Kordyceps chiński, czyli maczużnik

Kordyceps chiński, czyli maczużnik

Cordyceps sinensis (właściwie Ophiocordyceps sinensis), zwany po prostu kordycepsem chińskim bądź maczużnikiem, należy do najbardziej cenionych remediów tradycyjnej medycyny chińskiej. Jego tradycyjne zastosowania obejmują szereg różnych dolegliwości, takich jak przemęczenie, osłabienie, schorzenia płuc, nerek oraz wątroby, miażdżyca, cukrzyca oraz zaburzenia libido, zarówno u mężczyzn jak i u kobiet.

Cordyseps jest gatunkiem endemicznym, charakterystycznym dla Wyżyny Tybetańskiej oraz Himalajów. Należy on do królestwa grzybów i oprócz oryginalnego kształtu owocnika, przypominającego maczugę, wyróżnia się także niezwykłym cyklem życiowym, w którym udział bierze żerująca pod ziemią ćma z rodzaju Hepialus. Późną jesienią, obecne w glebie zarodniki grzyba przenikają przez pancerzyk gąsiennicy Hepialusa, a grzybnia zaczyna stopniowo przerastać jej ciało. Zewnętrzny szkielet owada zostaje następnie wzmocniony wytworami grzybni – sklerocjami, tak aby przetrwał zimę w nienaruszonym stanie. Dojrzewający grzyb czerpie składniki odżywcze z wnętrza zmumifikowanej gąsienicy, aby wczesnym latem przebić się przez głowę owada nad powierzchnię ziemi.

Zbiór i sprzedaż kordycepsu stanowi ważne źródło dochodu tamtejszych mieszkańców. Niestety, niezwykła popularność tego remedium wśród zwolenników medycyny tradycyjnej powoduje nadmierną eksploatację stanowisk. Z tego samego powodu ceny surowca z roku na rok rosną i w zależności od wielkości owocników, mogą sięgać nawet kilku tysięcy dolarów za kilogram surowca. Obecnie kultury gatunków Cordyceps są hodowane metodami biotechnologicznymi.

Skład chemiczny owocników obejmuje kilka grup związków, wśród których można wyróżnić: niezbędne egzogenne aminokwasy, białka, oligo- i polisacharydy o budowie beta-glukanowej, sterole (ergosterol, b-sitosterol, kampesterol), kwasy tłuszczowe, a także witaminy z grupy B oraz makro- i mikroelementy i pierwiastki śladowe. Na szczególną uwagę zasługują związki nukleozydowe i ich pochodne, w tym kordycepina, czyli 3-deoksyadenozyna o udowodnionym działaniu immunostymulującym, przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym (wbudowanie kordycepiny do łańcucha RNA skutkuje zakończeniem jego syntezy). Kordyheptapeptyd o budowie cyklicznej posiada udowodnioną aktywność przeciwmalaryczną oraz cytotoksyczną.

W badaniach klinicznych z udziałem ochotników potwierdzono, iż preparaty z kordycepsem działają korzystnie w dolegliwościach związanych z procesami starzenia, takich jak: uczucie zimna, zawroty głowy czy szumy uszne oraz mogą przeciwdziałać starzeniu się komórek spowodowanym wolnymi rodnikami tlenowymi, ze względu na wysoką aktywność antyoksydacyjną owocników. W jednym z badań pacjenci z niewydolnością krążenia, którzy oprócz klasycznych leków przyjmowali także kordyceps, zauważyli poprawę kondycji fizycznej i psychicznej a także sprawności seksualnej (w porównaniu z grupą placebo). Zwiększenie libido prawdopodobnie wiąże się z obecnością substancji wykazujących efekt podobny do hormonów płciowych, zarówno męskich jak i żeńskich. Udowodniono również korzystny wpływ preparatów z maczużnikiem na wydolność fizyczną u sportowców.

W kilku badaniach potwierdzono także słuszność jego zastosowania w terapii miażdżycy – po 2 miesiącach odnotowano spadek poziomu cholesterolu całkowitego i trójglicerydów o około 1/5.



Polisacharydy kordycepsu posiadają potencjalne działanie przeciwnowotworowe, związane z hamowaniem proliferacji guzów, efektem cytotoksycznym oraz zapobieganiu tworzeniom przerzutów. Polisacharydy te, podobnie jak beta-glukany pozyskiwane z innych grzybów, obecnych w tradycyjnej medycynie chińskiej, posiadają również silną aktywność immunostymulującą, związaną z aktywacją makrofagów, monocytów i limfocytów. Co ciekawe, ekstrakty z owocników Cordyceps mogą również działać immunosupresyjnie.

Preparaty z maczużnikiem uznaje się za bezpieczne, choć nie powinny ich przyjmować kobiety w ciąży i karmiące oraz pacjenci cierpiący na choroby autoimmunologiczne czy zaburzenia krzepliwości (ze względu na potencjalne działanie przeciwzakrzepowe kordycepsu).

Źródła:

http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-602-cordyceps.aspx?activeingredientid=602&activeingredientname=cordyceps
Ng B. T., Wang X. H.: Pharmacological action of Cordyceps, a przed folk medicine, Journal of Pharmacy and Pharmacology, 12(57), 1509-1519;
Russel R., Patterson M.: Cordyseps – A traditional Chinese medicine and another fungal therapeutic biofactory?, Phytochemistry, 7(69), 1469-1495;
Zhu J.-S. et al.: The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordiceps sinensis. Part I, The Journal of Alternative and Complementary Medicine, 3(4), 289-303;

Również wprowadzeniu sildenafilu bez recepty w Polsce, towarzyszyły protesty ekspertów. (fot. Shutterstock)W Australii nie chcą sildenafilu bez...

Australijski rząd nie zgodził się na wprowadzenie na rynek sildenafilu bez recepty. „Bez...

Zdaniem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Katowicach nie jest istotne czy reklama jest dokonywana wewnątrz czy na zewnątrz placówki obrotu pozaaptecznego (fot. Shutterstock)Koniec promocji na leki w sklepach?...

Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny pod koniec sierpnia nałożył karę na sklep, w którym...

Naczelny Sąd Aptekarski zmienił wyrok Okręgowego Sądu Aptekarskiego i wymierzył farmaceutce karę 3 miesięcy zawieszenia prawa wykonywania zawodu (fot. Shutterstock)Kierowniczka oszukiwała aptekę, w...

Pod koniec 2017 roku Naczelny Sąd Aptekarski rozpatrywał sprawę farmaceutki, która wynosiła...

Wyniki plebiscytu Czytelników farmacja.plPoznaliśmy wydarzenie i osobowości 20-...

Czytelnicy portalu farmacja.pl wybrali wydarzenie i osobowości 20-lecia w branży farmaceutycznej...

Pracownicy służby zdrowia i pacjenci są zachęcani do zgłaszania zdarzeń niepożądanych lub działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tych produktów (fot. Shutterstock)Infekcje narządów płciowych przy...

FDA (Food and Drug Administration) ostrzega, że odnotowano przypadki rzadkiej, ale poważnej...