Farmaceuci w Powstaniu Warszawskim: Pamiętajmy o nich!

3 sierpnia 2018 06:47

1 sierpnia 1944 to niezwykle ważna data w historii Polski i wyjątkowo szczególna dla każdego warszawiaka. W tym dniu wspominamy bohaterskich powstańców, którzy walczyli i ginęli, aby oswobodzić Warszawę z rąk hitlerowskiego okupanta. W gronie tych dzielnych żołnierzy znaleźli się również farmaceuci…

Podczas 63 dni trwania walk, farmaceuci ze względu na brak medykamentów pełnili często rolę lekarzy oraz sanitariuszy (fot. Shutterstock)

Trudno oszacować jak wielu było farmaceutów walczących w Powstaniu Warszawskim, nie wspominając już o dotarciu do ich nazwisk. Dlaczego? Być może odpowiedzią jest to, że tragedia polskiej farmacji niestety nie zakończyła się wraz z końcem wojny, a zawód ten był gnębiony dalej przez kolejny totalitarny system. Może dlatego niewiele zostało przeprowadzonych szerokich badań na temat losów farmaceutów podczas II wojny światowej i Powstania Warszawskiego.

Dodatkowym problemem jest to, że podczas 63 dni trwania walk, farmaceuci ze względu na brak medykamentów pełnili często rolę lekarzy oraz sanitariuszy i tak klasyfikowani są w pojawiających się w internecie tzw. “biogramach powstańczych”. Mimo wszystko, dzięki prowadzonym badaniom przez otwarte w 2004 roku Muzeum Powstania Warszawskiego, możliwe jest odnalezienie grupy farmaceutów – Powstańców Warszawskich. Przywołajmy Ich nazwiska, w tych szczególnych dniach oddając zasłużony szacunek i pamięć.

[h4]Zofia Gosiewska ps. Czarna Zośka, Farmaceutka[/h4]


  • Data urodzenia – znany jest tylko rok urodzenia – 1902
  • Data śmierci – 1944.09.02
  • Stopień – sanitariuszka
  • Oddział – Armia Krajowa – Grupa „Północ” – zgrupowanie „Róg” – 104. kompania Związku Syndykalistów Polskich – sanitariat
  • Miejsce walki – Stare miasto
  • Miejsce (okoliczności) śmierci – Zamordowana w grupie personelu i rannych w Centralnym Szpitalu Chirurgicznym nr 1 przy ul. Długiej 7 (Pałac Raczyńskich), po zajęciu Starego Miasta przez oddziały niemieckie.

[h4]Stefan Deska ps. Bakcyl, Kryska[/h4]


  • Data urodzenia – 1911.11.29
  • Data śmierci – 1944.09.16
  • Stopień – farmaceuta, sanitariusz
  • Oddział – “Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – zgrupowanie “Kryska” – sanitariat
  • Miejsce walki – Górny Czerniaków
  • Miejsce śmierci – Poległ na ul. Czerniakowskiej 180.

[h4]Jan Gąsecki ps. Wola[/h4]


  • Data urodzenia – brak danych
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – podporucznik, lekarz, farmaceuta
  • Oddział – brak danych
  • Miejsce walki – Mokotów
  • Miejsce śmierci – brak danych

[h4]Jerzy Kamiński [/h4]


  • Data urodzenia – brak danych
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – podporucznik, farmaceuta
  • Oddział – brak danych
  • Miejsce walki – Mokotów
  • Miejsce śmierci – brak danych

[h4]Wacław Manduk[/h4]

W 1898 uzyskał dyplom magistra farmacji na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Właściciel apteki w Warszawie, Prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej; Radny miasta stołecznego Warszawy.


  • Data urodzenia – znany jest tylko rok urodzenia – 1872
  • Data śmierci – 1944.08.10
  • Stopień – farmaceuta
  • Oddział – Nieokreślony, producent materiałów wybuchowych.
  • Miejsce walki – Nieokreślone
  • Miejsce śmierci – Nie jest dokładnie znane, rozstrzelany przez Niemców.

