budzi zapalenie krtani u małych pacjentów. Czy wizyta u lekarza, a nawet hospitalizacja, jest niezbędna?

Z uwagi na etiologię zapalenia nieuzasadnione jest stosowanie antybiotykoterapii.

Krup wirusowy czyli ostre podgłośniowe zapalenie krtani należy do częstych chorób wieku dziecięcego. Jego obraz kliniczny zazwyczaj wzbudza duży niepokój u rodziców, lecz najczęściej ma łagodny przebieg [1].

FAKT
Zapalenie krtani występuje częściej u dzieci

Ostre zapalenia krtani mogą dotyczyć wszystkich grup wiekowych, lecz dużo częściej występują w wieku rozwojowym, niż u dorosłych [2]. Według danych epidemiologicznych podgłośniowe zapalenie krtani występuje głównie między 6 m.ż., a 6 r.ż. (szczyt zachorowań około 2 r.ż.) [3]. Noworodki i małe dzieci są szczególnie narażone na ciężkie powikłania zapaleń krtani, co spowodowane jest odmiennym położeniem i budową anatomiczną krtani. Większa podatność na obrzęk wynika z faktu, iż tkanka podśluzowa krtani, szczególnie w części podgłośniowej, jest luźniejsza, a także zawiera dużo naczyń krwionośnych i limfatycznych. Dodatkowo światło krtani u dziecka jest proporcjonalnie do budowy ciała węższe niż u dorosłych, więc nawet przy niewielkim objawie obrzęku może występować duszność. Puszka krtani jest ustawiona dużo wyżej niż u dorosłych, co jest czynnikiem sprzyjającym oziębianiu krtani w czasie oddychania oraz predysponuje do zapaleń górnych dróg oddechowych. Nie bez znaczenia jest dopiero dojrzewający układ immunologiczny oraz niedojrzałość budowy i fizjologii dolnych dróg oddechowych [2].

FAKT
Na zapalenie krtani częściej chorują chłopcy

Około 15% dzieci zgłaszających się do lekarzy pierwszego kontaktu z powodu infekcji dróg oddechowych, ma objawy krupu czyli ostrego podgłośniowego zapalenia krtani. Na miesiące jesienno-zimowe przypada sezon chorobowy, a wśród pacjentów dominuje płeć męska (3:2)[3].

MIT
Do rozpoznania ostrego podgłośniowego zapalenia krtani konieczne są badania dodatkowe

Do postawienia rozpoznania zazwyczaj wystarczający jest typowy obraz kliniczny [3]. U małych dzieci, które w sytuacji zagrożenia najczęściej reagują płaczem i wzburzeniem, dodatkowe nieprzyjemne bodźce takie jak pobranie krwi czy badanie gardła szpatułką, mieć mogą znaczny wpływ na pogorszenie drożności dróg oddechowych i stanu ogólnego [2, 3]. W diagnostyce różnicowej uwzględnić należy: ostre zapalenie nagłośni, ciało obce, uraz termiczny, chemiczny, obrzęk naczynioruchowy, obecność ropnia okołomigdałkowego albo pozagardłowego, rzadkie bakteryjne zakażenie tchawicy i oskrzeli, porażenie strun głosowych, nowotwory i polipy krtani [3].

MIT
Ostre zapalenie krtani zwykle charakteryzuje się nagłym przebiegiem

Objawy podgłośniowego zapalenia krtani zwykle pojawiają się po 2-3 dniach występowania wirusowego zapalenia górnych dróg oddechowych jako proces zstępujący po wcześniejszym zapaleniu błony śluzowej gardła i nosa [2]. W początkowej fazie choroby (12-72h) przeważają objawy infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych, takie jak podwyższona temperatura, zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. W kolejnym etapie dochodzi do obrzęku zapalnego błony śluzowej gardła, krtani, tchawicy, a nawet oskrzeli. Drożność dróg oddechowych zostaje upośledzona znacznie, czego efektem jest wystąpienie charakterystycznych objawów turbulentnego przepływu powietrza [3]. Jedynie w przypadku ostrego zapalenia nagłośni, w ciągu 6-12h od pojawienia się gorączki oraz cech zapalenia górnych dróg oddechowych dochodzi do ostrej duszności krtaniowej oraz gwałtownego pogorszenia stanu klinicznego [2].

FAKT
Szczekający kaszel to charakterystyczny objaw zapalenia krtani

Objawy podgłośniowego zapalenia krtani są charakterystyczne i bardzo niepokojące dla rodziców małych pacjentów. Pojawia się szczekający kaszel (przypominający szczekanie psa albo foki), świst krtaniowy (stridor) czyli szorstki, wysoki dźwięk, który wynika z zaburzonego przepływu powietrza przez zwężone częściowo drogi oddechowe, chrypka, duszność podczas wdechu [4]. Objawy nasilają się nocą, a także podczas płaczu i niepokoju dziecka [3].

MIT
Zapalenie krtani zwykle ma ciężki przebieg

Objawy choroby mogą mieć rożne nasilenie: od łagodnych (sporadyczny szczekający kaszel), aż po bardzo ciężkie – głośny wdechowy stridor, częsty szczekający kaszel, znaczną pracą mięśni klatki piersiowej, zabarwienie sine skóry, duży niepokój lub zaburzenia świadomości dziecka [4].

Choroba zwykle przebiega łagodnie, a objawy są krótkotrwałe, lecz w każdym przypadku może doprowadzić ona do nagłego krytycznego zwężenia górnych dróg oddechowych i zaburzeń oddychania [2]. Ciężki przebieg krupu to niespełna 1% przypadków [3]. Rokowanie zwykle jest pomyślne i po 6-24 h od rozpoczęcia terapii następuje szybkie ustępowanie objawów [2].

MIT
Zapalenie krtani najczęściej ma etiologię bakteryjną i wymaga leczenia antybiotykiem

Z uwagi na etiologię zapalenia nieuzasadnione jest stosowanie antybiotykoterapii [3]. Najczęściej spotykaną formą zapalenia krtani jest ostre podgłośniowe zapalenie krtani [2]. Zakażenie to jest wywoływane głównie przez wirusy paragrypy (około 75% przypadków), lecz może być także wywołane przez praktycznie każdy wirus atakujący drogi oddechowe (m.in. adenowirusy, rhinowirusy, enterowirusy, RSV, wirusy grypy) [3]. Obecnie bardzo rzadką formą ostrego zapalenia krtani jest ostre zapalenie nagłośni. Przed wprowadzeniem szczepień najczęstszym patogenem, który był odpowiedzialny za rozwój zakażenia był Haemophilus influenzae typu b (Hib) [2]. Jedynie w tej postaci zapalenia krtani antybiotykoterapia jest bezwzględnie wskazana [4].

MIT
W terapii niezbędne jest długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów

Podstawę terapii podgłośniowego zapalenia krtani stanowią glikokortykosteroidy systemowe, których skuteczność została wielokrotnie potwierdzona w badaniach klinicznych z randomizacją i metaanalizach. Ich działanie obkurczające obwodowe drobne naczynia krwionośne i przeciwzapalne redukuje obrzęk dróg oddechowych oraz zmniejsza ryzyko nawrotu obturacji. Pacjentowi z tym schorzeniem zalecane jest podanie deksametazonu w jednorazowej dawce 0,15-0.6 mg/kg.m.c. Badania kliniczne nie wykazały potrzeby wielokrotnego powtarzania dawek steroidów. Jeżeli pacjent wydaje się tego wymagać, powinna być rozważona inna przyczyna obserwowanych objawów [3]. Działanie deksametazonu utrzymuje się przez 3-4 dni, zaś ostre objawy krupu zazwyczaj ustępują po 2-3 dniach, więc nie ma konieczności stosowania leku przez kilka dni, a potem stopniowego zmniejszania dawki [1].

MIT
Deksametazon podawany parenteralnie jest skuteczniejszy niż doustny

Podanie domięśniowe i doustne jest równie skuteczne, a początek działania glikokortykosteroidu zauważany jest po 30 minutach od podania. W przypadku przebiegu ciężkiego choroby z trudnościami w połykaniu i nasiloną dusznością, rozsądny jest wybór drogi domięśniowej, co podyktowane jest wyłącznie pewnością przyjęcia leku, a nie różnicą w tempie czy skuteczności działania. W pozostałych przypadkach preferowana jest droga doustna, również z uwagi na łatwość podania oraz niski koszt.

Alternatywą dla doustnego deksametazonu jest prednizolon/prednizon podawany również doustnie w dawce 1 mg/kg m.c., ale jego skuteczność wydaje się mniejsza i jest wyjątkowo gorzki w smaku, a co za tym idzie –trudniejszy w podawaniu dzieciom [3].

