Chłodne spojrzenie na statyny | mgr.farm
System ten w aptece nie ma większego sensu! Oznacza on tylko masę problemów a niczego nie gwarantuje. (fot. Shutterstock)

Dyrektywa antyfałszywkowa, a...

Poruszająca jest rozmowa Marii Mazurek i prof. Vetulaniego z prof. Markiem Bachańskim, który w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie stosował medyczną marihuanę w leczeniu padaczek lekoopornych u dzieci.

A w konopiach strach

Właściwy dobór poszczególnych rodzajów suplementów diety, w przypadku braku dostępu do leku o pożądanym składzie, lub z powodu innych przyczyn (w tym finansowych). (fot. Shutterstock)

Racjonalna Suplementacja...

Dermokosmetyki z filtrami UV stanowią dobrą profilaktykę przeciw poparzeniom słonecznym. Należy je jednak stosować rozsądnie, gdyż nie wszystkie chronią równie dobrze i nie wszystkie są równie bezpieczne. (fot. Shutterstock)

Moda na zdrowe opalanie

Lekarze nie sięgają po porady farmaceutów. Powodem tego jest przekonanie, że wiedza lekarzy pokrywa się z tą, którą posiadają farmaceuci. (fot. Shutterstock)

Dzień farmaceuty

Chłodne spojrzenie na statyny

Chłodne spojrzenie na statyny

Przez jednych uważane za jedno z większych osiągnięć farmacji i medycyny, przez innych postrzegane jako pomyłkę na miarę talidomidu. Rośnie ilość
głosów w dyskusji nad skutecznością statyn - niektórzy wypowiadają się bardzo sceptycznie, węsząc wręcz teorie spiskowe o tej grupie leków, która dla innych przyczynia się do wydłużenia długości życia. Jak jest naprawdę? Ciężko powiedzieć biorąc pod uwagę fakt, że obrót statynami generuje całkiem spore zyski firm farmaceutycznych.

Substancja czynna: Atorvastatinum

Preparaty: Apo-Atorva, Atorgamma, Atoris, Atorvastatin, Atorvasterol, Atorvox, Atractin, Atrox, Corator, Lambrinex, Larus, Sortis, Storvas, