REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Historia pewnego leku: Waleczna Metformina

21 grudnia 2018 11:50

Każdy lek ma swoją historię. Niektóre z nich przypominają wręcz powieść sensacyjną. Tak też jest z metforminą.

Producenci leków bez recepty dodają, że ich zdaniem największe braki mogą pojawić się nawet dopiero na przełomie tego roku i następnego (fot. Shutterstock).
Wielu wierzy, że metformina nie powiedziała nam jednak ostatniego słowa. Wciąż trwają badania nad potencjalnym przeciwnowotworowym zastosowaniem tej cząsteczki (fot. Shutterstock)

Jej historia rozpoczyna się w średniowieczu, kiedy medycyna ludowa odkryła niezwykłe właściwości wyciągu z rutwicy lekarskiej, w leczeniu cukrzycy. Lub raczej cukrzycowych dolegliwości, bo prawidłowy opis cukrzycy był wtedy jeszcze pieśnią przyszłości. Naukowe wzmianki o pochodnych biguanidów zaczęły pojawiać się w latach dwudziestych ubiegłego wieku. I choć prężni badacze Slotta i Tschesche podali nauce dowody na to, jak dobrze te leki obniżają poziom glukozy u królików, zepchnęła je w cień rozbłyskająca właśnie kariera insuliny.

Okrycie starego na nowo…

Minęło kolejne trzydzieści lat, by metformina i jej bliźniacze siostry- fenformina i buformina na nowo zainteresowały sobą medycynę. Co ciekawe, zaczęto wówczas testować inne właściwości leku- upatrywano w niej potencjału przeciwwirusowego, przeciwbakteryjnego, przeciwmalarycznego, analgetycznego i przeciwgorączkowego. Mało brakowało więc, by zamiast paracetamolu rozpuszczać dziś w gorących saszetkach metforminę. Zaawansowane badania nad zastosowaniem metforminy w czasie infekcji różnego pochodzenia, podważył Polak – Janusz Supniewski, który musiał z kolei żywić do tego leku większą urazę – w swojej pracy z 1950 roku nie tylko zanegował jej potencjał przeciwdrobnoustrojowy, ale nawet hipoglikemizujący.

REKLAMA

Siedem lat później, mimo kłód rzucanych pod nogi, metformina weszła jednak na rynek jako lek obniżający poziom glukozy w surowicy krwi. Jej pierwszy preparat – Glucophage – nawiązywał w nazwie do znanego już procesu fagocytozy. Metformina miała dosłownie pożerać (fagocytować) zbędną glukozę. Choć mechanizm jej działania daleki był od fagocytozy, nazwa przemawiała do wyobraźni i zapewniła lekowi przyjazne przyjęcie wśród diabetyków.

REKLAMA

Lek popada w niełaskę…

Dwadzieścia lat upłynęło pacjentom i metforminie w zgodnej komitywie. W latach siedemdziesiątych jednak naukowcy zaczęli gromadzić dane o działaniach niepożądanych pochodnych biguanidu. Coraz częściej pojawiały się wzmianki o kwasicy ketonowej – ciężkim powikłaniu hipoglikemii – oraz śpiączkach hipoglikemicznych występujących po zażyciu leków. Zbyt częste spadki poziomu glukozy w surowicy krwi są prawdziwym zabójstwem dla układu nerwowego i mogą powodować prawdziwe spustoszenie, poczynając od narastającego spadku koncentracji, rozdrażnienia, aż do głębokich zaburzeń pamięci i funkcjonowania włącznie.

Takich oskarżeń biedna metformina nie mogła unieść. Razem z innymi biguanidami odeszła do wielkiego magazynu, którego pokryte kurzem drzwi głoszą „Leki już niepotrzebne”. Nieznaną wówczas prawdą był fakt, że to jej złośliwe siostry pociągnęły metforminę w przepaść zapomnienia i wycofania z rynku. Nie wszystkie kraje uwierzyły jednak w szkodliwość tego leku. Niektóre z państw europejskich oparły się zaleceniom FDA i mimo grzmiących zastrzeżeń stosowały metforminę w leczeniu swoich cukrzyków. Jednym z tych krajów była Polska, choć zakres jej stosowania ograniczono do niezbędnego minimum.

Ułaskawienie i wielki powrót…

Na ostateczny powrót metforminy do praktyki klinicznej i uznanie jej wielokierunkowego, korzystnego działania metabolicznego oraz roli w procesie ograniczania ryzyka rozwoju powikłań naczyniowych u chorych na cukrzycę wpłynęły wyniki opublikowanego w 1998 roku badania United Kingdom Prospective Diabetes Study. Jeśli można w historii medycyny mówić o ułaskawieniu dla leku, to był zdecydowanie właśnie ten moment. Nie tylko przywrócono metforminę do łask, ale posadzono ją na honorowym krześle.

Ten wiekowy lek znajduje się dziś na pierwszym miejscu w wytycznych leczenia cukrzycy typu 2, wchodzi również w skład nowoczesnych złożonych preparatów, stojąc za pan brat, z cząsteczkami nowych doustnych leków przeciwcukrzycowych. Nie tak dawno, metformina uzyskała dwa nowe wskazania: leczenie stanów przedcukrzycowych, u pacjentów, u których nie uzyskano poprawy po włączeniu diety i zmiany stylu życia oraz u chorych z zespołem policystycznych jajników. Czy można wymarzyć sobie bardziej królewski powrót?

REKLAMA

Wielu wierzy, że metformina nie powiedziała nam jednak ostatniego słowa. Wciąż trwają badania nad potencjalnym przeciwnowotworowym zastosowaniem tej cząsteczki.

 


Zacytuj ten artykuł:

  • Sylwia Ziółkowska, Historia pewnego leku: Waleczna Metformina, MGR.FARM Nr 1/2018 (11) luty/marzec, str. 58-59
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Logowanie

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Rejestracja

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto? Zaloguj się Nie pamiętasz hasła? Możesz je przypomnieć
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz