Magazyn mgr.farm

Odpowiedzialność zawodowa farmaceuty

11 stycznia 2019 12:31

Odpowiedzialność zawodowa służy samoregulacji profesji i wewnątrzkorporacyjnej kontroli jakości pracy farmaceuty. Od momentu, kiedy tylko farmaceuta może ubiegać się o zezwolenie na prowadzenie apteki, nabiera ona szczególnego charakteru.

Każde zachowanie farmaceuty nielicujące z powagą zawodu może rodzić dla niego poważne konsekwencje w sferze cywilnej, karnej oraz zawodowej (fot. MGR.FARM)
Każde zachowanie farmaceuty nielicujące z powagą zawodu może rodzić dla niego poważne konsekwencje w sferze cywilnej, karnej oraz zawodowej (fot. MGR.FARM)

Farmaceuta wykonując zawód zaufania publicznego podlega odpowiedzialności zawodowej, czyli odpowiedzialności za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej oraz przepisami prawnymi dotyczącymi wykonywania zawodu (art. 45 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich – dalej u.i.a.). Jednocześnie postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej o ten sam czyn, toczy się niezależnie od postępowania karnego lub postępowania dyscyplinarnego (u pracodawcy). Może jednak być ono zawieszone do czasu ukończenia postępowania karnego (art. 52 u.i.a.).

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 8 grudnia 1998 r. sygn. K. 41/97) „wyodrębnienie procedur odpowiedzialności dyscyplinarnej i nadanie im – najpierw – pozasądowego charakteru, znajdować może podstawę w specyfice poszczególnych grup zawodowych oraz ochronie ich autonomii i samorządności.” Specyfika ta jednocześnie powoduje, że nie istnieją taryfikatory kar. Nie ma też katalogu przewinień aptekarskich i odpowiadającym im przewidzianych sankcji, tak jak jest to w Kodeksie karnym.

Kary za nieetyczne zachowania farmaceutów

Każde zachowanie farmaceuty nielicujące z powagą zawodu może rodzić dla niego poważne konsekwencje w sferze cywilnej, karnej oraz zawodowej. Ostatecznym celem dochodzenia odpowiedzialności zawodowej, która jest procedurą represyjną, jest ukaranie farmaceuty, który dopuścił się przewinienia zawodowego. Sąd aptekarski może orzekać względem obwinionego farmaceuty następujące kary:

  • upomnienia;
  • nagany;
  • zawieszenia prawa wykonywania zawodu na okres od trzech miesięcy do trzech lat;
  • pozbawienia prawa wykonywania zawodu.

Rejestr ukaranych prowadzi Naczelna Rada Aptekarska. Informacje o ukaraniu mogą być udzielane organom izb aptekarskich oraz osobom i instytucjom posiadającym lub mogącym wykazać interes prawny w uzyskaniu takich informacji.

Prawa ukaranych farmaceutów

Kary: upomnienia, nagany i zawieszenia prawa wykonywania zawodu pociągają za sobą utratę prawa wybieralności do organów izb aptekarskich, do czasu usunięcia z rejestru wzmianki o ukaraniu. Farmaceuta, który ma zawieszone prawo wykonywania zawodu, traci także czynne prawo wyborcze. W razie prawomocnego ukarania zawieszeniem prawa wykonywania zawodu i pozbawieniem prawa wykonywania zawodu, stosunek pracy farmaceuty wygasa z mocy prawa. Wygaśnięcie to pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Możliwe jest też tymczasowe zawieszenie farmaceuty w czynnościach zawodowych. Dzieje się tak, jeśli sąd aptekarski orzekł w I instancji karę zawieszenia prawa wykonywania zawodu lub farmaceutę tego prawa pozbawił. Postanowienie o zawieszeniu tymczasowym wydaje sąd aptekarski z urzędu lub na wniosek rzecznika odpowiedzialności zawodowej. Postanowienie to jest natychmiast wykonalne. Jeżeli okres tymczasowego zawieszenia trwa dłużej niż trzy miesiące, Naczelny Sąd Aptekarski musi zbadać z urzędu zasadność zawieszenia.

O tym, czy i jaka kara zostanie wymierzona farmaceucie, decydują właściwe sądy aptekarskie. Zasiadają w nich farmaceuci wybierani podczas wyborów na 4-letnią kadencję. Na członków sądów aptekarskich mogą kandydować tylko farmaceuci mający co najmniej siedmioletni staż pracy w zawodzie. Sądy aptekarskie są dwuinstancyjne. Orzeczenia wydane przez Naczelny Sąd Aptekarski w drugiej instancji, kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, są prawomocne z chwilą ogłoszenia.

