Magazyn mgr.farm

Lit w leczeniu chorób afektywnych

16 czerwca 2017 10:00

We wczesnych latach sześćdziesiątych Mogens Schou i Poul Baastrup odkryli, że długotrwałe leczenie litem zapobiega nawrotom choroby u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową (nawroty depresji i manii) i jednobiegunową (nawroty depresji bez epizodów manii). U większości pacjentów stosowanie litu zmniejszało zarówno nawroty manii, jak i depresji…

Zbiliżenie na lit w układzie okresowym pierwiastków

W artykule o prof. Jerzym Vetulanim (czytaj więcej: Mózg i Błazen. Rozmowa z Jerzym Vetulanim) pisałam o początkach terapii lekami przeciwdepresyjnymi w latach pięćdziesiątych XX wieku. Drugim doniosłym osiągnięciem ówczesnej farmakologii było zastosowanie litu w zaburzeniach afektywnych. Jak wyglądało leczenie osób z chorobami afektywnymi w renomowanych klinikach psychiatrycznych w latach czterdziestych, przed wprowadzeniem skutecznej farmakoterapii, można przeczytać w biografii Zeldy Fitzgerald – książka zawiera opisy polewania chorych zimną wodą, wstrzykiwania insuliny, stosowania elektrowstrząsów.

Wprowadzenie systematycznej terapii litem w chorobach afektywnych przez duńskiego psychiatrę, prof. Mogensa Schou, było więc – nomen omen – „kamieniem milowym” w rozwoju nowej ery psychofarmakologii. Lit już wcześniej przykuwał uwagę medyków – po raz pierwszy został zastosowany w 1850 roku do leczenia dny moczanowej (nieskutecznie). Potem używano go jako środka stymulującego, uspokajającego, w leczeniu cukrzycy, chorób zakaźnych, dodawano do past do zębów. W latach osiemdziesiątych XIX wieku stosowano lit w leczeniu depresji, jednak bez większych sukcesów.

W 1949 roku australijski psychiatra John Cade zauważył, że świnki morskie pod wpływem soli litu były spokojniejsze i słabiej reagowały na bodźce, ale nie były senne. W serii doświadczeń Cade odkrył efekt terapeutyczny litu w leczeniu manii. W latach 1952-1954 w Danii psychiatra Mogens Schou przeprowadził badania nad litem metodą tzw. podwójnie ślepej próby, aby ocenić skuteczność litu w leczeniu manii. Była to pionierska metoda, jak na owe czasy. Około 40 chorych otrzymywało tabletki z litem bądź placebo. Schou zastosował procedurę ślepej próby, aby odróżnić prawdziwe działanie litu od działania oczekiwanego bądź wyobrażonego przez pacjenta. Badanie potwierdziło zasadność stosowania litu w leczeniu manii.

We wczesnych latach sześćdziesiątych Mogens Schou i Poul Baastrup odkryli, że długotrwałe leczenie litem zapobiega nawrotom choroby u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową (nawroty depresji i manii) i jednobiegunową (nawroty depresji bez epizodów manii). U większości pacjentów stosowanie litu zmniejszało zarówno nawroty manii, jak i depresji. Jednak hipoteza Schou-Baastrup o działaniu profilaktycznym litu napotkała opór brytyjskich psychiatrów. Aubrey Lewis i Michael Shepherd scharakteryzowali ją jako „mit terapeutyczny”, który według ich opinii opierał się na niedociągnięciach metodologicznych i fałszywych oświadczeniach. W odpowiedzi na krytykę, Schou i Baastrup przeprowadzili randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą kontrolowaną placebo. Badanie potwierdziło ich hipotezę. Zaś Mogens Schou niestrudzenie przyglądał się wszelkim aspektom leczenia, pracował nad bezpieczeństwem i dostępnością terapii. Opisywał działania niepożądane, interakcje, wpływ litu na czynność nerek i tarczycy, na czynności poznawcze i emocje, a w przypadków pacjentów, którzy byli artystami – na wykonywaną pracę twórczą. W ten sposób duński psychiatra nie tylko wprowadził lit do leczenia i profilaktyki zaburzeń afektywnych, ale przyczynił się także do jego bezpiecznego i skutecznego stosowania w skali ogólnoświatowej.

Po przejściu na emeryturę Schou kontynuował swoją pracę nad badaniem pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową i bezpieczeństwem farmakoterapii litem. Kilka dni przed śmiercią przedstawił na zebraniu Międzynarodowej Grupy Badań nad Litem w Poznaniu projekt nowego badania w „przypadków ukrytych zaburzeń dwubiegunowych” (tzn. u pacjentów z depresjami, które w rzeczywistości mają nierozpoznane zaburzenia dwubiegunowe).

Prywatnie Mogens Schou był człowiekiem nauki i sztuki – pasje odziedziczył po rodzicach, ojcu – psychiatrze i matce – pianistce. Ten wrażliwy człowiek był lekarzem niezwykle oddany pacjentom, zawsze znajdował dla nich czas. Chociaż często miał problem z uzyskaniem wsparcia dla swoich badań, gdyż produkt pochodzenia naturalnego o niskich kosztach produkcji nie cieszył się zainteresowaniem sponsorów, jego osiągnięcia zostały docenione na całym świecie, dwukrotnie był nominowany do Nagrody Nobla. Nie zabiegał o uznanie, mówił, że dla niego radość każdego pacjenta, którego życie odmieniła terapia litem, przewyższa honory i nagrody. Mogens Schou zmarł 29 września 2005 roku. Do końca był skrupulatny i zorganizowany – po jego śmierci rodzina znalazła w komputerze Profesora szczegółowe instrukcje odnośnie pogrzebu. Pozostał w pamięci pacjentów jako skromny i życzliwy człowiek.

Literatura:

1. Shou, Mogens (2004, wydanie szóste, poprawione) „Lit w leczeniu chorób afektywnych. Przewodnik praktyczny”.
2. Grof, Paul (2006) „Mogens Schou (1918–2005)”, Neuropsychopharmacology. 31 (4): 891–892
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Mogens_Schou

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Nowa insulina na rynku amerykańskim Nowa insulina na rynku amerykańskim

Amerykańska Agencja ds. Leków (FDA) 21 stycznia 2016 r. dopuściła do obrotu nową insulinę - Humulin ...

Pani magister, Pani nie przystoi Pani magister, Pani nie przystoi

"Pani magister, Pani nie przystoi nie mieć telewizora. Bo skąd brać informacje o lekach?" powiedział...

Kto nas zrozumie? Kto nas zrozumie?

Jak to w czasie Świąt bywa, nad suto zastawionymi stołami toczyły się gorące dyskusje. Oczywiście w ...

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz