REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Dawna medycyna. Jej tajemnice i potęga.

17 listopada 2017 12:18

Egipcjanie znali i stosowali przynajmniej jedną trzecią wszystkich leków zawartych we współczesnych lekospisach. Dla zmniejszenia gorączki przy zakażeniu rany podawali liście wierzby. „Lek dla powstrzymania nadmiernego krzyku dzieci” – tak pisano w receptach z papirusu Ebersa o maku.

Ambicją Thorwalda było przedstawienie wiedzy o lekach i leczeniu na tle zarysu historii ogólnej i historii kultury.

Tego autora wielbicielom książek medycznych nie trzeba rekomendować. Thorwald był niemieckim pisarzem i dziennikarzem, specem od spraw medycznych i historii. Jego książka „Dawna medycyna. Jej tajemnice i potęga. Egipt, Babilonia, Indie, Chiny, Meksyk, Peru” (Wydawnictwo Literackie 2017) jest pod wieloma względami pionierska. Przedstawia przekrojowo dorobek medyczno-historyczny i daje ciekawy obraz medycyny w starożytności. Kolejne rozdziały rozpoczynają się tablicami chronologicznymi z istotnymi datami dla danej krainy. Potem autor omawia krótko tło historyczne i kulturowe. Wyposażeni w taką wiedzę docieramy do najważniejszego punktu naszej podróży po starożytności – do szczegółów organizacji lecznictwa i stosowanych leków. A w tej materii w każdym z rozdziałów czekają na nas niespodzianki.

Okazuje się, że już w starożytnym Egipcie spotykano się z chorobami, których występowanie w XX wieku uważano za skutek cywilizacji i szybkiego tempa życia wieku techniki – były to np. choroby naczyń (m.in. miażdżyca), otyłość (zwłaszcza wśród wyższych warstw społecznych). Egipcjanie znali i stosowali przynajmniej jedną trzecią wszystkich leków zawartych we współczesnych lekospisach. Dla zmniejszenia gorączki przy zakażeniu rany podawali liście wierzby. „Lek dla powstrzymania nadmiernego krzyku dzieci” – tak pisano w receptach z papirusu Ebersa o maku, co pozwala przypuszczać, że działanie soku z niedojrzałej makówki nie było egipskim lekarzom obce.

REKLAMA

Na uśmierzenie bólu w przewodzie pokarmowym stosowano sproszkowany lulek (Hyoscyamus). Korzeń aminka większego (Ami majos), który żuli poganiacze wielbłądów, chronił ich przed żarem słonecznym (faktycznie zawarty w nim 8-metoksypsoralen pobudza pigmentacje i wywołuje sztuczną opaleniznę). Drożdże, zawarte w osadzie z piwa, podawano przy dolegliwościach przewodu pokarmowego i owrzodzeniach skóry, a zewnętrznie do opatrunku przy obrzękach lub owrzodzeniach podudzi. Z ciekawostek technicznych – pióro sępa, odpowiednik pipety, służyło Egipcjankom do wkraplania do oczu roztworów o działaniu przeciwzapalnym.

REKLAMA

Pewne jest, że Egipcjanie znali zarówno korzystne, jak i szkodliwe działanie leków (działanie leków testowali na niewolnikach i jeńcach), dlatego jako pierwsi w historii, ważyli i odmierzali wszystkie składniki. Większą rolę niż waga odgrywała miara objętości – garniec, odpowiadający około 4,785 litrom. Stale używaną jednostką recepturową było ro – 320 część garnca, co odpowiada mniej więcej objętością łyżce stołowej. Nie da się stwierdzić, co oznaczają pionowe kreski za pojedynczymi danymi jakiejś receptury z egipskich papirusów – Thorwald skłania się ku twierdzeniu, że być może to samo, co pionowe kreski współcześnie – „w równych częściach”…

Z kolei mieszkańcom Mezopotamii zawdzięczamy cennik za usługi lekarskie. Hammurabi obok ustalenia kar za błąd lekarski sporządził państwowy cennik regulujący honoraria (np. Paragraf 221 kodeksu Hammurabiego brzmiał „Jeśli lekarz wyleczy złamaną kończynę wolnego człowieka i chore trzewia uzdrowi, to chory ma lekarzowi dać 5 miar srebra”). Mieszkańcy kraju Dwurzecza byli sprawnymi chirurgami, już około 2000 r. p.n.e. Mezopotamczycy znali zaćmę i operowali ją, przesuwając soczewkę w dół za pomocą igły z brązu. Jeśli chodzi o leki, w pismach medycznych Sumerów po raz pierwszy pojawia się pokrzyk wilcza jagoda. W Mezopotamii pokrzyk stosowano przy skurczach pęcherza, napadach kaszlu, astmie i do opanowania ślinotoku. Kolejną rośliną, występującą w mezopotamskich tekstach po raz pierwszy wśród ziół leczniczych, są konopie indyjskie (quunabu – to asyryjska nazwa konopi, które stosowano wcześniej w medycynie Indii i Chin). W Mezopotamii konopie były często podawane jako lek przeciwbólowy przy zapaleniu oskrzeli, chorobach pęcherza, gośćcu i bezsenności. Sumerowie znali dość skomplikowane procesy analizy chemicznej, wyciągi z roślin uzyskiwali, gotując surowiec w wodzie z dodatkiem alkaliów i soli, a potem filtrując roztwór.

Opis rauwolfii żmijowej, której alkaloidy robiły furorę w lecznictwie lat 50-tych XX wieku, znajduje się pośród 500 leków roślinnych w staroindyjskim lekospisie Czaraka-Samhita. Ludowa tradycja nazywała rauwolfię „lekiem smutnych ludzi”, zanim dwa tysiące lat później firmy farmaceutyczne produkowały leki z jej alkaloidami o działaniu uspokajającym i wpływającym na nastrój. Zaskakująca jest informacja, że w starożytnej medycynie chińskiej możemy dopatrzeć się pierwszych prób uodpornienia pacjentów. Najwidoczniej nadworni chińscy lekarze zaobserwowali, że pacjenci, którzy raz przebyli ospę, rzadko zapadają na nią po raz drugi. Wywoływali więc sztucznie lekką postać ospy, przez wkładanie do nosa zdrowych osób sproszkowanych krost osób lekko chorych.

To tylko kilka przykładów dla zilustrowania sposobu narracji „Dawnej medycyny”. Ambicją Thorwalda było przedstawienie wiedzy o lekach i leczeniu na tle zarysu historii ogólnej i historii kultury, gdyż uważał, że nie sposób oddzielić historii medycyny od szerszego tła historycznego. Moim zdaniem taki sposób opowiadania czyni książkę ciekawszą od typowo naukowej publikacji i tym bardziej godną polecenia.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Królowa gór – Anna Czerwińska Królowa gór – Anna Czerwińska

Anna Czerwińska to ikona polskiego himalaizmu. Niewiele osób jednak wie, że pierwsza Polka, która zd...

Wróćmy do źródeł Wróćmy do źródeł

Marzymy o opiece farmaceutycznej, postulujemy szerzy zakres kompetencji dla farmaceutów szpitalnych ...

Apteka dla aptekarza, czyli młot na nielegalnie wywożących leki Apteka dla aptekarza, czyli młot na nielegalnie wywożących leki

W miniony piątek organy ścigania zatrzymały koordynatorów oraz kierowników aptek sieciowych, przez k...

REKLAMA

Potrzebujesz wsparcia
w znalezieniu pracownika do apteki?

Chcesz się dowiedzieć, jak możemy Ci pomóc?
Zostaw numer telefonu, skontaktujemy się z Tobą.

* Pola wymagane

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz