Z opieką farmaceutyczną dookoła świata

Z opieką farmaceutyczną dookoła świata

Autor: Emilia Krupa

Opieka farmaceutyczna nie jest wynalazkiem ostatnich lat. W różnych formach funkcjonuje na świecie już od kilku dekad. Oto krótki przegląd zasad jej świadczenia w wybranych krajach na całym świecie. Czy któreś z nich nadają się do wdrożenia w Polsce?

Kraje, w których funkcjonuje opieka farmaceutyczna można by wymieniać w nieskończoność: Finlandia, Dania, Niemcy, Nowa Zelandia…

Idea opieki farmaceutycznej narodziła się już w latach 70. XX w. Było to naturalne uzupełnienie wszystkich działań prowadzonych w ramach systemu zdrowotnego, mające na celu optymalizację nawyków i zachowania pacjentów w kontekście stosowanych przez nich leków. Rozwój i promocja tej idei zajęła jednak wiele lat. Termin „opieka farmaceutyczna” został po raz pierwszy użyty przez Charlesa Heplera w 1990 roku. Wspólnie z Lindą Strand uznawani są za pionierów w promowaniu opieki farmaceutycznej. Między innymi dzięki nim idea zwiększania roli i znaczenia farmaceuty w systemie opieki zdrowotnej rozprzestrzeniła się na cały świat, przyjmując najróżniejsze formy. Przez blisko ćwierć wieku opracowywania procedur, tworzenia szkoleń i przyzwyczajania do niej społeczeństwa, opieka farmaceutyczna w końcu puka do drzwi polskich aptek. Czy jesteśmy na nią gotowi? Jak powinna funkcjonować? Zamiast odpowiadać na te pytania, zapraszamy do krótkiej wycieczki po krajach, w których opieka farmaceutyczna funkcjonuje w formach godnych naśladowania.

USA

Stany Zjednoczone Ameryki są uznawane za kolebkę opieki farmaceutycznej. W USA jest ona prawnie uregulowana i świadczona niektórych stanach, a farmaceuci otrzymują za to odpowiednie wynagrodzenie. Opieka farmaceutyczna stanowi ważną część edukacji uniwersyteckiej, dzięki czemu farmaceuci opuszczający mury swoich uczelni są już wysoko wykwalifikowanymi specjalistami w tej dziedzinie. W aptekach szczególną troską otacza się pacjentów przewlekle chorych. Dzięki temu bardziej efektywnie wykorzystuje się środki publiczne oraz te pochodzące od prywatnych ubezpieczycieli. Taka forma pracy odpowiada też samym farmaceutom. Wyniki badań, przeprowadzonych w amerykańskich aptekach ogólnodostępnych pokazały, że farmaceuci chcieliby zdecydowanie więcej czasu poświęcać na konsultację pacjentów, po to by pełniej wykorzystać swoją wiedzę fachową. Wynika to też z faktu, że w USA brak jeszcze narodowych regulacji względem przeprowadzania przeglądów lekowych, rozwiązywania problemów lekowych oraz szeroko pojętej opieki farmaceutycznej. Takie programy funkcjonują w kilku stanach, jednak nie mają charakteru programów ogólnokrajowych.

Przy tej okazji warto rzucić okiem na kształt rynku aptecznego w USA. Otóż aptekę może posiadać tam każdy, jednak osobą uprawnioną do wydawania leków na receptę jest jedynie licencjonowany farmaceuta. Każdy stan oddzielnie reguluje swoją politykę lekową oraz dostępność leków na lub bez recepty, ale zawsze nadrzędne znaczenie ma prawo federalne. Ilość aptek nie jest regulowana ani geograficznie, ani demograficznie. Co ciekawe, wiele stanów reguluje konkretnymi przepisami proporcje jakie powinny być zachowane między liczbą techników farmaceutycznych i farmaceutów w aptece.

Każdy amerykański farmaceuta zobowiązany jest do odbycia corocznych, standaryzowanych kursów kształcenia ustawicznego zaś licencja nadawana mu ma charakter ogólnokrajowy i jest aktywna we wszystkich stanach. Dodatkowo część stanów precyzuje przepisy względem techników dzieląc ich na grupę wykwalifikowaną (po specjalnym szkoleniu) oraz grupę niewykwalifikowaną. W USA obowiązuje zarówno narodowe ubezpieczenie zdrowotne dla najmniej zarabiających oraz dla osób starszych, ale także dość duży sektor prywatny. Istnieje trend na rynku aptek, w wyniku którego coraz więcej placówek jest przejmowanych przez sieci ogólnokrajowe.

Kanada

Rynek kanadyjski jest zdecydowanie jednym z najbardziej rozwiniętych pod względem opieki farmaceutycznej. Oferuje się tu praktycznie wszystkie elementy opieki wraz z pakietami tabletkowymi (systemy typu PillPack lub Dispill). Kanadyjski rynek nie posiada uniwersalnego systemu finansowania służy zdrowia. Każda z prowincji w nieco inny sposób lokuje środki publiczne dopuszczając tym samym dość duży udział prywatnych ubezpieczycieli. Co ważne – kanadyjski system opieki zdrowotnej finansuje opłaty związane z obsługą lekarską, jednak nie pokrywa wydatków związanych z realizacją recept.

Farmaceuci w Kanadzie zapewniają pacjentom pomoc w rzucaniu palenia oraz redukcji masy ciała, dokonują przeglądów lekowych, wyszukują i rozwiązują problemy lekowe, a także wspomagają opiekę paliatywną nad pacjentami terminalnymi. Ustalenia odnośnie szczepień są oddzielnie regulowane przez każdą prowincję, jednak w większości dopuszcza się też wykonywanie wielu szczepień przez farmaceutów. Niektóre prowincje (np. Alberta) przyznały farmaceutom prawa do przepisywania leków na receptę po odbyciu specjalnego przeszkolenia, w innych zaś farmaceuta jest ograniczony jedynie do polecania preparatów OTC. Na terenach wiejskich dostęp do porady lekarskiej lub farmaceutycznej jest bardzo często utrudniony. W związku z tym część prowincji wyraziła zgodę na sprzedaż podstawowych medykamentów poprzez automaty oraz roboty do wydawania leków, które jednak pozostają pod kontrolą farmaceuty znajdującego się nawet kilkaset kilometrów od automatu.

Strony

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.