REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Apeka pod Orłem w Trzemesznie

23 lutego 2018 11:46

W serii wydawniczej „Najsłynniejsze polskie apteki” przedstawiona jest w sposób interesujący historia poszczególnych aptek. Jedną z nich jest historia apteki „Pod Orłem” w Trzemesznie. Rzuca ona więcej światła na kilka zagadnień dotyczących historii aptekarstwa w Polsce. Autorem publikacji z 2008 roku o aptece „Pod Orłem” jest doktor habilitowany nauk farmaceutycznych w zakresie historii farmacji Aleksander Drygas, wydawcą łódzka spółka „Bez recepty”.

W PRL-u niedoborowi aptek próbowano zaradzić, tworząc punkty apteczne I i II typu... (fot. MGR.FARM)

Przy placu szewca Jana Kilińskiego w Trzemesznie znajduje się apteka „Pod Orłem”. Trzemeszno to miasteczko w Wielkopolsce, które figuruje na mapach historycznych począwszy od X wieku, od początku państwowości polskiej. Wojciech, biskup praski, przybył do Gniezna na dwór książęcy w 996 roku. Przyszły święty nie był zainteresowany dworskim życiem, pragnął w spokoju oddać się modlitwie. Na swoją pustelnię wybrał miejsce, gdzie dzisiaj znajduje się miejscowość Trzemeszno. Prawdopodobnie już w X wieku powstał tam klasztor benedyktyński i kościół, a w XI wieku zbudowano bazylikę romańską. Nowymi lokatorami kościoła i klasztoru stali się duchowni z zakonu Kanoników Regularnych.

Na długie wieki Trzemeszno stało się własnością klasztorną. Sekularyzacji uległo dopiero w 1793 roku, po II rozbiorze Polski i wejściu do państwa pruskiego.

REKLAMA

Co najmniej od XV wieku istniał w klasztorze trzemeszeńskim szpitalik z infirmerią – apteką. W XVIII wieku na folwarku Święte, przylegającym do Trzemeszna, istniała apteka klasztorna, założona przez opata klasztoru, postępowego budowniczego i reformatora, Michała Kosmowskiego. Zatrudniony w niej aptekarz otrzymywał urządzony dom z ogrodem – w zamian musiał płacić czynsz i dostarczać bezpłatne leki dla alumnów, klasztoru i szpitala. Kontrakt zobowiązywał także aptekarza, by „nie skąpił w ilości lekarstw” – wierzono wtedy, że duża ilość leku wywiera specjalny skutek leczniczy.

REKLAMA

Po sekularyzacji apteka szpitalna najprawdopodobniej przestała istnieć, a pierwsza świecka apteka w miasteczku prowadzona była krótko przez Jana George’a Schulze’a. Od 1804 roku Trzemeszno pozbawione było apteki, a władze pruskie utrudniały wydanie nowej koncesji na jej otwarcie. Mimo braku zezwolenia przez jakiś czas aptekę prowadził pomocnik aptekarski Stefan Lorentz Thiem, który nie podobał się lokalnym władzom i miał u nich kiepską opinię: „Thiem bez przepisanych atestów truciznę sprzedawał i oddawał się pijaństwu do tego stopnia, że rzadko tylko był trzeźwym”. Koncesję uzyskał dopiero w 1828 roku Edward Ernst Rehefeld dla apteki umieszczonej w wybudowanym przez siebie domu przy rynku. Przed wydaniem pozwolenia władze musiały dokonać oględzin apteki. Protokół rewizji był korzystny, bo elegancko wyposażona apteka zrobiła wrażenia na kontrolerach (prawdopodobnie dobre wrażenie wywołały klasycystyczne meble z izby ekspedycyjnej wykonane w 1783 roku, które być może pochodziły z zamkniętej apteki szpitalnej opata Kosmowskiego – dziś znajdują się w Muzeum Farmacji UJ w Krakowie). Kolejni aptekarze nabywali aptekę wraz z kamienicą, dzięki wpisom w księdze wieczystej można odtworzyć nazwiska wszystkich kolejnych właścicieli apteki, a o ich losach przeczytać w książce Aleksandra Drygasa….

Z wątków ogólnych warto wspomnieć, że pod koniec XIX wieku w zaborze pruskim nasiliła się germanizacja, język polski był zakazany nawet na etykietach, pieczątkach, lekarstwach. Jedyny wyjątek władze pruskie przewidywały w przypadku udzielania wskazówek o sposobie przyjmowania leków. Podczas powstania wielkopolskiego w 1919 roku odnotowano przypadki rewizji aptek przez Niemców, podczas której dochodziło do niszczenia mebli, kradzieży, spustoszenia apteki (np. w Margoninie). Niektórzy niemieccy aptekarze po kończącym I wojnę traktacie wersalskim z 1919 roku sprzedawali Polakom swoje apteki w dawnym zaborze pruskim i wyjeżdżali (potem hitlerowcy rozstrzeliwali po 1 września 1939 roku tych polskich aptekarzy, którzy odkupili od Niemców apteki…). W okresie Międzywojnia należało „odgermanizować” wygląd ulic, szyldów, sklepów. Zalecano wtedy, by wewnątrz apteki napisy były po polsku albo po łacinie.

