REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Naprawianie UoZF i konsekwencje decyzji Naczelnej Rady Aptekarskiej

12 października 202113:45

Definicja “farmacji klinicznej” zapisana w ustawie o zawodzie farmaceuty zawiera błędne, niewłaściwe oraz niepotrzebne określenia. Powołanie przez Ministra Zdrowia zespołu do spraw wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej, po sześciu miesiącach od wejścia w życie UoZF, jest tego dowodem. Gdyby było inaczej nie byłoby potrzeby powracania do punktu wyjścia. 

Mgr farm. Walenty Zajdel - Kierownik Apteki Szpitalnej SP ZOZ MSWiA w Krakowie (fot. WZ)
Mgr farm. Walenty Zajdel - Kierownik Apteki Szpitalnej SP ZOZ MSWiA w Krakowie (fot. WZ)

Ukazało się Zarządzenie Ministra Zdrowia w sprawie powołania Zespołu do spraw wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów. Oczywistym jest, że Zespół należy powołać w celu opracowania nowych przepisów czyli w celu przygotowania projektu ustawy. Tak było w przypadku Ustawy o Zawodzie Farmaceuty (UoZF).  Powołanie Zespołu po sześciu miesiącach od wejścia w życie UoZF jest dowodem, że zapisy dotyczące farmacji klinicznej i farmacji szpitalnej są niewłaściwe. Gdyby było inaczej nie byłoby potrzeby powracania do punktu wyjścia.

Dla Zespołu, dokumentem źródłowym (punktem wyjścia) powinna być „Europejska deklaracja farmacji szpitalnej” (w załączeniu), a nie błędna definicja usługi farmacji klinicznej zawarta w UoZF. Ponadto w Zarządzeniu znajduje się błąd ponieważ do zadań Zespołu należy: „określenie wykazu badań diagnostycznych”. Dotyczy to aptek ogólnodostępnych, a nie aptek szpitalnych.

REKLAMA

Czy jest za co dziękować?

Wiceprezes NRA Marek Tomków jak zwykle podziękował ministrowi i wiceministrowi. Na Twitterze napisał: “Mamy kolejny dobry krok w kierunku Farmaceutów szpitalnych. Szczerze liczymy na podpisanie zarządzenia w ciągu kilku dni. O farmacji szpitalnej powinni współdecydować sami zainteresowani. Dziękujemy @a_niedzielski, @Milkowski_M”. Tytułem przypomnienia Pan wiceprezes dziękował wszystkim poprzednikom (bez względu na to czy to miało jakikolwiek sens), w tym również wiceministrowi Cieszyńskiemu, który zakupił za setki milionów złotych (z naszych podatków !) respiratory dla szpitali bez gwarancji, które są przeznaczone do użytku domowego i nie mogą być używane w szpitalach!!

REKLAMA

Wiceprezes NRA Michał Byliniak napisał na twitterze: “Trzymam kciuki za dobry raport z prac zespołu. Każda podroż zaczyna się od pierwszego kroku. Tu celem jest wykorzystanie potencjału farmaceutów szpitalnych i klinicznych do zwiększenia efektywności leczenia i obniżenia jego kosztów. Gratulacje dla tej grupy farmaceutów!!!” To jest hipokryzja ponieważ wiceprezes Michał Byliniak, jako jeden z głównych prowodyrów Stanowiska NRA oraz uczestnik spotkania z ministrem w Karpaczu, uniemożliwił tej grupie farmaceutów uczestnictwo w proteście 11 września br. Wobec powyższego te gratulacje Pan wiceprezes może sobie wsadzić głęboko, albo jeszcze głębiej. Nawet skrajna hipokryzja ma swoje granice.

Farmacja kliniczna w UoZF

Dnia 16 kwietnia 2021 roku weszła w życie Ustawa o Zawodzie Farmaceuty. W zapisach dotyczących farmacji szpitalnej oraz farmacji klinicznej znajdują się przepisy obciążone wadą prawną:

Art. 3 pkt. 7 UoZF ma następujące brzmienie: „usługa farmacji klinicznej – działania na rzecz zwiększenia skuteczności, bezpieczeństwa i zasadności, w tym ekonomicznej, użycia produktów leczniczych oraz wsparcie lekarza prowadzącego leczenie w zakresie farmakoterapii, realizowane przez farmaceutę w podmiocie wykonującym działalność leczniczą na rzecz pacjenta, członków rodziny pacjenta lub personelu medycznego.

Powyższa definicja jest niewłaściwa pod względem poprawności legislacyjnej oraz redakcyjnej ponieważ zawiera błędne, niewłaściwe oraz niepotrzebne określenia.

REKLAMA
  1. „wsparcie lekarza prowadzącego leczenie …lub personelu medycznego” – niewłaściwe określenie, ponieważ lekarz prowadzący należy do personelu medycznego, jest to przysłowiowe masło maślane, czyli zastosowane sformułowanie stanowi wewnętrzną sprzeczność.
  2. „w tym ekonomicznej” – niewłaściwe oraz zbyt szerokie określenie ponieważ w przypadku leków poprawne nazewnictwo to farmakoekonomika.
  3. „wsparcie” – niewłaściwe słowo, powinno być słowo współpraca, ponieważ wsparcie oznacza pomoc udzielaną komuś, zwłaszcza pomoc materialną. Jest to błędne założenie, że lekarze potrzebują wsparcia ponieważ mogą oświadczyć: “jak będziemy się musieli wspierać to na kuli albo na lasce a nie na farmaceucie”.
  4. “działania na rzecz zwiększenia skuteczności” – skuteczność każdego leku została określona na etapie badań klinicznych. Skuteczność leku może być zwiększona na przykład poprzez wprowadzenie nowej postaci (formy) leku lub poprzez wprowadzenie nowej drogi podania. Mogą tego dokonać tylko i wyłącznie producenci, a nie farmaceuci kliniczni. Na etapie zlecania i stosowania skuteczność leku może być zmniejszona na przykład przy stosowaniu niewłaściwych (podprogowych) dawek antybiotyków.
  5. “członków rodziny pacjenta” – niepotrzebne określenie ponieważ jest zbyt szerokie: członkowie rodziny pacjenta to krewni w linii prostej tzn. zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki) oraz  wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie) oraz powinowaci w linii prostej oraz powinowaci w linii bocznej. Powyższe określenie jest sprzeczne z zasadami RODO, dodatkowo każdy pacjent ma prawo nie wyrazić zgody na przekazywanie jakichkolwiek informacji zawartych w jego dokumentacji medycznej, w tym również informacji na temat farmakoterapii.

Jak zdefiniować farmację kliniczną?

Należy korzystać z istniejących systemów na zasadzie benchmarkingu. Najczęściej cytowaną definicją farmacji klinicznej jest ta, która została sformułowana przez specjalistów z Amerykańskiego Kolegium Farmacji Klinicznej (ang. American College of Clinical Pharmacy, ACCP), zgodnie z którą „farmacja kliniczna stanowi obszar farmacji zajmujący się nauką i praktyką racjonalnego stosowania leków”.

Członkowie Europejskiego Stowarzyszenia Farmacji Klinicznej (ang. European Society of Clinical Pharmacy, ESCP) określili „farmację kliniczną jako czynności i usługi farmaceuty klinicznego mające na celu rozwój i promocję racjonalnego oraz właściwego stosowania produktów leczniczych”.

Potrzebne i zasadne jest wprowadzenie krótkiej, jasnej i precyzyjnej definicji: „usługa farmacji klinicznej – działania na rzecz racjonalnej i optymalnej farmakoterapii realizowane przez farmaceutę w podmiocie wykonującym działalność leczniczą”.

Czytając dalej Ustawę o Zawodzie Farmaceuty mamy:

Art. 4 ust. 4 pkt. 4) UoZF „Kierowanie apteką, punktem aptecznym, działem farmacji szpitalnej, zespołem farmacji klinicznej lub hurtownią farmaceutyczną.” Jest to dowód na radosną i nieodpowiedzialną twórczość legislacyjną ponieważ w Polsce nie istnieje taka komórka organizacyjna.

Art. 4 ust. 4 punkty 5) i 6) UoZF mają następujące brzmienie: “Zadania zawodowe farmaceuty obejmują: 5) sprawowanie nadzoru nad gospodarką produktami leczniczymi oraz wyrobami medycznymi w podmiocie wykonującym działalność leczniczą; 6) zarządzanie produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w oddziale szpitalnym”.

Przepis określony w punkcie piątym jest zasadny i wystarczający, ponieważ dotyczy sprawowania nadzoru nad gospodarką lekami oraz wyrobami medycznymi w szpitalu. Umieszczenie następnego punktu w powyższym brzmieniu jest bublem prawnym, ponieważ jest to ewidentne przekroczenie kompetencji zawodowych. Farmaceuta nie ma prawa zarządzać czymkolwiek w innych komórkach organizacyjnych szpitala, w tym w szczególności w oddziale szpitalnym, ponieważ co do zasady to ordynator oddziału zarządza i odpowiada za to, jak funkcjonuje dany oddział. Ponadto należy podkreślić, że w ustawie o zawodzie lekarza nie ma takiego “genialnego” zapisu: zadania zawodowe lekarza obejmują: zarządzanie lekami w aptece szpitalnej.

Art. 87a w Ustawie prawo farmaceutyczne wprowadza minimalne normy zatrudnienia w aptece szpitalnej oraz w dziale farmacji szpitalnej. Wprowadzenie większych norm zatrudnienia w dziale farmacji szpitalnej jest niewłaściwe ponieważ dział ma mniejszy zakres obowiązków od apteki szpitalnej.

Konsekwencje decyzji NRA

Podczas debaty z okazji tegorocznych obchodów Dnia Aptekarza, Pani Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, na temat farmacji szpitalnej powiedziała: “Widzę ją w bardzo dobrym świetle. Mówimy o niej zarówno w kontekście farmaceuty szpitalnego, jak i klinicznego. Oni w znacznie większym stopniu niż dotychczas powinni zostać włączeni w podmiotach leczniczych do pracy na rzecz pacjenta i w większym stopniu niż teraz być członkami zespołów terapeutycznych.”

W  Szpitalu MSWiA w Krakowie jestem Kierownikiem Apteki Szpitalnej oraz Przewodniczącym Komitetu Terapeutycznego. Dnia 1 października br. lekarze wystosowali pismo do Dyrektora Szpitala z wnioskiem o zmianę na stanowisku Przewodniczącego Komitetu Terapeutycznego. Fragment pisma: “Mając na względzie ostanie wydarzenia czyli stanowisko Naczelnej Rady Aptekarskiej z 3 września oraz spotkanie środowiska farmaceutów z ministrem zdrowia w Karpaczu 8 września (trzy dni przed protestem) uważamy, że konieczna jest zmiana na stanowisku Przewodniczącego Komitetu Terapeutycznego. Wobec powyższych zdarzeń farmaceuta nie może być Przewodniczącym Komitetu Terapeutycznego ponieważ ta grupa zawodowa jako jedyna wycofała się z protestu pracowników publicznej ochrony zdrowia ! Jednocześnie podkreślamy, że Pan mgr farm. Walenty Zajdel doskonale wywiązuje się z zadań na zajmowanym stanowisku. Doceniamy jego wiedzę, umiejętności, zaangażowanie oraz profesjonalizm.”  

Biorąc pod uwagę powyższe  mamy do czynienia z dwoma różnymi stanami: z jednej strony pustosłowie Pani Prezes NRA oraz z drugiej stan faktyczny w szpitalu. Jakikolwiek komentarz jest zbyteczny ponieważ należałoby użyć bardzo mocnych i nieparlamentarnych słów w celu opisania tego do czego doprowadziło Stanowisko NRA z 3 września oraz spotkanie z ministrem zdrowia 8 września w Karpaczu.


Europejska_deklaracja_farmacji_szpitalnej
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

6 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

"ta grupa zawodowa jako jedyna wycofała się z protestu pracowników publicznej ochrony zdrowia!" ### Ten motyw będzie grzany jeszcze długo. Aptekarze - janusze PR-u. 😞
"Wobec powyższego te gratulacje Pan wiceprezes może sobie wsadzić głęboko, albo jeszcze głębiej."- po tym zdaniu można by zakończyć czytanie artykułu. Portal branżowy a poziom brukowca.
Bez przesady, pan Walenty dobitnie ukazuje w ten sposób swój stosunek do przytoczonego pustosłowia. Stawia jasną kontrę używając logicznej argumentacji i dodatkowo zmiany stylistyki wypowiedzi na odwrotną do tej prezentowanej przez wiceprezesa. Ma to swój emocjonalny wydźwięk ale co w tym złego? Poza tym pan Walenty jest farmaceutą, nie filologiem, dlatego delikatne faux pas powinno mu być wybaczone :-) Portal branżowy więc skupmy się na sprawach branżowych.
Szkoda, że autor, który widać że wiedzę ma, marnuje ją na takie bezproduktywne malkontenctwo. a pismo :"“Mając na względzie ostanie wydarzenia czyli stanowisko Naczelnej Rady Aptekarskiej z 3 września oraz spotkanie środowiska farmaceutów z ministrem zdrowia w Karpaczu 8 września (trzy dni przed protestem) uważamy, że konieczna jest zmiana na stanowisku Przewodniczącego Komitetu Terapeutycznego. Wobec powyższych zdarzeń farmaceuta nie może być Przewodniczącym Komitetu Terapeutycznego ponieważ ta grupa zawodowa jako jedyna wycofała się z protestu pracowników publicznej ochrony zdrowia ! Jednocześnie podkreślamy, że Pan mgr farm. Walenty Zajdel doskonale wywiązuje się z zadań na zajmowanym stanowisku. Doceniamy jego wiedzę, umiejętności, zaangażowanie oraz profesjonalizm.” pachnie taką ustawką, że jestem na 100% przekonany że autor sam je napisał. inna sprawa, czy wypada udostępniać publicznie pismo, które nie jest listem otwartym i którego (oficjalnie) nie jest się autorem, ani adresatem
Farmacja kliniczna to nic innego jak wykonywanie zawodu farmaceuty w zespole terapeutycznym, tzn. u boku m.in. lekarzy i pielęgniarek, tak jak farmacja apteczna - w aptece ogólnodostępnej, a szpitalna - w szpitalnej. Pisze to osoba, która widziała farmację kliniczną, nie tylko o niej słyszała. Obejmuje wszystko, co robi lekarz i pielęgniarka, ale jest ograniczone do leków i farmakoterapii, i nie wykracza poza kompetencje farmaceuty, z tymże kompetencje mogą być stale rozszerzane - stażysta może mniej niż specjalista. W praktyce f.k. przeprowadza wywiady z pacjentami po przyjęciu na oddział, najlepiej przed pierwszym obchodem. Później uczestniczy w decyzjach terapeutycznych - może zabrać głos w sprawie pacjenta. Przy wypisie udziela informacji i porad dotyczących dalszej farmakoterapii, dzwoni do pacjenta 2 i 4 tygodnie po wypisie. Celem jest to, żeby pacjent nie wrócił do szpitala z powodu, że leki nie działają lub nie są stosowane prawidłowo, i to jest mierzone. Poza tym f.k. może podawać leki na zlecenie lekarza prowadzącego leczenie, w tym również na zlecenie z algorytmem. F.k. z większym stażem lub specjalizacją odpowiada na pytania lekarzy i pielęgniarek dot. farmacji, biofarmacji, farmakoekonomiki, farmakologii i farmakoterapii, co wymaga przeglądu literatury. Stosowanie drogich leków w szpitalu lub na rachunek szpitala wymaga zwykle akceptacji f.k. F.k. zamawia też leki z apteki szpitalnej do apteczki oddziałowej, kontroluje zużycie leków i ogólnie pośredniczy w komunikacji oddziału z apteką, czasem pracuje również w aptece, np. 1-2 razy w tygodniu. Krótko mówiąc odciąża lekarzy i pielęgniarki od czynności typowo lekowych, co z jednej strony podwyższa jakość pracy z lekami, z drugiej jakość pracy lekarzy i pielęgniarek.
W Polsce przede wszystkim należy przygotować państwowy system, który zapewni rozwój farmacji klinicznej. Absolwent farmacji powinien mieć prawo do odbycia stażu podyplomowego na oddziale szpitalnym, np. 6 miesięcy, na takich samych zasadach jak absolwent lekarskiego, z tymże nie po to, żeby dostać PWZ, ale po to że wejść do państwowego systemu specjalizacji. Po stażu końcowy egzamin farmaceutyczny, na podstawie którego można ubiegać się o państwową specjalizację (rezydenturę). Każdy większy oddział chorób wewnętrznych powinien dostać subwencję celową na rezydenturę, tym samym dodatkową parę rąk do pracy, w zamian za szkolenie. Oczywiście to nie powinno zamykać drogi do zatrudniania i specjalizacji farmaceutów klinicznych spoza państwowego systemu. Opiekunem specjalizacji na wczesnym etapie rozwoju farmacji klinicznej powinien być ordynator oddziału w porozumieniu ze specjalistą farmacji klinicznej.

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz