Farmaceuta na tropie glutenu | mgr.farm

Farmaceuta na tropie glutenu

Farmaceuta na tropie glutenu

Nasi prehistoryczni przodkowie nie mieli częstej styczności z pożywieniem zawierającym gluten. Prawdziwa rewolucja żywieniowa dokonała się w neolicie, kiedy to człowiek rozumny porzucił zbieractwo i z wędrowca, szukającego pod ziemią korzonków, przekształcił się w rolnika, dla którego głównym pożywieniem stało się zboże. I tak, wielkie cywilizacje, rozwijające się w żyznych dolinach Nilu czy Eufratu, oprócz podwalin handlu, rzemiosła i sztuki, do historii ludzkości dołożyli kolejną cegiełkę - gluten.

Kilka słów o celiakii

Celiakia, o której po raz pierwszy traktują źródła już z pierwszego wieku n.e., to choroba o złożonej patogenezie, której wystąpienie i przebieg warunkują różne czynniki genetyczne, środowiskowe czy metaboliczne. Za wystąpienie objawów celiakii odpowiada niewłaściwa reakcja immunologiczna organizmu na gliadynę, sekalinę i hordeinę (białko pszenicy, jęczmienia i żyta). Choroba najczęściej manifestuje się objawami ze strony przewodu pokarmowego: wzdęć, bólów brzucha, wodnistych i tłuszczowych biegunek. Niewłaściwie strawiony gluten działa toksycznie na komórki jelita i uruchamia tworzenie nacieków limfatycznych i niszczenie kosmków.

Zagrożenie dla zdrowia czy zwykła fanaberia?

Pacjent bezwarunkowo żądający leku bez glutenu zdarza się coraz częściej. Niestety, nie jesteśmy w stanie się przekonać, czy jego zachowanie (czasami wręcz uciążliwe) jest rzeczywiście podyktowane troską o zdrowie, czy jedynie bezglutenową modą lub nowościami wziętymi z kolorowej prasy.

Kluczową informacją do oceny, czy tak skrupulatne unikanie glutenu ma rzeczywiście sens, jest odpowiedź na pytanie: jaka najmniejsza ilość glutenu może wywołać u pacjenta objawy choroby. Jednoznaczne określenie takiej dawki jest trudne, ponieważ pacjenci charakteryzują się zróżnicowaną wrażliwością na gluten oraz czasem, w którym manifestują się szkodliwe skutki przyjmowania tego białka.

W jednym z badań klinicznych wyznaczono, iż ilość glutenu na poziomie 1-5 g wywołuje zauważalne skutki kliniczne, histologiczne i laboratoryjne u badanych. Z drugiej strony, w innym eksperymencie ustalono, że codzienne przyjmowanie 2,4-4,8 g glutenu nawet przez 6 tygodni nie powoduje zmian w obrazie nabłonka jelita. Z kolei w prospektywnym badaniu z podwójnie ślepą próbą, stwierdzono, że zaledwie 50 mg glutenu dziennie przyjmowanego przez okres 3 miesięcy wystarcza, aby zaobserwować znaczące uszkodzenie śluzówki jelita. Rzecz jasna, wszystkie próby przeprowadzano z udziałem chorych na celiakię.



W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie tematem glutenu w lekach, amerykańska FDA zleciła testy, mające zweryfikować jego zawartość w produktach leczniczych, najczęściej zgłaszanych przez pacjentów jako wywołujące objawy celiakii. Metodą ELISA przebadano 39 leków o statusie Rx oraz dostępnych bez recepty. Tylko (lub aż) trzy z nich rzeczywiście zawierało białka pszenicy. W tabletkach z sertraliną oznaczono zawartość glutenu na około 60 ppm, pomimo, iż producent deklarował swój lek jako pozbawiony glutenu. Jak się okazało, deklaracje dostawców substancji pomocniczych były nieważne, w związku z czym jedna z partii mogła zawierać na przykład zanieczyszczoną glutenem bądź pochodzącą z „zakazanych” zbóż skrobię.

Jednym z preparatów o nieznacznie przekroczonej zawartości glutenu (w porównaniu z produktem bezglutenowym) był omeprazol. Jak podkreślili eksperymentatorzy, działania niepożądane omeprazolu, związane z układem pokarmowym, mogły być przez pacjentów mylnie brane za objawy celiakii.

W publikacji zwrócono uwagę na tzw. „czerwone flagi”, czyli składniki pomocnicze leków, mogące zawierać gluten ze względu na sposób otrzymywania. Należy zwrócić uwagę na: skrobię, także przetworzoną (modyfikowaną, hydrolizowaną, żelowaną), dekstrany i dekstryny, maltozę czy używany do barwienia karmel, który może być otrzymywany ze słodu jęczmiennego. Jeżeli w składzie nie zaznaczono, jakiego pochodzenia są te substancje (np. skrobia kukurydziana), zawsze istnieje ryzyko, że zostały wyizolowane z pszenicy czy jęczmienia.

Konkludując, należy uznać, że leki, zawierające nawet niewielkie ilości glutenu, dla osób zmagających się ze schorzeniami związanymi z nietolerancją tego składnika pokarmowego, mogą stanowić element wyzwalający objawy chorobowe. Dlatego też, należy przeanalizować skład preparatów, i wraz z pacjentem wybrać ten, który będzie dla niego jak najbardziej bezpieczny przy współistniejącym problemie.

Wykorzystane źródła:

Grzymisławski M. et al.: Celiakia — standardy diagnostyczne i terapeutyczne 2010 roku, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2010, 1 (1), 12–21;
Wieser H. et al.: Celiac Disease and Gluten, Elsevier 2014, 2; 43-44;
Jay L. et al.: Gluten in Medication: Qualifying the extent of exposure to people with celiac disease and identifying a hidden and preventable cause of an adverse drug event, 24 września 2014

Głosy w sprawie tego, czy klauzula sumienia powinna być wpisana w zawód farmaceuty są podzielone. (fot. Ministerstwo Zdrowia)Klauzula sumienia dla aptekarzy?...

Szumowski pytany o prace nad ustawą o zawodzie farmaceuty oraz o możliwość wprowadzenia do niej...

Urzędnicy stanowiący szkodliwe, koszto- i czasochłonne dla przedsiębiorcy prawo nie ponoszą żadnej odpowiedzialności. (fot. Shutterstock)Ta idiotyczna czynność zabiera...

Nowe rozporządzenie w sprawie recept wymienia 15 przypadków wymagających podjęcia przez...

Najbardziej dokuczliwym dla pacjentki objawem jest katar. (fot. Shutterstock)Uporczywy katar. Jak może pomóc...

Do apteki zgłasza się Pani Anna - 35-letnia mama dwójki małych dzieci, na co dzień pracująca w...

W najbliższą sobotę w aptekach w całej Polsce mogą pojawić się kontrole. (fot. Shutterstock)To będzie pracowita sobota dla...

W najbliższą sobotę wszystkie Wojewódzkie Inspektoraty Farmaceutyczne będą pracowały tak, jak w...

Podczas przeszukania podejrzanego, policjanci odnaleźli kilkaset tabletek silnych leków psychotropowych. (fot. lodz.policja.gov.pl)Sprzedawał leki psychotropowe na...

Policjanci z zespołu dw. Cyberprzestępczością KMP w Łodzi zabezpieczyli kilkaset sztuk tabletek...

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.

Polityka prywatności serwisów grupy farmacja.net