Gdy cierpi dusza, nie ciało

Gdy cierpi dusza, nie ciało

Do aptek każdego dnia zgłaszają się tysiące pacjentów z objawami, które na pierwszy rzut oka wydają się mieć bezpośredni związek z chorobą somatyczną. Weźmy na przykład kaszel – jest on naturalnym i bardzo potrzebnym odruchem obronnym organizmu, występuje zarówno u osób zdrowych jak i podczas choroby. Jednak bywa także efektem zaburzenia psychosomatycznego. Czym są więc zaburzenia psychosomatyczne? Warto zdawać sobie sprawę z ich istnienia, by nie próbować leczyć psychiki lekami dla ciała.

Postawienie odpowiedniej diagnozy oraz leczenie zaburzeń psychosomatycznych jest dość trudne. (fot. Shutterstock)

Psychosomatyka zajmuje się różnego rodzaju dolegliwościami somatycznymi, które mają bądź mogą mieć podłoże w psychice człowieka. Od dawna pojawiają się informacje dotyczące roli zaburzeń psychicznych w problemach somatycznych, oficjalne badania dotyczące tego problemu rozpoczęły się w XX wieku. Zaburzenia te dotykają zarówno kobiet jak i mężczyzn, w różnych przedziałach wiekowych. Istnieje również przeciwne znaczeniowo określenie. Somatopsychika to z kolei wpływ chorób somatycznych na stan zdrowia psychicznego. Istnieje wiele zaburzeń psychicznych spowodowanych chorobą somatyczną.

Według klasyfikacji Klasyfikacja Engela i Heima wyróżnia się:

1. Zaburzenia psychogenne – zjawiska pierwotnie psychiczne, które nie dotyczą ciała lub dotyczą tylko w wyobrażeniu

  • Objawy konwersyjne
  • Reakcje hipochondryczne
  • Reakcje na zaburzenia psychopatologiczne

2. Zaburzenia psychofizjologiczne – reakcje somatyczne wyzwalane przez czynniki psychiczne

  • Objawy fizjologiczne towarzyszące emocjom i stanom afektywnym
  • Zaburzenia organiczne nasilane przez stres

3. Zaburzenia psychosomatyczne

  • Początek choroby w każdym wieku
  • Czynnikiem wyzwalającym stres psychiczny
  • Uderza niezachwiany stan psychiki

4. Zaburzenia somatopsychiczne – reakcje psychiczne na zaburzenia somatyczne



W chwili obecnej znane są trzy teorie mówiące o przyczynach powstawania zaburzeń psychosomatycznych. Pierwsza z nich mówi o tym, iż długotrwały, przewlekły stres psychologiczny może mieć lub ma znaczący wpływ na osłabienie niektórych organów ciała, które z kolei mogą np. boleć. Kolejna z nich zakłada, iż towarzyszące nam na co dzień różnego rodzaju stresy o różnej intensywności mogą prowadzić do rozwoju określonych chorób (np. sercowo-naczyniowych, neurologicznych, układu oddechowego). Ostatnia zakłada, że przewlekły stres psychologiczny w powiązaniu z pewnymi predyspozycjami fizjologicznymi może prowadzić do zaburzeń psychosomatycznych.

W tym miejscu warto nadmienić siłę czynników psychicznych na rozwój lub zaostrzenie choroby somatycznej. Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia ostry lub przewlekły uraz psychiczny jest:

  • jedynym czynnikiem powstania choroby psychosomatycznej w takich jednostkach chorobowych jak jadłowstręt psychiczny, wymioty nawykowe i łysienie plackowate
  • Podstawowym, ale nie jedynym czynnikiem aktywującym daną chorobę, jak w przypadku choroby wrzodowej czy nadciśnienia tętniczego
  • Istotnie znaczącym czynnikiem zaostrzenia objawów, np. w przypadku cukrzycy czy łuszczycy

Postawienie odpowiedniej diagnozy oraz leczenie zaburzeń psychosomatycznych jest dość trudne. Związane jest to z faktem, iż pacjent bardzo często korzysta z wizyt u różnych specjalistów, w różnych odstępach czasu, nim trafi na psychoterapię. Wróćmy do wspomnianego wcześniej przypadku kaszlu psychogennego. Charakterystycznymi cechami kaszlu psychogennego jest jego przewlekły charakter oraz brak przyczyny organicznej. O kaszlu podostrym i przewlekłym można mówić, gdy trwa on powyżej 4-8 tygodni. Kaszel ten zwykle jest suchy, płytki, nieproduktywny, męczący, dudniący. Bardzo charakterystyczną jego cechą jest to, iż występuje on jedynie w ciągu dnia, a w nocy całkowicie się wycisza. Reakcja na leki, w kaszlu psychogennym, jest znikoma lub jej nie ma.

Według psychologów przewlekły kaszel niespowodowany przyczyną organiczną może być efektem nieuświadomionych lęków, napięć emocjonalnych, chęci zwrócenia na siebie uwagi otoczenia. Jest nieuświadomioną próbą wołania o uwagę i pomoc. Kaszel psychogenny rozpoznawany jest poprzez wykluczenie innych możliwych schorzeń. W tym przypadku niezmiernie ważna może okazać się uważna, nieoceniająca rozmowa z pacjentem.

Przewlekłe występujący kaszel psychogenny może wtórnie doprowadzić do podrażnienia błony śluzowej dróg oddechowych, a co za tym idzie jej przewlekłego zapalenia. Farmaceuta w tym przypadku powinien starać się pomóc pacjentowi w złagodzeniu nieprzyjemnych objawów towarzyszących odruchowi kaszlowemu. Ale to nie jego pacjent potrzebuje najbardziej. Każda choroba psychosomatyczna wymaga leczenia. Potrzebna jest przede wszystkim fachowa pomoc psychologa, w tym systematyczna psychoterapia. Z pewnością nie w naszej gestii jako farmaceutów leży terapia takich pacjentów, jednak już samo uświadomienie sobie możliwego podłoża niektórych schorzeń może prowadzić do zaburzeń psychosomatycznych.

Jeżeli natomiast osoba wydająca jest w stanie określić brakujący kod pocztowy, to może opisać go na rewersie recepty papierowej. (fot. Shutterstock)Czy farmaceuta może uzupełnić kod...

Od 18 kwietnia, gdy weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie recept, elementem obowiązkowym...

Techniczka na stażu samodzielnie wydawała leki pacjentom, a w systemie była wtedy zalogowana na kierownika apteki. (fot. Shutterstock)Sposób na zatrzymanie technika stażysty...

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum już po raz kolejny, w krótkim czasie, rozstrzygał sprawę...

Póki co wszystkie osoby zatrzymane w poniedziałek przez CBA, zostały zwolnione do domu. (fot. Shutterstock)Nielegalny wywóz leków to proceder...

"To proceder niezwykle szkodliwy" - mówi o nielegalnym wywozie leków dr Paweł Wróblewski. "...

W ocenie Ministra Zdrowia obowiązujące obecnie regulacje odnoszące się do kwestii koncentracji zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej mają charakter kompleksowy. (fot. MGR.FARM)Ministerstwo Zdrowia o cofaniu zezwoleń...

Pod koniec stycznia poseł Waldemar Buda zwrócił się do Ministra Zdrowia z pytaniem o los 1500...

NFZ wyjaśnia, że data i godzina realizacji recepty oznacza moment fiskalizacji recepty lub kilku recept, kiedy pacjent płaci za wydawane leki. (fot. Shutterstock)Będą kary dla aptek, za błędnie...

Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ wydał interpretację przepisów nowego rozporządzenia w sprawie...