Po II wojnie polityka komunistycznych władz miała na celu niszczenie aptek prywatnych. Priorytetowo zaopatrywano w leki apteki ubezpieczalni społecznych i centrosanowskich (przedsiębiorstwo państwowe „Centrosan” było jednostką organizacyjną stworzoną po 1948 roku), z pominięciem aptek prywatnych. Apteki prywatne nie miały zabezpieczonego asortymentu, co budziło społeczne niezadowolenie. W 1949 roku wydziały finansowe w odniesieniu do aptek prywatnych i dzierżawionych rozpoczęły akcję tzw. domiarów do podatku obrotowego dochodowego – większość aptek prywatnych i dzierżawionych uległa dekapitalizacji, gdyż obciążone nie były w stanie zadbać o własne zaopatrzenie w leki.

Dziewiątego stycznia 1951 roku o godzinie 8 rano apteki zostały przejęte przez „komisje społeczne” i tym samym zakończył się wielowiekowy etap istnienia aptek prywatnych w Polsce. Upaństwowiono 1522 apteki prywatne i spółdzielcze. Najczęściej „przetasowywano” byłych właścicieli do pełnienia funkcji kierowników w innych aptekach, by jak najbardziej ograniczyć ich wpływy. Reżimowa propaganda mówiła o zaniedbaniach właścicieli aptek, które doprowadziły do niepełnego wyposażenia aptek w leki i sprzęt. Prasa informowała, że ustawodawstwo polskie z okresu dwudziestolecia „broniło interesów reakcji burżuazyjno-obszarniczej”. Wytykano aptekarzom zły stan techniczny aptek i „niedbalstwo”. Uwypuklono fakt „obywatelskiego” stanowiska większości aptekarzy, którzy w wielu przypadkach pomagali komisjom społecznym w przejmowaniu aptek.

REKLAMA

W PRL-u niedoborowi aptek próbowano zaradzić, tworząc punkty apteczne I i II typu. Nie było wystarczająco wykształconej kadry farmaceutów, więc podczas 12-miesięcznego kursu kształcono pomocników aptekarskich. W ramach indoktrynacji w aptekach podejmowano tzw. „współzawodnictwo zadaniowe”, polegające m.in. na szkoleniach i samokształceniu – dla przykładu, tylko w I kwartale 1952 roku w aptekach województwa bydgoskiego wygłoszono 42 referaty (na tematy od „Witamin” po „Życie i czyny Marksa, Engelsa, Lenina i Stalina”); typowano zwycięzców współzawodnictwa i przodowników pracy. Apteki stały się placówkami handlowymi, w których najważniejszy był zysk, premia od obrotu i wykonanie planu za wszelką cenę. Zrównano w uprawnieniach techników w magistrami, zlikwidowano laboratoria galenowe przy aptekach, nikt nie troszczył się o szkolenia dla farmaceutów. W kryzysie lat 80. na 2200 leków figurujących w urzędowym spisie leków w Polsce brakowało aż 600. Brakowało także opakowań: folii, szkła, kartonów. Fiolki do zastrzyków sprowadzano z Jugosławii.

W grudniu 1988 roku nowa ustawa zniosła monopol państwa na posiadanie aptek oraz hurtowni. Już od kwietnia 1989 roku Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej mogło wydawać koncesje na powstawanie prywatnych aptek. Cefarmy (od 1 stycznia 1976 roku dotychczasową działalność wojewódzkich zarządów aptek przejęły przedsiębiorstwa zaopatrzenia farmaceutycznego „Cefarm”) od 1989 roku rozpoczęły sprzedaż aptek, przede wszystkim tych przynoszących straty. Przez kilka pierwszych lat istnienia III RP nie powstała ustawa reprywatyzacyjna, prawowici właściciele aptek często mieli problemy z odzyskaniem swojego mienia, przejętego przez państwo w 1951 roku… Ale o tym szerzej napiszę następnym razem, przy okazji omawiania historii apteki „Pod Lwem” w Toruniu.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Run Andrzej, Run! Run Andrzej, Run!

Wielu oburzonych kolegów, liberałów gospodarczych i ultrasów wolnego rynku zadaje mi pytanie. Jak ko...

Odra – fakty i mity Odra – fakty i mity

W ostatnim czasie coraz częściej słyszymy o zachorowaniach na odrę. Czy powinniśmy się jej bać? Czy ...

Farmaceutyczne kino – Choroby na sprzedaż Farmaceutyczne kino – Choroby na sprzedaż

Misja czy biznes – czym tak naprawdę jest działalność firm farmaceutycznych? Twórcy filmu „Choroby n...

REKLAMA

Potrzebujesz wsparcia
w znalezieniu pracownika do apteki?

Chcesz się dowiedzieć, jak możemy Ci pomóc?
Zostaw numer telefonu, skontaktujemy się z Tobą.

* Pola wymagane

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz