Kaskada przepisywania

Kaskada przepisywania

Kaskada przepisywania (kaskada lekowa) jest rodzajem problemu lekowego, u podstawy którego leży pojawienie się u pacjenta działania niepożądanego związanego z jednym z przyjmowanych leków.

Działanie to, podczas wizyty lekarskiej, zostaje błędnie rozpoznane jako symptom nowej jednostki chorobowej i wdrożony zostaje – zupełnie niepotrzebnie – następny lek. On także może spowodować skutek uboczny, który inny lekarz, nieznający historii chorób chorego, ponownie może uznać za objaw chorobowy. Pacjent dostaje kolejny lek… I kolejny… Aż po pewnym czasie przyjmowania nieuzasadnionej terapeutycznie mieszanki dochodzi do zagrożenia jego życia i zdrowia.

Grupy ryzyka

Na wystąpienie kaskad lekowych najbardziej narażeni są pacjenci wielolekowi, zwłaszcza geriatryczni, gdyż efekty uboczne stosowanych przez nich leków bywają często mylone z fizjologicznymi oznakami procesu starzenia. Ponadto, w porównaniu z młodszymi pacjentami, u osób starszych ryzyko pojawienia się efektów ubocznych jest znacznie większe, co związane jest m.in. ze zmianą objętości dystrybucji leków lipo- i hydrofilowych czy osłabieniem metabolizmu i eliminacji ksenobiotyków, wywołanymi przez zmiany starcze w obrębie narządów.

Przykłady kaskad lekowych

Poniżej przedstawiono przykład kaskady polekowej. Stosowany w leczeniu nadciśnienia inhibitor konwertazy angiotensyny prowadzi do wystąpienia uporczywego, suchego kaszlu. Pacjent, nieuprzedzony o możliwości wystąpienia kaszlu, sięga po środek z kodeiną dostępny OTC. Jego przyjmowanie skutkuje pojawieniem się zaparć, które chory próbuje leczyć środkami przeczyszczającymi. Ich przewlekłe przyjmowanie skutkuje zaburzeniem gospodarki wodno-elektrolitowej i hipokaliemią, które mogą być przyczyną arytmii.



Wielopoziomową kaskadę lekową mogą inicjować również leki stosowane w łagodzeniu demencji starczej: galantamina, rywastygmina i donepezyl, które oprócz korzystnego działania ośrodkowego, dają działania niepożądane w postaci biegunek i nudności. W tym przypadku lekarz może zaordynować metoklopramid, mogący powodować wystąpienie u chorego ruchów mimowolnych i dyskinez. Z kolei one mogą być przyczyną błędnego rozpoznania choroby Parkinsona i dodania do farmakoterapii nowej substancji leczniczej – lewodopy. Przyczyną parkinsonizmu polekowego mogą być także neuroleptyki oraz flunaryzyna i cynaryzyna.

Inne substancje, które biorą udział w kaskadach lekowych, to:
- diuretyki tiazydowe, powodujące hiperurykemię (następuje wdrożenie terapii kolchicyną i allopurynolem, jako lekami przeciwko dnie moczanowej);
- NLPZ, zwiększające ciśnienie tętnicze krwi (pojawia się nadciśnienie i rozpoczęcie terapii lekami hipotensyjnymi);
- paroksetyna, haloperydol, których skutkiem ubocznym mogą być drżenia mięśniowe (leczenie parkinsonizmu lewodopą);
- IKA, powodujące suchy kaszel mogą być powodem rozpoczęcia antybiotykoterapii.

Przeciwdziałanie

Aby zapobiec tego typu problemom lekowym, wszelkich starań powinien dołożyć zarówno lekarz nadzorujący farmakoterapię, jak i biorący w niej udział farmaceuta. Pacjenci, którzy zaczynają stosować nowy lek powinni być informowani o tym, jakie działania niepożądane mogą się pojawić i jak powinni wtedy postąpić (część pacjentów w takiej sytuacji przerywa leczenie bez konsultacji z lekarzem). Lekarz, przeprowadzając wywiad, powinien uzyskać wszystkie niezbędne informacje – nawet te, które chory uważa za nieistotne. Farmaceuta zaś, jako osoba realizująca receptę, bądź recepty, często przepisywane przez różnych lekarzy, powinien zwrócić uwagę na ewentualne interakcje i poinformować o nich chorego, bądź przekazać swoje spostrzeżenia lekarzowi prowadzącemu.

 Oprócz zarzutu o fałszowanie recept prokurator zarzucił kobiecie też fałszowanie dokumentacji medycznej (fot. Shutterstock)Lekarka fałszowała recepty. Zyskali na...

Psychiatra prowadząc prywatną praktykę w Krasnymstawie i Chełmie fałszowała recepty i...

Wniosek o ukaranie farmaceutki złożył Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, który przeprowadził kontrolę w prowadzonej przez nią aptece (fot. Shutterstock)Zastraszona aptekarka sprzedała tysiące...

"Pacjenci" przynoszący recepty kazali zamawiać aptekarce leki i grozili, że jeśli tego nie zrobi...

GIF uznał, że na dzień wydania decyzji nie występowało zagrożenie brakiem dostępności leku na terenie Rzeczpospolitej Polskiej produktu leczniczego (fot. Shutterstock)GIF pozwolił na wywóz leku zagrożonego...

Pod koniec lipca Główny Inspektor Farmaceutyczny sprzeciwił się wywozowi z Polski 300 opakowań...

W obrocie hurtowym dostępna jest jedynie szczepionka Influvac Tetra „w ilościach dostępnych na bieżąco do realizacji zapotrzebowań przez apteki”. (fot. Shutterstock)Popyt na szczepionkę VaxigripTetra...

Firma Sanofi przyznaje, że popyt na VaxigripTetra okazał się większy, niż się spodziewano....

Bloomberg News w ubiegłym miesiącu poinformowało, że Amazon.com rozważa otwarcie aż 3,000 sklepów Amazon Go (fot. Shutterstock)Amerykańska sieć aptek nie boi się...

Bloomberg News w ubiegłym miesiącu doniósł, że Amazon - potentat sprzedaży internetowej -...