Probiotyk… przed czy po antybiotyku?

Probiotyk… przed czy po antybiotyku?

Sezon przeziębieniowy rozpoczął się, a wraz z nim zwiększona ilość kuracji antybiotykowych, podczas których lekarz lub farmaceuta najczęściej zaleca dodatkowo zastosowanie probiotyku. W tym momencie często pojawia się pytanie odnośnie czasu podania – stosować go jednocześnie z antybiotykiem czy z zachowaniem kilkugodzinnego odstępu?

Słowo probiotyk pochodzi z języka greckiego, gdzie „pro bios” oznacza „dla życia”. Według definicji FAO i WHO probiotyki to produkty lub preparaty zawierające odpowiednią ilość ściśle zdefiniowanych żywych mikroorganizmów, które wpływają na mikroflorę określonego miejsca w ludzkim organizmie i poprzez to wywierają korzystny efekt zdrowotny.

Jako probiotyki wykorzystywane są najczęściej pałeczki kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus (np. Lactobacillus rhamnosus GG, Lactobacillus acidophilus LB) czy Bifidobacterium, a także niepatogenne drożdże (Saccharomyces boulardii). Probiotyki dostępne są w postaci preparatów farmaceutycznych, a także produktów fermentowanych (jogurt, kefir, maślanka, mleko acidofilne). Szczep może być uznany za probiotyczny jeśli wykazuje szereg udokumentowanych korzyści zdrowotnych [1,2].

Probiotyk powinien być szczepem niepatogennym i nietoksynotwórczym, zachowującym żywotność i aktywność w przewodzie pokarmowym, odpornym na działanie kwasu żołądkowego, żółci i enzymów trzustkowych, zdolnym do adhezji do komórek nabłonkowych jelita gospodarza, łatwo namnażającym się i kolonizującym jelito, nie wykazującym działań ubocznych oraz stabilnym w obecności dodatków żywieniowych. Korzystne działania są szczepozależne czyli właściwe tylko dla jednego, wyselekcjonowanego szczepu bakterii [1,2,3].

Jednym ze wskazań do stosowania probiotyków jest zapobieganie biegunce poantybiotykowej. Podczas stosowania antybiotyków, szczególnie o szerokim spektrum działania, mogą wystąpić działanie niepożądane między innymi ze strony przewodu pokarmowego w postaci biegunki (3-39% dorosłych i 11-40% dzieci) [4]. Zwykle pojawia się ona 3-10 dni od rozpoczęcia terapii, ale może wystąpić nawet 2-10 tygodni po jej zakończeniu [5]. Taką biegunkę rozpoznaje się gdy stolce są częstsze i/lub luźniejsze niż zwykle oraz kiedy tych objawów nie można wytłumaczyć inną przyczyną niż związaną z przyjmowaniem leków przeciwdrobnoustrojowych. Dolegliwości mogą mieć rożny przebieg, od lekkiej nieswoistej biegunki o łagodnym i samoograniczającym przebiegu, poprzez zapalenie jelit i/lub okrężnicy, aż po ciężkie objawy takie jak rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego wywołane przez Clostridium difficile [4,6]. Takie problemy mogą wynikać z bezpośredniego działania antybiotyku na przewód pokarmowy powodującego uszkodzenie błony śluzowej jelita i zaburzenia wchłaniania czy stymulację motoryki przewodu pokarmowego [3,4,5].

Jednak najczęstszą przyczyną są ilościowe i jakościowe zmiany w obrębie mikroflory jelitowej, spowodowane niszczeniem naturalnie bytujących bakterii i namnażaniem się innych patogennych drobnoustrojów takich jak Clostridium difficile czy Clostridium perfringens. Zmiany flory bakteryjnej wpływają także na zaburzenia metabolizmu i wchłaniania węglowodanów (upośledzenie ich fermentacji może spowodować wystąpienie biegunki osmotycznej), a także zaburzenia degradacji wolnych kwasów tłuszczowych i w konsekwencji biegunkę sekrecyjną [2,4].

Strony

W przypadku błędu farmaceucie pozostaje kontakt z Policją? (fot. Shutterstock)RODO utrudni farmaceutom naprawianie...

"Przytrafiło mi się dzisiaj źle zrealizować receptę na insuliny, wydałam za mało. Próbowałam...

Do tej pory inspektorem GIF mogła być wyłącznie osoba, która legitymowała się zatrudnieniem w podmiotach prowadzących obrót hurtowy. (fot. Shutterstock)Będzie więcej kontrolerów Inspekcji...

Zdaniem posła Marka Rucińskiego ostatnia nowelizacja prawa farmaceutycznego zawiera przepisy...

Nieprzesłanie danych uniemożliwi aptekom i punktom aptecznym wnioskowanie o dostęp do systemu P1. (fot. MGR.FARM)Kierownicy aptek proszeni o weryfikację...

Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w Katowicach apeluje do kierowników aptek ogólnodostępnych...

Różnica w zakresie wykształcenia farmaceuty i technika farmaceutycznego uniemożliwia technikom wykonywanie całego szeregu czynności, związanych z udzielaniem usług farmaceutycznych, w tym sprawowaniem opieki farmaceutycznej. (fot. Shutterstock)Przewaga liczebna techników nad...

Zdaniem Ministerstwa Zdrowia krótki, maksymalnie 2,5 letni cykl kształcenia w szkołach...

WIF w Poznaniu uznał, że w opisanej przez przedsiębiorcę sytuacji konieczne jest uzyskanie nowego zezwolenia. (fot. Shutterstock)Przeniesienie całej apteki do innego...

Wielkopolski przedsiębiorca poddał w wątpliwość kwestię zmiany zezwolenia w sytuacji gdy apteka...