Rzut oka na statystyki
Grypa i wirusy grypopodobne są przyczyną zgonu od pół miliona do miliona ludzi na świecie, a około 330 mln do ponad 1,5 mld ludzi corocznie choruje z ich powodu. Infekcje spowodowane przez grypę dotykają ludzi bez względu na wiek i szerokość geograficzną. Skutecznym, a zarazem najtańszym sposobem ochrony przed grypą jest szczepienie przeciwko grypie. Szczepienia zapobiegają grypie i jej powikłaniom, zmniejszają liczbę hospitalizacji z powodu zakażeń układu oddechowego, zaburzeń krążenia i niedokrwiennych udarów mózgu. Komitet Doradczy ds. Szczepień Ochronnych WHO określił kliniczne i epidemiologiczne wskazania do szczepień przeciwko grypie. Ze wskazań klinicznych szczepienie przeciwko grypie jest szczególnie zalecane
- osobom powyżej 55 roku życia,
- pacjentom z obniżoną odpornością
- osobom przewlekle chorym.
Dodatkowo, ze względów epidemiologicznych program profilaktyczny szczepień przeciwko grypie powinien objąć
- pracowników zakładów opieki zdrowotnej mających bezpośredni kontakt z pacjentami,
- pracowników służb publicznych, np. policjantów, nauczycieli oraz pracowników handlu, transportu
Zarejestrowane w Polsce szczepionki są równocenne immunologicznie. Przeciwciała ochronne wytwarzane są w organizmie człowieka 7 dni po zaszczepieniu, a ich poziom utrzymuje się do 12 miesięcy.
Zobacz również:
Nowe wytyczne WHO
Pod koniec kwietnia EMA opublikowała zaktualizowane wytyczne na sezon grypowy 2019/2020. Co roku grupa robocza ds. Grypy ad-hoc (Ad hoc Influenza Working Group of the Biologics Working Party) wydaje wytyczne UE dotyczące składu szczepionek przeciw grypie sezonowej na podstawie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Wspomniana Grupa Robocza składająca się z ekspetów państw członkowskich ds. epidemiologii stwierdziła, że trójwalentne szczepionki powinny zawierać:
- szczep podobny do wirusa A / Brisbane / 02/2018 (H1N1)
- szczep podobny do wirusa A / Kansas / 14/2017 (H3N2);
- szczep podobny do wirusa B / Colorado / 06/2017 (linia B / Victoria / 2/87).
Dla producentów szczepionek, którzy rozważają użycie wirusa szczepionkowego linii B / Yamagata / 16/88 w układzie czterowalentnej szczepionki zawierające dwa wirusy grypy typu B, wirus typu B / Phuket / 3073/2013 jako dodatek do wyżej wymienionych szczepów uważa się za odpowiedni. Powyższe zalecenie dotyczy również żywych atenuowanych szczepionek przeciwko grypie.
Zalecenia zawierają teraz również decyzję dotyczącą użycia odpowiednich szczepów H3N2 do inaktywowanych szczepionek przeciw grypie. Zaktualizowano również listę odczynników do standaryzacji szczepionek. Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) informuje posiadaczy pozwolenia na dopuszczenie do obrotu (MAH, Market Authorization Holders) do składania wniosków o zmianę składu centralnie dopuszczonych sezonowych szczepionek przeciw grypie do 17 czerwca 2019 r.
Garść wiedzy dla pacjenta
W Polsce dostępne są szczepionki inaktywowane zawierające cząstki wirusa grypy lub powierzchniowe białka wirusa grypy. Szczepienia przeciw grypie zapobiegają zachorowaniom u ok. 40-70% szczepionych osób, w zależności od sezonu i grupy osób szczepionych. Zapewniają wysoką ochronę przed powikłaniami pogrypowymi. Szczepionki przeciw grypie mogą być podane każdemu już od 6. miesiąca życia (w zależności od składu szczepionki), o ile nie ma przeciwwskazań medycznych. Szczepionki przeciw grypie charakteryzują się najmniejszą liczbą rejestrowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych. Po szczepieniu mogą wystąpić jedynie reakcje miejscowe. Warto o tym pamiętać, edukując pacjentów i przekazując im rzetelne dane epidemiologiczne aby zachęcić do tego prostego kroku jakim jest poddanie się szczepieniu. Miejmy nadzieję, że pewnego dnia farmaceuci będą mogli je wykonywać w swoich aptekach.
