REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Krople do oczu z surowicy własnej pacjenta

pon. 3 stycznia 2022, 14:24

W ostatnich latach wybór preparatów stosowanych w leczeniu zespołu suchego oka wyraźnie się powiększył. W cięższych przypadkach tego schorzenia standardowe krople nawilżające okazują się nie być wystarczającym rozwiązaniem. Jedną z alternatyw dla najczęściej stosowanych środków mogą być krople z surowicy własnej pacjenta.

Usługę wykonania takich kropli w Polsce oferują między innymi niektóre Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (fot. Shutterstock)
Usługę wykonania takich kropli w Polsce oferują między innymi niektóre Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (fot. Shutterstock)

Według wytycznych Polskiego Towarzystwa Okulistycznego pierwszym etapem postępowania w chorobie suchego oka jest odpowiednia edukacja pacjenta, identyfikacja leków mogących wywoływać lub nasilać objawy zespołu suchego oka, wdrożenie higieny powiek, a także zastosowanie nawilżających kropli do oczu ze składnikami o działaniu osmoprotekcyjnym (np. trehaloza).

Co istotne, krople te nie powinny zawierać substancji konserwujących, które mogą dodatkowo pogłębiać problem. Jeśli kroki te okażą się niewystarczające, podejmuje się kolejne działania, do których należy zamknięcie punktów łzowych, zastosowanie urządzeń do ogrzewania i usuwania wydzieliny gruczołów Meiboma, wykorzystanie intensywnego światła pulsacyjnego czy użycie żeli lub maści nawilżających. Spośród leków wydawanych z przepisu lekarza wykorzystuje się kortykosteroidy miejscowe, azytromycynę (w przednim zapaleniu brzegów powiek), krople oczne z cyklosporyną, a także antybiotyki doustne z grup makrolidów i tetracyklin. W etapie 3 leczenia stosuje się leczenie długotrwałe kortykosteroidami o niskim poziomie działań niepożądanych, opatrunkowe soczewki kontaktowe, a także surowicę autologiczną/allogeniczną w kroplach ocznych. [1] Schemat ten jest zbieżny z rekomendacjami TFOS (Tear Film & Ocular Surface Society) [2] i American Academy of Opthalmology [3].

REKLAMA

Mechanizm działania i skuteczność

Idea zastosowania surowicy w zespole suchego oka wynika z faktu, że jej skład jest bardzo zbliżony do składu łez, dzięki czemu surowica może stanowić ich substytut. Większość składników występuje w takich samych stężeniach. Obecność substancji odżywczych takich jak witaminy, glukoza, czynniki wzrostu i immunoglobuliny ma pomagać w regeneracji uszkodzonego nabłonka. Krople z surowicy pacjenta są pozbawione substancji konserwujących, obecnych w części preparatów nawilżających dostępnych w aptekach. [4, 5]

REKLAMA

Według przeglądu systematycznego Cochrane z 2017 roku obecnie dostępne dowody wskazują jedynie na korzyści krótkoterminowe (do 2 tygodni) w zakresie poprawy objawów zespołu suchego oka u pacjentów stosujących tę metodę leczenia. Problem stanowi brak odpowiedniej liczby randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych wysokiej jakości. [4]

Przygotowanie kropli z surowicy

Autologiczne krople z surowicy są wykonywane na zlecenie lekarza okulisty. W trakcie przygotowań do zabiegu pacjent po konsultacji z lekarzem ma odstawić stosowane leki z grupy NLPZ. Modyfikacji ulega również stosowane leczenie przeciwzakrzepowe. Dzień przed pobraniem krwi nie należy spożywać tłustych pokarmów, aby uniknąć nadmiernego stężenia lipoprotein w osoczu. W dniu zabiegu pacjent powinien być odpowiednio nawodniony, w dobrym stanie ogólnym.

Zabieg polega na pobraniu krwi pełnej w objętości od 50 do 450 ml. Po odciągnięciu surowicy w komorze z laminarnym przepływem powietrza do drenu pojemnika podłącza się kolejno dodatkowe sterylne dreny jednorazowego użytku i napełnia je surowicą. Wypełniony surowicą dren dzieli się na odcinki o długości około 1,5 cm. Uzyskane minimsy zamraża się i przechowuje w temperaturze -20°C. [6] Sporządzone krople mogą być przechowywane do roku. Usługę wykonania takich kropli w Polsce oferują między innymi niektóre Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. Kosz zabiegu wynosi kilkaset złotych i jest zależny od liczby sporządzonych dawek.

Źródła

  1. Polskie Towarzystwo Okulistyczne. Aktualizacja wytycznych Polskiego Towarzystwa Okulistycznego dotyczących diagnostyki i leczenia Zespołu Suchego Oka. 2021
  2. Jones L, Downie LE, Korb D, Benitez-Del-Castillo JM, Dana R, Deng SX, Dong PN, Geerling G, Hida RY, Liu Y, Seo KY, Tauber J, Wakamatsu TH, Xu J, Wolffsohn JS, Craig JP. TFOS DEWS II Management and Therapy Report. Ocul Surf. 2017 Jul;15(3):575-628.
  3. Akpek EK, Amescua G, Farid M, Garcia-Ferrer FJ, Lin A, Rhee MK, Varu DM, Musch DC, Dunn SP, Mah FS; American Academy of Ophthalmology Preferred Practice Pattern Cornea and External Disease Panel. Dry Eye Syndrome Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2019 Jan;126(1):P286-P334.
  4. Pan Q, Angelina A, Marrone M, Stark WJ, Akpek EK. Autologous serum eye drops for dry eye. Cochrane Database Syst Rev. 2017;2(2):CD009327. Published 2017 Feb 28.
  5. Rauz S, Koay SY, Foot B, et al. The Royal College of Ophthalmologists guidelines on serum eye drops for the treatment of severe ocular surface disease: executive summary. Eye (Lond). 2018;32(1):44-48. doi:10.1038/eye.2017.208
  6. Janik K, Antoniewicz-Papis J, Pogłód R, Łętowska M. Zespół „suchego oka” – możliwości leczenia z wykorzystaniem autologicznych „sztucznych łez”. Journal of Transfusion Medicine 2013;6(2):60-65
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Jako że problem jest powszechni i trochę ja się z nim borykam to będę się temu przyglądał. Może być rewolucyjnie.