REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Magister Tadeusz Pankiewicz

17 marca 2017 11:10

Trudno to sobie wyobrazić, ale w 1941 roku, w mieście rządzonym przez Niemców, w dzielnicy żydowskiej, pośród napisów w jidysz, na kamienicy znajdował się szyld „Apteka”, a w środku, za pierwszym stołem, stał farmaceuta nie-Żyd. Sytuacja miała miejsce w krakowskim getcie, a owym farmaceutą był właściciel apteki „Pod Orłem” magister Tadeusz Pankiewicz, który – z uwagi na całodobowy dyżur – mieszkał w pokoju przy aptece.

„Magister Tadeusz Pankiewicz”, Anna Pióro (Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2013)

Apteka przez dwa lata stanowiła azyl w piekle, które „ludzie zgotowali ludziom”. Polski personel apteki stworzył miejsce, gdzie – poza udzielaniem fachowej pomocy medycznej – rozmawiano swobodnie, czytano gazety z podziemnego obiegu, ukrywano się przed wywozem z getta, załatwiano niemieckie dokumenty, przemycano korespondencję. Aptekarze za darmo wydawali leki uspokajające, przeciwbólowe, nasercowe, środki opatrunkowe, żywność. W okresie likwidacji getta farmaceuci przyjmowali na przechowanie kosztowności (które potem pomagały Żydom przetrwać w obozach), dokumenty i prace naukowe (które ocalałym z Zagłady ułatwiły powrót do normalności po wojnie), święte księgi. Tadeusz Pankiewicz swoje przeżycia opisał w poruszającej książce „Apteka w getcie krakowskim” (wydania z lat1947,1995, 2015).

Podczas lektury tej książki czytelnikowi nasuwa się szereg pytań, m.in. kim był człowiek, który dobrowolnie zamieszkał w getcie? Dlaczego odrzucił propozycję przejęcia „pożydowskiej” apteki w aryjskiej części Krakowa? Jak to możliwe, że farmaceuci przeżyli, chociaż byli świadkami niemieckich zbrodni? Dlaczego historia Pankiewicza nie jest powszechnie znana?

REKLAMA

Odpowiedzi na powyższe pytania znajdują się w biografii „Magister Tadeusz Pankiewicz”, autorstwa Anny Pióro (Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2013). W pierwszej części autorka opisuje środowisko, w jakim dorastał Tadeusz Pankiewicz. Jego ojciec był magistrem farmacji, matka nauczycielką. Kolega szkolny Tadeusza wspomina, że Pankiewicz-ojciec był „liberałem i demokratą, który kochał ludzi niezależnie od ich wyznania. Syn odziedziczył po nim to umiłowanie człowieka”. Tadeusz potwierdzał, że w słowniku jego rodziny nie było słów o różnicach rasowych i religijnych, o obojętności wobec ludzkiej krzywdy.

REKLAMA

Bardzo istotne dla zrozumienia statusu jedynej nieżydowskiej instytucji w getcie jest zarysowanie ogólnej sytuacji aptek w Generalnym Gubernatorstwie, co składa się na drugą część książki. Anna Pióro wyjaśnia, że na tle innych grup zawodowych, aptekarze byli traktowani z szacunkiem. Izba Aptekarska, instytucja administracyjno-rządowa, miała w swoim składzie doświadczonych aptekarzy niemieckich i polskich, zaś „niemieccy prezesi utrzymywali kontakty i konsultowali decyzje z aptekarzami polskimi”. Cytowany przez autorkę historyk farmacji Maciej Bilek twierdzi, że owi niemieccy aptekarze byli bardziej entuzjastami swojego zawodu, niż wyznawcami ideologii faszystowskiej. Cechował ich niemiecki kult apteki jako placówki służby zdrowia. Według Bilka „Dla Niemców apteka była tak ‘święta’, że – pomimo powszechnej wręcz działalności konspiracyjnej farmaceutów – rzadko byli oni pociągani do odpowiedzialności”.

Przedstawione tło historyczne częściowo wyjaśnia nam kwestię, dlaczego Niemcy zgodzili się na pozostanie Pankiewicza w getcie – budził szacunek jako przedstawiciel uprzywilejowanego zawodu. Na pewno pomógł mu urok i kultura osobista – był erudytą, znał język niemiecki, odbył liczne podróże, miał rozległe zainteresowania. Przekonał Niemców, że apteka w getcie jest potrzebna, z obawy przed epidemią (Kraków był miejscem zamieszkania wielu wysokich rangą urzędników, wojskowych, funkcjonariuszy). Być może farmaceucie trudno było rozstać się z bliskimi, z przyjaciółmi, którzy nagle znaleźli się za murem getta. On sam twierdził, że został, by zadbać o swój dobytek, o źródło utrzymania rodziny. Pozwolenie na prowadzenie apteki było czasowe, co pozwalało Niemcom kontrolować sytuację.

Skąd apteka Pankiewicza posiadała środki na wspomaganie ludności żydowskiej w darmowe leki? Cytowany wcześniej historyk Bilek twierdzi, że niemieccy prezesi Izby Aptekarskiej zamówienia na przydziały cukru, spirytusu i leków zatwierdzali bez zmian, udając, że nie widzą zawyżonych wartości. Nadmiar przydziałów mógł być w aptece spieniężany lub rozdysponowany między potrzebujących. Tadeusz Pankiewicz nie wzbogacił się na działalności w getcie, nie był człowiekiem zamożnym, żył skromnie zarówno podczas wojny, jak i później.

Czy Niemcy nie zdawali sobie sprawy z dodatkowej działalności polskich farmaceutów w getcie? Czy Pankiewicz wierzył Niemcom w gwarancje bezpieczeństwa? Mówił o tym następująco: „To były dziwne czasy, nienormalne, nad wszystkim wisiała zbrodnia”. Wielokrotnie pisał o absurdalnym zachowaniu Niemców; być może los apteki, instytucji na prawach eksterytorialnych, był kaprysem ludzi, uważających się za panów życia i śmierci. Być może personel apteki uratowała rotacja, dokonana wśród urzędników getta po jego likwidacji – nowi nie mieli świadomości, że aptekarze widzieli zbrodnie poprzedników.

Powszechną pamięć o Zagładzie Żydów zaczęto przywracać dopiero w latach osiemdziesiątych. W 1983 roku w aptece „Pod Orłem” otwarto Muzeum Pamięci Narodowej, zaś instytut Yad Vaszem odznaczył Tadeusza Pankiewicza medalem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Magister Pankiewicz (rocznik 1908) w okresie przywracania pamięci być już schorowanym człowiekiem. Zmarł w 1993 roku. W tym samym roku powstał film o niemieckim przemysłowcu, ratującym krakowskich Żydów („Lista Schindlera”). Szkoda, że do tej pory historia szlachetnego aptekarza nie zainteresowała filmowców. Pozostaje nam lektura książki mgr Pankiewicza i jego biografii.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Czarnuszka  – „złoto faraonów” Czarnuszka – „złoto faraonów”

Czarnuszka siewna, kąkolnica i kolendra rzymska – to nazwy rośliny leczniczej, której walory zdrowot...

Typy pacjentów Typy pacjentów

Pacjenci bywają różni. Czasem od samego wejścia wiemy, że będzie to ciężki przypadek. Słysząc "dzień...

Jak niewidomi widzą leki? Jak niewidomi widzą leki?

Obecnie każdego dnia aptekarze trzymają w dłoni opakowania oznakowane również alfabetem Braille'a. C...

REKLAMA

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz