Przegląd lekowy [cz. 2]

Przegląd lekowy [cz. 2]

Autor: Marcin Snoch

Jak wspominałem w poprzednim wpisie chciałbym Wam pokazać parę przeglądów lekowych, tak bym je widział w praktyce. Na pewno z takimi zestawami leków spotykaliście się w swoich aptekach, więc nie będą jakieś niesamowite rzeczy. Jednak to, co się zdarza najczęściej nie oznacza, że można to ignorować.

Pan Tomasz jest Twoim stałym pacjentem, cierpiącym na nadciśnienie i cukrzycę. Postanowiliście się dziś spotkać, żeby przeanalizować jego leki. Na początku spotkania mówi, że ostatnio był u kilku lekarzy i dostał nowe leki, w związku z czym prosi Cię o poradę.

Rp.
Prestarium 5 mg 1op
DS 1x1
Amlozek 5 mg 1op
DS 1x1
Amaryl 2mg 1op
DS 1x1
Metformax 1000mg x 90tab 1op
DS. 3x1
Paski Accu Check Performa 1op
DS wiadomo

Rp.
Olfen 75 mg SR x 30 tab 1op
DS 1x1

Rp.
Prestarium 5 mg 1op
DS 1x1
Amlozek 5 mg 1op
DS 1x1
Betaloc ZOK 25 mg 1op
DS 1x1

Rp.
Asertin 50 mg 1op
DS 1x1

Pierwsze dwie recepty pan Tomasz otrzymał podczas wizyty u swojego lekarza pierwszego kontaktu. Receptę na Olfen dostał w związku z narzekaniem na ból pleców, po tym jak się szybko schylił. Drugą receptę otrzymał od lekarza kardiologa, bo był z nim umówiony od pół roku. Ostatnią - na Asertin, dostał od lekarza psychiatry, do którego poszedł za namową żony. Pan Tomasz stwierdził, że rzeczywiście psychicznie się gorzej czuł od jakiegoś czasu, ale nie wiązał tego z depresją, którą stwierdził lekarz. Trochę się obawia nowego leczenia, bo przecież to lek psychotropowy i może się uzależnić, ale ma zaufanie, że mu dobrze doradzisz w kwestii tego leczenia.

Co należy powiedzieć?

Po pierwsze na początku wizyty dobrze jest zaznaczyć, że nie jesteś w stanie wszystkiego od razu o lekach powiedzieć, bo jest to sprawa skomplikowana. Dlatego jest drugie spotkanie, na którym pacjent dostanie podsumowanie i więcej porad. Natomiast nie można pacjenta zostawić beż żadnych informacji, jeśli jesteśmy je w stanie udzielić od ręki. Szczególnie jest to ważne, jeśli pojawiły się nowe leki, do których pacjent ma wątpliwości.

Moim zdaniem powinno się zacząć od wyjaśnienia działania sertraliny, czyli uspokoić pacjenta, że nie uzależni się od tego leku, choć nie powinien go nagle odstawiać. Druga informacja powinna być taka, że lek nie będzie działać od pierwszej tabletki, tylko trzeba go stosować tydzień dwa, zanim zauważy efekty. Poza tym warto wspomnieć o tym, żeby dał znać lekarzowi, jeśli miałby jakieś niepokojące myśli w początkowym okresie leczenia. Chodzi o to, że leki z grupy SSRI najpierw odhamowują, a dopiero potem poprawiają nastrój, więc istnieje ryzyko prób samobójczych w pierwszym etapie leczenia.

Drugą ważną sprawą, którą widać na pierwszy rzut oka to stosowanie NLPZ. Nie są to dobre leki przy nadciśnieniu i cukrzycy, gdyż podnoszą ciśnienie krwi i wpływają na leki stosowane w cukrzycy.

Co zasugerować?



Jeżeli pacjent cierpi, powinien otrzymać skuteczne leczenie. W tym wypadku sugerowałbym zmianę leku na połączenie paracetamolu z tramadolem w niskiej dawce i wizytę u fizjoterapeuty. Leki zawierające kombinację paracetamolu i tramadolu działają dość mocno przeciwbólowo, przy czym są bezpieczniejsze, szczególnie w dłuższej perspektywie, niż leki z grupy NLPZ. Owszem można tutaj zauważyć niebezpieczeństwo wystąpienia zespołu serotoninowego, przy połączeniu tramadolu z sertraliną, jednak sądzę, że ryzyko jest małe, gdyż oba te leki występują w niskich dawkach.

Oczywiście decyzję o zamianie leku musi podjąć lekarz, więc najlepiej jakby farmaceuta skontaktował się z lekarzem w tej sprawie. W przypadku Pana Tomasza sprawa jest prosta, bo masz dobre kontakty z jego lekarzem rodzinnym.

Pogłębiona analiza leków

Wracając do analizy interakcji diklofenaku. Po pierwsze w będzie kolidował z lekiem z grupy IACE, bo oba działają w obrębie nerek, co przy dłuższym łącznym stosowaniu będzie źle wpływało na ich funkcjonowanie. Dodatkowo diklofenak będzie wypychał z połączeń z białkami glimepiryd (Amaryl), co może zwiększyć działanie tego leku i doprowadzić do hipoglikemii. Podobna interakcja, czyli wypychanie z wiązań z białkami, występuje z sertraliną. W efekcie w pierwszym etapie leczenia mogłyby się pojawić działania niepożądane, których normalnie by nie było.

