REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Kobieta z ołowiu, czyli historia polskiej Erin Brockovich

21 listopada 2019 12:34

Gdyby mieszkała za wielką wodą, z pewnością powstałby film o jej życiu i dokonaniach. Główną rolę zagrałaby Julia Roberts, niezrównana w roli bohaterki walczącej z systemem. Doktor Jolanta Wadowska-Król urodziła się jednak w Polsce i dla wielu wciąż jest postacią nieznaną. Kiedy jednak przyjrzymy się poniższej historii, bez trudu zobaczymy w niej Erin Brockovich, która w kaloszach tapla się w mulistej rzece, by pobrać kluczowe dla śledztwa próbki.

Dr Jolanta Wadowska-Król jest bokaterką muralu w Katowicach pt. "Kobiety wiedzą, co robią" (fot. Wikimedia Commons)
Dr Jolanta Wadowska-Król jest bokaterką muralu w Katowicach pt. "Kobiety wiedzą, co robią" (fot. Wikimedia Commons)

Huta Metali Niezależnych istniała w katowickiej dzielnicy Szopienice od 1834 roku. Była jednym z największych w Polsce producentów wyrobów walcowanych z miedzi i mosiądzu – taśm, blach, krążków oraz rurek cienkościennych. Funkcjonująca pierwotnie pod nazwą „Wilhelmina”, huta produkowała głównie cynk, by następnie poszerzyć swoją działalność o kadm i ołów. Po rozbudowie i modernizacji na szeroką skalę z początkiem XX wieku zespół szopienickich hut stał się największym ośrodkiem produkcji metali nieżelaznych na Śląsku, zaś w zakresie produkcji kadmu największym producentem na świecie. W 1928 r. uruchomiono najnowocześniejszą elektrolizę cynku. Kolejne lata przynosiły dalsze sukcesy i nawet okres wojenny nie przysporzył zakładowi wielu trudności. Huta dawała Katowicom prestiż, a okolicznym mieszkańcom pewne zatrudnienie. Jej istnienie w Szopienicach było jednym z niewielu pewników w czasach pełnych wątpliwości i rozterek.

W 1968 roku losy górującej nad dzielnicą huty i pewnej młodej lekarki nieuchronnie uległy splątaniu. Jolanta Wadowska-Król urodziła się w przededniu wybuchu II wojny światowej – 27 stycznia 1939 roku w Katowicach. Studiowała na Wydziale Lekarskim Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu. W 1968 roku, po latach kształcenia, uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pediatrii i podjęła pracę w Poradni Rejonowej w Szopienicach.

REKLAMA

Dzieci na familokach

Mali podopieczni z Szopienic nie cieszyli się dobrym zdrowiem. Choć niedobory żywieniowe, anemia i krzywica w latach 70. wciąż były na porządku dziennym, pacjenci doktor Jolanty nadspodziewanie często cierpieli z powodu opornej na leczenie niedokrwistości. Skarżyli się również na wiele innych dolegliwości: wymioty, biegunki, bóle brzucha, głowy i stawów. W okolicy już w 1913 roku powstała szkoła specjalna dla dzieci upośledzonych umysłowo – każdego roku trafiali do niej kolejni podopieczni.

REKLAMA

Kiedy ojcowie pracują w hucie, dzieci często bawią się na przydomowych podwórkach familoków. Tarzają się w ziemi, wygrzebują z niej cenne dziecięce skarby – patyki, kamienie, piórka ptaków. Dobrą zabawę przerywa tylko głód, trzeba wówczas na chwilę wrócić do domu po kilka kęsów sycącego chleba. Nikt nie myje rąk przed jedzeniem – nie przywiązuje się jeszcze tak dużej wagi do higieny. Nawet gdyby, jej utrzymanie byłoby niezwykle trudne. W gęsto zaludnionych familokach było tylko dziesięć ubikacji w sieni, reszta na podwórkach. O łazienkach z bieżącą wodą w tamtych czasach mieszkańcy Szopienic mogli tylko pomarzyć. Na wielorodzinny budynek przypadała zaledwie jedna umywalka.

Jednym z bardziej chorowitych pacjentów doktor Król jest mały Karol, który regularnie odwiedza jej gabinet. Ma czarne, zepsute zęby, rozwija się wolniej niż jego rówieśnicy, a jego chód przypomina ptaka brodzącego w wodzie. W okolicy sporo dzieci chodzi w podobny sposób. Nadchodzi jednak moment, kiedy stan małego Karola sprawia, że pediatra musi skierować go do szpitala – oporna niedokrwistość, na którą cierpi chłopiec stanowi już zagrożenie dla jego życia. Dziecko trafia do kliniki w Zabrzu, gdzie ordynatorem jest konsultant wojewódzki ds. pediatrii, profesor Bożena Hager-Małecka. Pani profesor często gości na zagranicznych konferencjach, gdzie omawiane są szczególne przypadki rzadkich chorób dziecięcych. Tematem jednego z ostatnich sympozjów była ołowica – opisywano pacjenta, który zachorował, jedząc przez długi czas z talerza pomalowanego farbą z dużą domieszką ołowiu.

Trudno dziś ocenić, czy właśnie to doniesienie, czy może intuicja wybitnego diagnosty, sprawiły, że profesor Hager-Małecka prosi o oznaczenie stężenia ołowiu w moczu dziecka. Badania tego nie wykonuje się przecież rutynowo. Wyniki początkowo budzą nieufność – wartości uznawane za normą są przekroczone wielokrotnie. Tak bardzo, że można podejrzewać błąd laboratoryjny. Powtórne oznaczenia nie pozostawiają jednak wątpliwości. To nie błąd analityka. Karol naprawdę cierpi na ciężką postać ołowicy.

Skutki zatrucia ołowiem

Ołów jest wchłaniany przez człowieka kilkoma drogami: przez skórę, układy oddechowy i pokarmowy. Jego działanie toksyczne opiera się na wielu mechanizmach. Ołów hamuje syntezę hemu oraz skraca czas przeżycia krwinek czerwonych, co szybko prowadzi do ciężkiej i opornej na leczenie anemii. W układzie nerwowym ołów wypiera wapń i cynk z synaps, co prowadzi do uszkodzenia transmisji neuronalnej, m.in. noradrenergicznej i dopaminergicznej, oraz zwiększa przepuszczalność bariery krew-mózg, co jest przyczyną zmian zwyrodnieniowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Może też bezpośrednio wnikać do nerwów obwodowych, prowadząc do ich pierwotnej odcinkowej demielinizacji (stąd charakterystyczny chód chorych, nazywany niekiedy człapaniem bociana).

REKLAMA

W nerkach ołów może spowodować uszkodzenie cewek bliższych, kłębuszków nerkowych, tkanki śródmiąższowej i naczyń nerkowych. Odkładający się w kościach pierwiastek stopniowo osłabia ich strukturę i zwiększa ryzyko złamań.

Nieleczona ołowica, przy stałej ekspozycji na metal, jest chorobą śmiertelną. Na ołowicę zmarł Ludwig van Beethoven – analiza włosa kompozytora nie pozostawiła wątpliwości, że ilość tego pierwiastka w organizmie świadczyła o chorobie. Problemy ze słuchem, a w końcu głuchota Beethovena, były prawdopodobnie również wywołane zatruciem ołowiem.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

2 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Huta metali "nieżelaznych", a nie niezależnych... Jakaś autokorekta się wkradła chyba...
:) niezależny metal jest po prostu sporym indywidualistą

Powiązane artykuły

Słynne polskie siostry farmaceutki będą miały swój skwer w Poznaniu Słynne polskie siostry farmaceutki będą miały swój skwer w Poznaniu

Już wkrótce na mapie Poznania pojawi się skwer Filipiny i Konstancji Studzińskich. Na wtorkowej sesj...

Słynna radomska apteka pojawi się w muzeum Słynna radomska apteka pojawi się w muzeum

W Radomiu powstanie nowoczesne muzeum, które ma przyciągnąć zwiedzających z całego kraju. Jego ekspo...

Historia pewnego leku: Chlorpromazyna i przełom w psychiatrii Historia pewnego leku: Chlorpromazyna i przełom w psychiatrii

Mroczne szpitale psychiatryczne to jeden z ulubionych motywów reżyserów horrorów. Ciemne pokoje przy...

REKLAMA

Potrzebujesz wsparcia
w znalezieniu pracownika do apteki?

Chcesz się dowiedzieć, jak możemy Ci pomóc?
Zostaw numer telefonu, skontaktujemy się z Tobą.

* Pola wymagane

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz