REKLAMA
niedz. 31 grudnia 2023, 12:16

Farmaceutyczne Podsumowanie Roku 2023!

W 2023 roku działo się bardzo wiele na rynku aptecznym. Postanowiliśmy podsumować najważniejsze tematy i wydarzenia, które wpływały na pracę farmaceutów i funkcjonowanie aptek w ubiegłym roku.

Zapraszamy na Farmaceutyczne Podsumowanie Roku 2023 portalu MGR.FARM
Zapraszamy na Farmaceutyczne Podsumowanie Roku 2023 portalu MGR.FARM

Zamiast tradycyjnego Farmaceutycznego Podsumowania Tygodnia, tym razem zapraszamy na Farmaceutyczne Podsumowanie Roku. Podsumowanie bardzo subiektywne i poświęcone wydarzeniom oraz tematom, którymi w 2023 roku żyli polscy farmaceuci, technicy farmaceutyczni i rynek apteczny. A działo się w mijającym roku naprawdę sporo, dlatego to Farmaceutyczne Podsumowanie Roku będzie miało aż 10 punktów, a ich kolejność jest całkowicie losowa.



Zmiany w zasadach realizacji recept

Zdecydowanie najważniejszym wydarzeniem dla rynku aptecznego i farmaceutycznego w mijającym roku było przyjęcie dużej nowelizacji ustawy refundacyjnej. Przyniosła ona wiele zmian, a wśród nich najwięcej emocji w środowisku aptekarskim wzbudziły nowe zasady realizacji recept rocznych. Ustawa wprowadziła nowe mechanizmy, które miały umożliwić systemową reglamentację leków. Po tym jak wprowadzono bezpłatne leki 18 minus i 65 plus, pojawiła się bowiem obawa, że przy braku systemowych ograniczeń, leków tych może szybko w aptekach zabrakną. W rezultacie od 21 września apteka może pacjentowi wydać ilość leku jedynie na 120 dni stosowania. Natomiast od 1 listopada działa przepis mówiący, że po kolejną porcję leki z recepty pacjent może przyjść dopiero po ¾ tego okresu, na jaki otrzymał już lek.

Nowe przepisy wzbudziły liczne kontrowersje. Pojawiły się liczne ich interpretacje. Mimo to ministerstwo zdrowia nie wydało żadnego komunikatu, wyjaśniającego nowe przepisy, a jedynie indywidualnie odpowiadało na zapytania w tej sprawie. Takiej odpowiedzi udzieliło między innymi naszej redakcji. Wątpliwości jednak nadal się pojawiają, a środowisko aptekarskie niecierpliwie oczekuje na aktualizację systemu P1, który do 1 marca 2024 r. ma sam wyliczać i podawać informację o tym ile leku i kiedy można wydać pacjentowi.

Nowe zasady organizacji i finansowania dyżurów

Na zmianę zasad organizowania dyżurów aptek oraz ich finansowanie, aptekarze czekali od kilkunastu lat. W końcu w minionym roku, wraz z dużą nowelizacją ustawy refundacyjnej, wprowadzono zmiany w tym zakresie. Nowe przepisy zaczynają obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. ale na pierwsze uchwały powiatów w sprawie dyżurów aptek przyjdzie nam poczekać jeszcze kilka tygodni. A nowe zasady zakładają, że dyżur apteki będzie finansowany ze środków NFZ lub środków powiatu. NFZ będzie finansował dwie godziny pracy apteki w przedziale pomiędzy 19:00 a 23:00 i 4 godziny w przedziale pomiędzy 10:00 a 18:00 w dni wolne od pracy. Jeśli powiat uzna, że apteki powinny pracować dłużej, sam będzie musiał zapłacić aptekom za dłuższe godziny dyżurowania.

Jednocześnie NFZ będzie finansował dyżury wyłącznie w powiatach, których siedziba mieści się w miastach mniejszych niż 40 000 mieszkańców. Dodatkowo to apteki będą zgłaszać się do pełnienia dyżurów. Powiat będzie mógł wyznaczyć aptekę dyżurującą wyłącznie z tych, które się zgłoszą i spełniają odpowiednie warunki. A to oznacza koniec przymusu pełnienia dyżurów przez apteki.

Zmiany w refundacji leków recepturowych

Kolejną zmianą, wprowadzoną wraz z dużą nowelizacją ustawy refundacyjnej, która wzbudziła duże emocje w środowisku aptekarski, były nowe zasady refundacji leków recepturowych. Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się na nie, w związku z licznymi nadużyciami i wyłudzeniami refundacji, do jakich coraz częściej dochodziło w ostatnich latach. Pierwsza z nich weszła w życie już 1 listopada. To tzw. kaganiec marżowy. Do tej pory apteki za wykonanie leku recepturowego naliczały marżę 25% od ceny zakupu składników wykorzystanych do jego wykonania. Im droższy był składnik, tym wyższa marża apteki. Nie było żadnego ograniczenia w tym zakresie. Resort zdrowia postanowił marże aptek ograniczyć, wprowadzając wspomniany kaganiec, w postaci kwoty taxa laborum za wykonanie leku jałowego.

Druga zmiana zaczyna obowiązywać od 1 stycznia i zakłada wprowadzenie limitów finansowania składników receptury. W rezultacie jeśli apteka wykona lek ze składników droższych niż limit finansowania, różnica zostanie doliczona pacjentowi do ceny leku. W rezultacie ceny konkretnych leków recepturowych mogą dla pacjenta różnić się między aptekami. Pierwszy wykaz limitów finansowania składników recepturowych NFZ opublikował pod koniec listopada. Kolejny zacznie obowiązywać od lipca 2024 roku.

Uchwalenie „Apteki dla Aptekarza 2.0”

Jednym ze zdecydowanie najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń i tematów ubiegłego roku na rynku aptecznym był sposób procedowania i uchwalenie ustawy uszczelniającej „aptekę dla aptekarza” z 2017 roku. Nowelizacja ta została nazwana „Apteką dla Aptekarza 2.0” lub też „AdA 2.0”. Kontrowersje dotyczyły zarówno samej treści nowelizacji, ale też sposobu jej wprowadzenia. A ustawa wprowadza zakaz przejmowania spółek prowadzących apteki przez podmioty, które nie spełniają wymogów „apteki dla aptekarza”. W praktyce przepis uniemożliwia przejmowanie aptek przez sieci apteczne – co uznawane było za obchodzenie przepisów ”apteki dla aptekarza” z 2017 roku. Z tego też powodu nowe przepisy spotkały się ze sprzeciwem organizacji zrzeszających podmioty prowadzące sieci aptek. Z drugiej strony popierali je indywidualni aptekarze, zrzeszeni w Związku Aptekarzy Pracodawców Polskich Aptek, ale też samorządzie zawodu farmaceuty.

Kontrowersje wokół nowelizacji budził także sposób jej procedowania, bowiem wprowadzono je jako poprawkę do nowelizacji ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych. Pominięto więc etap konsultacji publicznych. Wątpliwości dotyczące sposobu procedowania nowelizacji, ale też praktycznie braku okresu przejściowego, dostrzegł też Prezydent. Po tym jak podpisał ustawę, skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego, by ten zbadał jej konstytucyjność. Skargę na ustawę do Komisji Europejskiej złożyła też Konfederacja Lewiatan. Ustawa na ten moment obowiązuje i działa, jednak jej przyszłość stoi pod znakiem zapytania.

Nowe marże aptek na leki refundowane

Od 11 lat polscy aptekarze czekali na zmianę urzędowych marż detalicznych na leki refundowane. Przypomnijmy bowiem, że marża apteki sprzedającej lek refundowany jest ściśle uregulowana przepisami i określona w specjalnej tabeli. Tabele te nie były zmieniane od 2012 roku, choć od tego czasu wzrosły koszty działalności aptek, ale też doświadczyliśmy dużej inflacji. Dlatego też  samorząd zawodu farmaceuty od lat domagał się zmian w tym zakresie, przedstawiając między innymi różnego rodzaju dane i raporty, pokazujące rosnące koszty funkcjonowania aptek. W końcu w mijającym roku wraz z dużą nowelizacją ustawy refundacyjnej ministerstwo zdrowia zaproponowało nowe tabele marż. Pierwsza zaczęła obowiązywać już 1 listopada. Natomiast druga zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2025 roku. Zmiana marż oznacza, że apteki będą więcej zarabiać na sprzedaży leków refundowanych. Z wyliczeń firmy IQVIA wynika, że marże te już w listopadzie wzrosły średnio o 10%. Kolejna podwyżka, która nastąpi na początku 2025 roku, sprawi że marże wzrosną średnio o kolejne 3 punkty procentowe.

Bezpłatne leki „18 minus” i „65 plus”

Od 1 września w Polsce funkcjonują nowe wykazy bezpłatnych leków. Dotychczas funkcjonował wykaz bezpłatnych leków dla osób po 75. roku życia. Była to lista najważniejszych leków, które stosowali pacjenci w tym wieku, które były dla nich bezpłatne. Z dniem 1 września zmieniły się w tym zakresie dwie rzeczy. Po pierwsze rozszerzono liczbę pacjentów uprawnionych do bezpłatnych leków. Od tej pory są to osoby po 65. roku życia, ale też dzieci i młodzież poniżej 18 roku życia. W sumie to ponad 3,5 mln nowych pacjentów, którym obecnie przysługują bezpłatne leki. W przypadku seniorów na recepcie na bezpłatne leki znajduje się oznaczenie „S”. Natomiast recepty na bezpłatne leki dla dzieci młodzieży mają oznaczenie „DZ”. Po drugie znacząco poszerzono wykazy bezpłatnych leków. Obecnie są to niemal wszystkie leki refundowane, łącznie z drogimi lekami innowacyjnymi. Nowy wykaz bezpłatnych leków zawiera prawie 3,8 tys. pozycji dla seniorów i ponad 2,8 tys. pozycji dla dzieci i młodzieży. W ciągu pierwszego miesiąca lekarze wystawili 10 mln recept na bezpłatne leki.

Wybory do samorządu zawodu farmaceuty

Dużo w minionym roku działo się także w samorządzie zawodu farmaceuty. A to dlatego, że skończyła się dotychczasowa kadencja organów izb aptekarskich, w rezultacie konieczne było przeprowadzenie nowych wyborów. W rezultacie znamy już skład nowych władz we wszystkich 20. izbach aptekarskich. A bilans tych wyborów jest taki, że 11 izbach doszło do zmiany na stanowisku prezesa Okręgowej Izby Aptekarskiej. W większości przypadków były to zmiany konieczne, wynikające z tego, że dotychczasowy prezes pełnił swoją funkcję już drugą kadencję.

Zdarzyło się jednak też kilka niespodzianek i pojedynków. Jeden z najgłośniejszych odbył się w Katowicach, gdzie dotychczasowy Prezes dr Mikołaj Konstanty przegrał wyborcze starcie z dr Justyną Kaźmierczak. Po jednej kadencji ze startu w wyborach zrezygnował z kolei dotychczasowy prezes Zachodniopomorskiej ORA – Wojciech Chmielak. Do pełnienia tej funkcji wybrano mgra Michała Kasiaka. Z kolei w Krakowie nową prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej została dr. Anna Włodarczyk, która zastąpiła pełniącą tę funkcję przez jedną kadencję Elżbietę Rząsę-Duran.

Teraz gdy wybrano organy okręgowych izb aptekarskich, przed nami już tylko Krajowy Zjazd Aptekarzy. W jego trakcie delegaci wybiorą nowe władze Naczelnej Izby Aptekarskiej. Krajowy Zjazd Aptekarzy rozpocznie się 26 stycznia i potrwa trzy dni. Weźmie w nim udział 321 delegatów z całej Polski.

Zakończenie Pilotażu Przeglądów Lekowych

W czerwcu minionego roku oficjalnie i uroczyście zakończono Pilotaż Przeglądów Lekowy. Był to pierwszy tego typu oficjalny pilotaż finansowany ze środków publicznych i zatwierdzony przez Ministerstwo Zdrowia, który miał pokazać potencjał opieki farmaceutycznej i przeglądów lekowych. W pilotażu w ciągu roku wzięło udział 75 farmaceutów z całej Polski, którzy przeprowadzili 850 przeglądów lekowych. Pilotaż podsumowano w dwóch dokumentach, które otrzymało Ministerstwo Zdrowia. Był to „Raport z ewaluacji pilotażu i analiza wdrożenia świadczeń” oraz „Aneks do raportu” zawierający analizę zysków z perspektywy NFZ. Oba dokumenty cały czas są utajnione i nie znamy ich treści.

Jednocześnie resort zdrowia skierował do Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wniosek o ocenę zasadności uwzględnienia opieki farmaceutycznej w koszyku świadczeń gwarantowanych. To jeden z etapów wprowadzenia w Polsce refundowanej opieki farmaceutycznej. Pod koniec roku okazało się jednak, że Rada Przejrzystości działająca przy Prezesie AOTMiT wydała negatywną opinię w tym zakresie. Stanowisko Rady Przejrzystości wzbudziło emocje w środowisku, bo niektóre z padających w nim stwierdzeń okazały niejasne i kontrowersyjne. Na portalu MGR.FARM pojawił się niedawno artykuł na ten temat, z wypowiedziami zarówno członków samorządu, jak i realizatorów i koordynatorów Pilotażu. Zachęcam do jego lektury.

Nowe zasady przechowywania asortymentu apteki

Dokładnie 2 czerwca w życie weszły zmiany, które wywołały niemałe zamieszanie w aptekach. A chodzi o zmiany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki. Wprowadziły one nowe przepisy  określające zasady przechowywania produktów leczniczych w aptekach. Od 2 czerwca leki z tzw. wykazu A muszą być przechowywane w szufladach bądź szafkach zamykanych na klucz. Również te znajdujące się na magazynie aptecznym i lodówkach. Oddzielnie należy przechowywać też  m.in. środki odurzające i substancje psychotropowe. Zasada ta dotyczy też leków do stosowania wewnętrznego lub zewnętrznego.

Zmiany w rozporządzeniu wprowadziły też obowiązek wyraźnego oznakowania preparatów, które nie są produktami leczniczymi. Chodzi np. o suplementy diety czy wyroby medyczne. Rozporządzenie nie narzuca sposobu ich oznaczenia. Ważne jednak, aby pacjenci mieli świadomość, że mają do czynienia z kategorią preparatów nie będących lekami. Zmian wprowadzonych wspomnianym rozporządzeniem było oczywiście więcej. Dotyczyły one też leków recepturowych, dokumentacji aptecznej czy weryfikacji dostaw leków do apteki. O wszystkich nich pisaliśmy na portalu MGR.FARM.

Kursy kwalifikacyjne dla farmaceutów

W mijającym roku w końcu ruszyły kursy kwalifikacyjne dla farmaceutów. Przypomnijmy, że znalazły się one w ustawie o zawodzie farmaceuty, uchwalonej w 2020 roku. Jednak dopiero w 2022 roku pojawiło się rozporządzenie Ministra Zdrowia pozwalające opracować program takich kursów. Rozporządzenie – ale i zapisy ustawowe – były jednak nieprecyzyjne, wymagały poprawy. W rezultacie dopiero w ubiegłym roku dokonano zmian legislacyjnych, które umożliwiły rozpoczęcie prowadzenia takich kursów przez Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowe. Obecnie farmaceuci mogą więc brać udział w kursach, które uprawniają ich do wykonywania szczepień przeciw COVID-19, grypie, ale i pneumokokom. Jeden z kursów przygotowuje też farmaceutów do wykonywania podstawowych badań diagnostycznych i w rezultacie mamy w Polsce już farmaceutów, którzy takie usługi świadczą. Kursy są co prawda płatne, jednak mimo to cieszą się dużym zainteresowaniem farmaceutów.


I to już wszystko co przygotowaliśmy w Farmaceutycznym Podsumowaniu Roku portalu MGR.FARM. Oczywiście zdajemy sobie sprawę z tego, że wydarzeń i tematów ważnych dla farmaceutów, było w minionym roku więcej. Dlatego zachęcam do dzielenia się Waszymi spostrzeżeniami i zestawieniami. Piszcie w komentarzach, co dla Was było najważniejsze i najciekawsze w minionym roku. Na natomiast bardzo dziękuję za uwagę i w imieniu całej redakcji MGR.FARM życzę wszystkim udanego nowego roku 2024.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]