Trudno oszacować jak wielu było farmaceutów walczących w Powstaniu Warszawskim, nie wspominając już o dotarciu do ich nazwisk. Dlaczego? Być może odpowiedzią jest to, że tragedia polskiej farmacji niestety nie zakończyła się wraz z końcem wojny, a zawód ten był gnębiony dalej przez kolejny totalitarny system. Może dlatego niewiele zostało przeprowadzonych szerokich badań na temat losów farmaceutów podczas II wojny światowej i Powstania Warszawskiego.
Dodatkowym problemem jest to, że podczas 63 dni trwania walk, farmaceuci ze względu na brak medykamentów pełnili często rolę lekarzy oraz sanitariuszy i tak klasyfikowani są w pojawiających się w internecie tzw. “biogramach powstańczych”. Mimo wszystko, dzięki prowadzonym badaniom przez otwarte w 2004 roku Muzeum Powstania Warszawskiego, możliwe jest odnalezienie grupy farmaceutów – Powstańców Warszawskich. Przywołajmy Ich nazwiska, w tych szczególnych dniach oddając zasłużony szacunek i pamięć.
[h4]Zofia Gosiewska ps. Czarna Zośka, Farmaceutka[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – znany jest tylko rok urodzenia – 1902
[*][b]Data śmierci[/b] – 1944.09.02
[*][b]Stopień[/b] – sanitariuszka
[*][b]Oddział[/b] – Armia Krajowa – Grupa „Północ” – zgrupowanie „Róg” – 104. kompania Związku Syndykalistów Polskich – sanitariat
[*][b]Miejsce walki[/b] – Stare miasto
[*][b]Miejsce (okoliczności) śmierci[/b] – Zamordowana w grupie personelu i rannych w Centralnym Szpitalu Chirurgicznym nr 1 przy ul. Długiej 7 (Pałac Raczyńskich), po zajęciu Starego Miasta przez oddziały niemieckie.
[/list]
[h4]Stefan Deska ps. Bakcyl, Kryska[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – 1911.11.29
[*][b]Data śmierci[/b] – 1944.09.16
[*][b]Stopień[/b] – farmaceuta, sanitariusz
[*][b]Oddział[/b] – “Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – zgrupowanie “Kryska” – sanitariat
[*][b]Miejsce walki[/b] – Górny Czerniaków
[*][b]Miejsce śmierci[/b] – Poległ na ul. Czerniakowskiej 180.
[/list]
[h4]Jan Gąsecki ps. Wola[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – brak danych
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień[/b] – podporucznik, lekarz, farmaceuta
[*][b]Oddział[/b] – brak danych
[*][b]Miejsce walki[/b] – Mokotów
[*][b]Miejsce śmierci[/b] – brak danych
[/list]
[h4]Jerzy Kamiński [/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – brak danych
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień[/b] – podporucznik, farmaceuta
[*][b]Oddział[/b] – brak danych
[*][b]Miejsce walki[/b] – Mokotów
[*][b]Miejsce śmierci[/b] – brak danych
[/list]
[h4]Wacław Manduk[/h4]
W 1898 uzyskał dyplom magistra farmacji na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Właściciel apteki w Warszawie, Prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej; Radny miasta stołecznego Warszawy.
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – znany jest tylko rok urodzenia – 1872
[*][b]Data śmierci[/b] – 1944.08.10
[*][b]Stopień[/b] – farmaceuta
[*][b]Oddział[/b] – Nieokreślony, producent materiałów wybuchowych.
[*][b]Miejsce walki[/b] – Nieokreślone
[*][b]Miejsce śmierci[/b] – Nie jest dokładnie znane, rozstrzelany przez Niemców.
[/list]
[h4]Jan Ferdyan ps. Magister[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – brak danych
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień[/b] – farmaceuta p.o. lekarza
[*][b]Oddział[/b] – Komenda Główna Armii Krajowej – pułk „Baszta” – lekarz batalionu Bałtyk
[*][b]Miejsce walki[/b] – Mokotów
[*][b]Miejsce śmierci[/b] – brak danych
[/list]
[h4]Stefan Manory[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – brak danych
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień[/b] – farmaceuta
[*][b]Oddział[/b] – II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat; apteka pl. Wilsona
[*][b]Miejsce walki[/b] – Żoliborz
[*][b]Miejsce (okoliczności) śmierci[/b] – brak danych
[/list]
[h4]Henryk Bukowiecki[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia [/b]- 1903.01.17
[*][b]Data śmierci [/b]- 1986.02.27
[*][b]Stopień[/b] – farmaceuta
[*][b]Oddział[/b] – II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat – apteka ul. Gdańska 2.
[*][b]Miejsce walki [/b]- Żoliborz
[*][b]Losy po wojnie [/b]- Po wojnie współorganizował warszawski Wydział Farmaceutyczny. Od 1946 był kierownikiem Zakładu Botaniki Farmaceutycznej UW. Habilitował się w 1945, od 1947 profesor nadzwyczajny UW. Od powstania Akademii Medycznej związał się z tamtejszą Katedrą Botaniki Farmaceutycznej, w okresie 1957-1960 prodziekan Wydziału Farmaceutycznego.
[*][b]Miejsce śmierci[/b] – Warszawa. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 134, rz. 2, m. 2).
[/list]
[center][img]https://f.1944.pl/BiogramPhotos/6/e/2/6e21ce5ec070c35480453689932156f5-3ae48-fill-162-162.jpg[/img][/center]
[h4]Jadwiga Protasewicz ps. Jadwiga[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – 1904.09.13
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień [/b]- farmaceuta
[*][b]Oddział [/b]- „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – I Obwód „Radwan” – apteka ul. Szpitalna 4
[*][b]Miejsce walki [/b]- Śródmieście Północ
[*][b]Miejsce (okoliczności) śmierci[/b] – brak danych
[/list]
[center][img]https://f.1944.pl/BiogramFiles/b/7/7/b774e4da3107602d86657358c8ae2053-f5653-fill-162-162.jpg[/img][/center]
[h4]Eugeniusz Kijewski[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – 1892.12.08
[*][b]Data śmierci [/b]- 1944
[*][b]Stopień[/b] – farmaceuta
[*][b]Oddział [/b]- „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – Grupa „Północ” – apteka ul. Długa
[*][b]Miejsce walki [/b]- Stare Miasto do 2.09.1944 r. – wyszedł z ludnością, wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Groß-Rosen
[*][b]Miejsce (okoliczności) śmierci [/b]- Zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Groß-Rosen w 1944 r.
[/list]
[h4]Piotr Mikołajewski ps. Farmaceuta[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – 1917.06.29
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień [/b]- kapral
[*][b]Oddział [/b]- Armia Krajowa – I Obwód „Radwan” – Grupa Bojowa „Krybar”
[*][b]Miejsce walki[/b] – Powiśle
[*][b]Miejsce (okoliczności) śmierci [/b]- brak danych
[/list]
[h4]Marian Raczyński[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – brak danych
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień [/b]- farmaceuta
[*][b]Oddział [/b]- II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat – apteka pl. Inwalidów
[*][b]Miejsce walki[/b] – Żoliborz
[*][b]Miejsce śmierci [/b]- Poległ w sierpniu 1944 r.
[/list]
[h4]Jan Łapinkiewicz[/h4]
[list]
[*][b]Data urodzenia[/b] – znany jest tylko rok 1889
[*][b]Data śmierci[/b] – brak danych
[*][b]Stopień[/b] – farmaceuta
[*][b]Oddział[/b] – II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat – apteka
[*][b]Miejsce walki[/b] – Żoliborz
[*][b]Miejsce (okoliczności) śmierci[/b] – brak danych
[/list]
[i]Autorzy opracowania: Kamil Bąk, Katarzyna Woźniak[/i]
[size=12]Bibliografia:[/size]
[list]
[*][size=12]http://ptf.content-manager.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2009/9/06%20%20Apel%20poleglych.pdf[/size]
[*][size=12]https://www.1944.pl/powstancze-biogramy.html/szukaj/farmaceuta[/size]
[*][size=12]http://lekarzepowstania.pl/[/size]
[/list]