Od prawomocnego orzeczenia wydanego przez Naczelny Sąd Aptekarski w drugiej instancji, kończącego postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej:

  • osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone działaniem lub zaniechaniem farmaceuty i która wniosła skargę do rzecznika odpowiedzialności zawodowej,
  • obwinionemu farmaceucie,
  • Naczelnemu Rzecznikowi Odpowiedzialności Zawodowej,
  • ministrowi właściwemu do spraw zdrowia,
  • Prezesowi Naczelnej Rady Aptekarskiej,
  • przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia.

Kasację w stosunku do tego samego obwinionego i od tego samego orzeczenia można wnieść tylko raz.

Kiedy farmaceuta może stracić Prawo Wykonywania Zawodu?

Pozbawienie prawa wykonywania zawodu orzekane jest w skrajnych przypadkach uchybień wobec prawa i etyki zawodowej. Jest to kara najcięższa, nie jest jednak możliwe dożywotnie wykluczenie z zawodu. W wyroku z dnia 18 października 2010 roku (sygn. akt: K 1/09) Trybunał Konstytucyjny uznał, iż dożywotnie pozbawienie prawa wykonywania zawodu jest karą zbyt dolegliwą (a więc niekonstytucyjną). W rezultacie osoby ukarane powinny mieć prawo ubiegać się ponownie o prawo wykonywania zawodu. Ukarany taką karą farmaceuta ma prawo ubiegania się o ponowne uzyskanie prawa wykonywania zawodu po upływie okresu dziesięciu lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia. Farmaceuta pozbawiony prawa wykonywania zawodu zostaje skreślony z listy członków okręgowej izby aptekarskiej.

Zgodnie z art. 99 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, prawo do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej posiada:

  • farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą;
  • spółka jawna lub spółka partnerska, której przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie aptek, i w której wspólnikami (partnerami) są wyłącznie farmaceuci posiadający prawo wykonywania zawodu.

Zatem osoba pozbawiona prawa wykonywania zawodu nie może ubiegać się o zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Pozbawienie prawa wykonywania zawodu farmaceuty skutkuje także cofnięciem zezwolenia na prowadzenie we własnym imieniu apteki (art. 37ap ust. 1 pkt 2), ponieważ w takiej sytuacji przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.

Odpowiedzialność karna farmaceutów

W świetle przepisów kodeksu karnego sąd karny może orzec karę zakazu zajmowania określonego stanowiska albo wykonywania określonego zawodu. Dzieje się tak jeżeli „sprawca nadużył przy popełnieniu przestępstwa stanowiska lub wykonywanego zawodu albo okazał, że dalsze zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym prawem” (art 41). Zakres znaczeniowy terminów „zakaz wykonywania zawodu” oraz „utrata prawa do wykonywania zawodu” jest różny.

Ukaranie przez sąd aptekarski ulega zatarciu. Oznacza to, że po upływie określonego czasu, w sytuacji gdy osoba ukarana nie popełniła w tym czasie nowych czynów karalnych, ukaranie uważa się za niebyłe. Takie zatarcie następuje z urzędy tzn. ukarany farmaceuta nie musi składać żadnego wniosku w tym zakresie. Terminy zatarcia są różne w zależności od rodzaju orzeczonej kary i wynoszą:

  • rok – od daty uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu upomnieniem,
  • dwa lata – od daty uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu naganą,
  • pięć lat – od odbycia kary zawieszenia prawa wykonywania zawodu,
  • piętnaście lat – od daty uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu pozbawieniem prawa wykonywania zawodu farmaceuty.

_____________________________________________________
Zacytuj ten artykuł jako:

  • Agnieszka Zimmermann, Odpowiedzialność zawodowa farmaceuty, MGR.FARM, nr 3/2018 (19), str. 10-11

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

3 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

ciekawa jestem statystyk, na przykład ilu farmaceutów w przeciągu ostatnich 5 lat straciło PWZ??
Na pewno wielu nie odrobiło pracy domowej i nie zebrało punktów ;)
swoją drogą ciekawe jaki procent nie szkoli się wcale???

Powiązane artykuły

Farmaceucie zawieszono PWZ na 6 miesięcy za odwrócony łańcuch dystrybucji Farmaceucie zawieszono PWZ na 6 miesięcy za odwrócony łańcuch dystrybucji

Okręgowy Sąd Aptekarski Dolnośląskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej we Wrocławiu wymierzył farmaceucie...

Apteka sprzedawała przeterminowane leki. Kierowniczka dostała upomnienie… Apteka sprzedawała przeterminowane leki. Kierowniczka dostała upomnienie…

Okręgowy Sąd Aptekarski w Katowicach wymierzył karę upomnienia kierowniczce apteki, w której dochodz...

Kierownik ma obowiązek zagwarantować by apteka nie była nigdzie reklamowana Kierownik ma obowiązek zagwarantować by apteka nie była nigdzie reklamowana

Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Śląskiej Izby Aptekarskiej skierował do Sądu Aptekarsk...