FAKT
Alternatywą dla glikokortykosteroidów podawanych systemowo jest nebulizacja

W leczeniu podgłośniowego zapalenia krtani umiarkowanego i ciężkiego podawany wziewnie budezonid wykazał porównywalną skuteczność jak steroid podawany systemowo. Droga wziewna znajduje zastosowanie głownie u dzieci wymiotujących lub z różnych względów odmawiających doustnego przyjęcia leku. Jednocześnie ta droga podania jest mniej stresująca dla dzieci, często bojących się zastrzyków. Budezonid powinien być zastosowany w dawce 2 mg (4 ml preparatu do nebulizacja zawierającego 500µg/ml budezonidu) [3].

FAKT
Adrenalina w nebulizacji może być zastosowana w krupie wirusowym

Dane naukowe potwierdzają skuteczność adrenaliny w nebulizacji w leczeniu ostrego zapalenia krtani, lecz w polskich warunkach stosowanie takie jest pozarejestracyjne (off label) [5]. W przypadku ciężkiego przebiegu choroby, adrenalina powinna być podana równoczasowo albo nawet przed glikokortykosteroidem. Zaczyna ona działać od maksimum 30 min. od podania (zwykle działa już po 10 min.), efekt jej działania się utrzymuje do 2 godzin, więc stanowi ona swoisty pomost do czasu osiągnięcia działania maksymalnego przez sterydy. Adrenalina 1:1000 (L-epinefryna, 0,1%) dawkowana być powinna 0,5 ml/kg m.c. (max. 5ml). Gdy nie obserwuje się poprawy albo następuje nawrót, nebulizację można powtarzać. Potrzeba wykonania więcej niż 2 nebulizacji z adrenaliny jest wskazaniem do hospitalizacji [3].

MIT
Inhalacja wilgotnym powietrzem skutecznie zmniejsza objawy krupu wirusowego

Inhalacje wilgotnym powietrzem albo solą fizjologiczną w nebulizacji nie znajdują potwierdzenia w badaniach klinicznych i metaanalizach. Dodatkowo inhalacje domowe znad gotującej się wody niosą ze sobą ryzyko oparzeń skóry oraz dróg oddechowych [3]. Możliwe, że brak dowodów skuteczności oddychania wilgotnym powietrzem wynika z faktu, iż oceniano wpływ wilgotnego powietrza albo nawilżonego tlenu na objawy podgłośniowego zapalenia krtani w ostrym okresie. Zaś inhalacje z roztworu fizjologicznego NaCl, tak jak mukolityki, przynoszą ulgę choremu w fazie przewlekłego kaszlu [1]. „Zimne” nawilżanie czyli stosowanie schłodzonego powietrza ma ograniczone zastosowanie w leczeniu krupu. Wazokonstrykcja naczyń błony śluzowej krtani powoduje zmniejszenie obrzęku, lecz poprawa drożności jest jedynie chwilowa [6].

Leczenie zapalenia krtani jest zależne od stanu pacjenta. Przy niewielkich objawach zwykle prowadzone jest ambulatoryjnie, zaś w przypadku bardzo nasilonej duszności niezbędna może być hospitalizacja, w najcięższych przypadkach kończąca się nawet intubacją [4]. Pamiętajmy, że istotnym elementem terapii jest odpowiednia podaż płynów [2].

Literatura:


  • Bjornson C, Jonhson D.W. Krup wirusowy -komentarz do artykułu
  • Ślączka K., Zawadzka-Głos Lidia Stany zagrożenia życia w ostrych zapaleniach krtani u dzieci- ocena epidemiologii i postępowania
  • Hryniewicz W., Albrecht P., Radzikowski A. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2016
  • Głodzik I. Podgłośniowe zapalenie krtani (krup wirusowy)
  • Mazurek H. Jak w polskich warunkach należy dawkować wziewną adrenalinę w leczeniu ostrego zapalenia krtani? Czy należy ja rozcieńczyć?
  • Lis G. Jak praktycznie można wykonać w domu „zimne” nawilżanie

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Rozdwoić się, roztroić… Rozdwoić się, roztroić…

Zmieniacz Czasu to potężne urządzenie magiczne pozwalające cofać się w czasie. Przedmiot ten przypom...

Pacjent czy klient? Pacjent czy klient?

Z kim tak naprawdę współpracuje farmaceuta w aptece? Pacjent, klient, konsument, świadczeniobiorca… ...

Nowe terapie Nowe terapie

W ostatnim tekście starałem się zgromadzić mniej lub bardziej nowatorskie zastosowania znanych od dz...

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz