Magazyn mgr.farm

Tran… z rekina?

19 września 2016 09:19

Jesień zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nią wzrost zainteresowania preparatami wzmacniającymi odporność. Biorąc pod uwagę mnogość producentów oraz rodzajów takich preparatów, niejednokrotnie przyjdzie nam zmierzyć się z dylematami dotyczącymi tego, który z nich polecić. Jednym z takich środków jest niewątpliwie tran. Na rynku aptecznym dostępnych jest także kilka suplementów diety o nazwie tran z rekina, a jego zalety zachwalała w reklamie znana prezenterka telewizyjna. Jednak istnienie tranu z wątroby rekina to tylko MIT!

tran.png

A takie są fakty

Zgodnie z Farmakopeą Polską, tranem (Oleum Jecoris Aselli, olej wątłuszowy) jest jedynie oczyszczony tłusty olej otrzymywany z dorsza atlanckiego (Gadus morhua L.) i innych gatunków z rodziny dorszowatych (Gadidae) o zawartości witaminy A od 600IU do 2500IU oraz witaminy D od 60IU (1,5mcg) do 250IU (6,25mcg) w 1 g substancji. W związku z tym oleju z wątroby rekina (Oleum Piscium) nie możemy nazwać tranem, a po prostu olejem. Różnica jest nie tylko w nazwie, a także w składzie, który przekłada się na działanie.

Za ojczyznę tranu uznawana jest Norwegia. Początkowo używany był do konserwacji desek podłogowych i ścian domów, garbowania skór czy do lamp oliwnych. Dopiero w XVII wieku zauważono jego korzystny wpływ na zdrowie. Był rekomendowany w przypadku krzywicy i reumatyzmu [1].

Prawdziwy tran działanie swe zawdzięcza zawartości substancji odżywczych takich jak nienasycone kwasy tłuszczowe (EPA i DHA) oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (wit.A, wit.D). Organizm ludzki nie posiada zdolności do syntezy podwójnych wiązań w położeniu n-3 i n-6 łańcucha węglowego i dlatego wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 i omega-6 muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Jedynie niewielkie ilości kwasu eikozapentaenowego (EPA) są syntetyzowane w naszym organizmie w wyniku przekształcenia kwasu α-linolenowego (ALA), a następnie na skutek przemian EPA powstaje kwas dokozaheksaenowy (DHA) będący m.in. składnikiem błon komórkowych w tkance nerwowej jak i lipidów siatkówki oka. Zarówno EPA, jak i DHA są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego, nerwowego oraz odpornościowego. Kwasy omega-3 wpływają na prawidłową funkcję i budowę skóry (razem z omega-6), chronią ją przed uszkodzeniem, a dodatkowo zapobiegają jej nadmiernemu wysuszeniu [2,3].

Tran, jak i oleje rybie stanowią najbogatsze naturalne źródło witaminy D3, która wzmacnia układ odpornościowy oraz jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu kostnego i tarczycy. Dowiedziono, że wpływa również na procesy namnażania komórek nerwowych, zmniejsza reakcje zapalne w obrębie układu nerwowego, a także bierze udział w syntezie serotoniny i dopaminy w mózgu. Można podejrzewać, że witamina D kryje przed nami jeszcze kilka tajemnic i innych dobroczynnych właściwości [1,3].

Prozdrowotne działanie tranu związane jest również z obecnością witaminy A odgrywającą kluczową rolę w procesie widzenia oraz rozwoju embrionalnego, jak również będącą niezbędną do prawidłowej pracy mózgu, czynności nabłonka skóry i błony śluzowej [5].

Mimo przyciągających właściwości zdrowotnych, w tranie odpycha często jego zapach. To właśnie olej rybi o liczbie nadtlenkowej powyżej 5 meq/kg posiada charakterystyczny rybi zapach (zgodnie z zalecaniami Farmakopei Europejskiej wartość liczby nadtlenkowej olejów rybich używanych do produkcji suplementów nie powinna przekraczać 10 meq/kg). Wysoka zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych powoduje, że tran jest podatny na utlenianie, a wynikiem tego procesu mogą być związki o działaniu szkodliwym dla organizmu człowieka. Najczęściej używanym parametrem do oceny stopnia zaawansowania procesu utleniania tłuszczów jest liczba nadtlenkowa.

Olej z wątroby rekina również wykazuje właściwości prozdrowotne. Znany był od niepamiętnych czasów rybakom z wybrzeża Norwegii i Szwecji, którzy używali go do leczenia ran oraz w podrażnieniach dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Zawarte są w nim duże ilości alkilogliceroli i skwalen oraz niewielkie ilości omega-3 (ok.5%) [6,7].

Alkiloglicerole stanowią unikalny rodzaj tłuszczu zwierzęcego o silnych właściwościach biologicznych. Występują również u człowieka w wątrobie, szpiku kostnym, śledzionie i ludzkim mleku, a w szczególności w kolostrum. Olej z wątroby rekina, w zależności od odmiany, może zawierać od 10 do 99% tych związków (szpik kostny zawiera 0,2%, mleko matki 0,1%). Ich działanie polega na aktywacji układu odpornościowego, a w szczególności komórek NK (naturall killer cells) oraz makrofagów. Alkilogilcerole powodują wzrost liczby erytrocytów, granulocytów i trombocytów w wyniku stymulacji procesu hemopoezy. Poprzez modyfikację wytwarzania czynnika aktywującego płytki (PAF) aktywują układ immunologiczny. Związki te wykazują działanie przeciwnowotworowe, hamują proliferację komórek nowotworowych i indukują apoptozę. Mogą zmniejszać skutki uboczne radioterapii oraz redukować uszkodzenia popromienne. W kilku badaniach dowiedziono, że alkilogilcerole ułatwiają przenikanie leków do centralnego systemu nerwowego [6.7,8,9,].

Drugim istotnym składnikiem oleju z wątroby rekina jest skwalen. Występuje on powszechnie w żywych organizmach, jednak najbogatszym jego źródłem jest wątroba rekina. Ponadto zawiera go skóra, układ limfatyczny, a także gruczoły łojowe, woskowina i sebum. Wykazuje działanie antybakteryjne, antykancerogenne, regenerujące, odżywcze oraz wspomagające pracę wątroby i trzustki. Unikalną właściwością skwalenu jest zdolność wiązania tlenu z wody i dostarczania go do komórek, co wpływa na ich długowieczność. Ułatwia też prezentację antygenów oraz indukcję odpowiedzi immunologicznej [6,7,9].

Zatem wbrew obiegowej opinii olej z rekina nie powinien być nazywany tranem. Jednak trudno ocenić czy jest lepszy czy gorszy od niego. Wszystko zależy od tego jakiego działania oczekujemy od preparatu.

Literatura:
1. www.mollers.pl
2. Ryszkiewicz M. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe szeregu omega-3 – charakterystyka, występowanie, znaczenie biologiczne i zdrowotne
3. Zdrojewicz Z., Adamek M., Machelski A., Wójcik E. Wpływ kwasów tłuszczowych (omega) 0 zawartych w rybach na organizm człowieka
4. Stasiak B. Ta cudowna, słoneczna witamina D
5. Tran Hasco ulotka dla pacjenta
6. Tajemnica skuteczności działania oleju z wątroby rekinów tasmańskich Marinex International XVIII 2012
7. Lewkowicz N., Lewkowicz P., Kurnatowska A., Tchórzewski H. Mechanizm działania i zastosowanie kliniczne oleju z wątroby rekina
8. Chylak M. Historia oleju z wątroby rekina
9. Dieta śródziemnomorska i oleje rybie ratują życie w walce z chorobami nowotworowymi Marinex International IV 2010

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Bez znajomości Bez znajomości

Jednym z plusów bycia farmaceutą jest nieograniczony dostęp prawie do wszystkich leków. Mam tu na my...

Za ostatni grosz Za ostatni grosz

Chyba każdy miał kiedyś do czynienia z pacjentem, który wykazywał zaskakujące ciśnienie na możliwość...

Pro farmaciae bono Pro farmaciae bono

O nowej jakości i zmianach w stylu pracy Naczelnej Rady Aptekarskiej, jako pierwsi – kilka godzin po...