[h4]Jan Ferdyan ps. Magister[/h4]


  • Data urodzenia – brak danych
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – farmaceuta p.o. lekarza
  • Oddział – Komenda Główna Armii Krajowej – pułk „Baszta” – lekarz batalionu Bałtyk
  • Miejsce walki – Mokotów
  • Miejsce śmierci – brak danych

[h4]Stefan Manory[/h4]


  • Data urodzenia – brak danych
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – farmaceuta
  • Oddział – II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat; apteka pl. Wilsona
  • Miejsce walki – Żoliborz
  • Miejsce (okoliczności) śmierci – brak danych

[h4]Henryk Bukowiecki[/h4]


  • Data urodzenia – 1903.01.17
  • Data śmierci – 1986.02.27
  • Stopień – farmaceuta
  • Oddział – II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat – apteka ul. Gdańska 2.
  • Miejsce walki – Żoliborz
  • Losy po wojnie – Po wojnie współorganizował warszawski Wydział Farmaceutyczny. Od 1946 był kierownikiem Zakładu Botaniki Farmaceutycznej UW. Habilitował się w 1945, od 1947 profesor nadzwyczajny UW. Od powstania Akademii Medycznej związał się z tamtejszą Katedrą Botaniki Farmaceutycznej, w okresie 1957-1960 prodziekan Wydziału Farmaceutycznego.
  • Miejsce śmierci – Warszawa. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 134, rz. 2, m. 2).

[h4]Jadwiga Protasewicz ps. Jadwiga[/h4]


  • Data urodzenia – 1904.09.13
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – farmaceuta
  • Oddział – „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – I Obwód „Radwan” – apteka ul. Szpitalna 4
  • Miejsce walki – Śródmieście Północ
  • Miejsce (okoliczności) śmierci – brak danych

[h4]Eugeniusz Kijewski[/h4]


  • Data urodzenia – 1892.12.08
  • Data śmierci – 1944
  • Stopień – farmaceuta
  • Oddział – „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – Grupa „Północ” – apteka ul. Długa
  • Miejsce walki – Stare Miasto do 2.09.1944 r. – wyszedł z ludnością, wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Groß-Rosen
  • Miejsce (okoliczności) śmierci – Zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Groß-Rosen w 1944 r.

[h4]Piotr Mikołajewski ps. Farmaceuta[/h4]


  • Data urodzenia – 1917.06.29
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – kapral
  • Oddział – Armia Krajowa – I Obwód „Radwan” – Grupa Bojowa „Krybar”
  • Miejsce walki – Powiśle
  • Miejsce (okoliczności) śmierci – brak danych

[h4]Marian Raczyński[/h4]


  • Data urodzenia – brak danych
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – farmaceuta
  • Oddział – II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat – apteka pl. Inwalidów
  • Miejsce walki – Żoliborz
  • Miejsce śmierci – Poległ w sierpniu 1944 r.

[h4]Jan Łapinkiewicz[/h4]


  • Data urodzenia – znany jest tylko rok 1889
  • Data śmierci – brak danych
  • Stopień – farmaceuta
  • Oddział – II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat – apteka
  • Miejsce walki – Żoliborz
  • Miejsce (okoliczności) śmierci – brak danych

Autorzy opracowania: Kamil Bąk, Katarzyna Woźniak

Bibliografia:


  • http://ptf.content-manager.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2009/9/06%20%20Apel%20poleglych.pdf
  • https://www.1944.pl/powstancze-biogramy.html/szukaj/farmaceuta
  • http://lekarzepowstania.pl/

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Farmaceuta na tropie tajemnic Farmaceuta na tropie tajemnic

Bartosz Rdułtowski z tropienia i opisywania wojennych sekretów uczynił swój zawód. Złoty pociąg, bun...

Wielkanocna babka Wielkanocna babka

Piątek po południu, Wielki Piątek, oddział internistyczny. Na korytarz wjeżdża dwóch sanitariuszy z ...

Chiński spisek zdemaskowany! Chiński spisek zdemaskowany!

Bo wie Pani, powiedział do mnie z błyskiem w oku staruszek stojący przede mną w długiej kolejce do o...