Drugą kwestią związaną ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii jest zastosowanie sertraliny, która w podobny sposób jak NLPZ, może zwiększać siłę działania glimepirydu. Jednak w tym wypadku nie sugerowałbym żadnych zmian, tylko obserwację. Problem wypychania z wiązań z białkami dotyczy całej grupy SSRI, więc nie ma tutaj prostego rozwiązania. Za to pacjent musi być uczulony na to, że mogą (ale nie muszą) się pojawić incydenty ze spadkiem poziomu glukozy we krwi.

Kolejnym lekiem, na który warto zwrócić uwagę to metoprolol, który jest beta-blokerem. Ogólna zasada mówi, że nie są to dobre leki, jeśli pacjent ma cukrzycę, ze względu na zaburzanie gospodarki węglowodanowej i ryzyko maskowania hipoglikemii. Jednak nie wiemy, czym się kierował kardiolog, przy wpisywaniu leków. Powinien wiedzieć o cukrzycy swojego pacjenta, jednak różnie to w życiu bywa i trzeba o to zapytać przynajmniej pacjenta. Optymalnym rozwiązaniem byłby telefon do lekarza z zapytaniem, czy wie o cukrzycy swojego pacjenta. Zdaję sobie sprawę z niebezpieczeństw tego drugiego rozwiązania ;).

Na co jeszcze zwrócić uwagę?

Przy zastosowaniu jakiegoś leku z grupy beta-blokerów u mężczyzn, warto zwrócić uwagę na kwestie impotencji. Szczególnie w tym przypadku, gdzie oprócz metoprololu, pojawiła się sertralina, a leki z grupy SSRI także mają negatywny wpływ na tą sferę życia. Jest to sprawa delikatna i wymaga sporej rozwagi, gdyż można doprowadzić do tego, że pacjent sam odstawi leki.
Warto też zapytać pacjenta, czy miał badany poziom cholesterolu i trójglicerydów. W leczeniu nadciśnienia i cukrzycy bardzo ważne jest, aby pacjent miał je wyrównane. Pan Tomasz nie ma zaleconego żadnego leku w tym kierunku. Może to oznaczać, że wszystko jest w porządku, ale też pacjent może wymagać dodatkowej terapii. Tutaj też decyzja leży po stronie lekarza.
Kolejna sprawa to obrzęki. Jest to dość częste działanie niepożądane amlodypiny, sięgające nawet 14% pacjentów. Nie jest to rzecz, która zagraża życiu i zdrowiu, jednak obniża komfort życia i może nie być łączona ze stosowaniem amlodypiny. Co za tym idzie, pacjent może szukać dodatkowych, zbędnych terapii.

Podsumowując

Na drugim spotkaniu pacjent powinien otrzymać raport, który w prostych i zrozumiałych dla niego słowach, opisuje problemy z jego lekami, oraz sugestie farmaceuty. Ważną rzeczą, jaką trzeba zrobić, to uzgodnić z pacjentem dalsze działania. Część problemów da się rozwiązać na linii farmaceuta-pacjent. Część rzeczy pacjent może chcieć sam załatwić ze swoim lekarzem, a część będzie musiał omówić farmaceuta z lekarzem.
Inna sprawa, że jak powstaną jakieś uwarunkowania prawne dla takich przeglądów leków, to zapewne farmaceuta będzie miał obowiązek skontaktowania się z lekarzem w sprawie wątpliwych leków.

Źródła:
1. Analiza leków: http://www.drugs.com/interactions-check.php?drug_list=172-0,869-0,1176-0,1830-0,2057-0,1615-14142&types[]=major&types[]=minor&types[]=moderate&types[]=food&types[]=therapeutic_duplication&professional=1
2. Opis substancji – sertralina: http://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=706
3. Goodman & Gilman's the pharmacological basis of therapeutics; Laurence L Brunton; Alfred Gilman; Louis Sanford Goodman;
4. Działania niepożądane amlodypiny: http://www.drugs.com/sfx/amlodipine-side-effects.html

 Oprócz zarzutu o fałszowanie recept prokurator zarzucił kobiecie też fałszowanie dokumentacji medycznej (fot. Shutterstock)Lekarka fałszowała recepty. Zyskali na...

Psychiatra prowadząc prywatną praktykę w Krasnymstawie i Chełmie fałszowała recepty i...

Wniosek o ukaranie farmaceutki złożył Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, który przeprowadził kontrolę w prowadzonej przez nią aptece (fot. Shutterstock)Zastraszona aptekarka sprzedała tysiące...

"Pacjenci" przynoszący recepty kazali zamawiać aptekarce leki i grozili, że jeśli tego nie zrobi...

GIF uznał, że na dzień wydania decyzji nie występowało zagrożenie brakiem dostępności leku na terenie Rzeczpospolitej Polskiej produktu leczniczego (fot. Shutterstock)GIF pozwolił na wywóz leku zagrożonego...

Pod koniec lipca Główny Inspektor Farmaceutyczny sprzeciwił się wywozowi z Polski 300 opakowań...

W obrocie hurtowym dostępna jest jedynie szczepionka Influvac Tetra „w ilościach dostępnych na bieżąco do realizacji zapotrzebowań przez apteki”. (fot. Shutterstock)Popyt na szczepionkę VaxigripTetra...

Firma Sanofi przyznaje, że popyt na VaxigripTetra okazał się większy, niż się spodziewano....

Bloomberg News w ubiegłym miesiącu poinformowało, że Amazon.com rozważa otwarcie aż 3,000 sklepów Amazon Go (fot. Shutterstock)Amerykańska sieć aptek nie boi się...

Bloomberg News w ubiegłym miesiącu doniósł, że Amazon - potentat sprzedaży internetowej -...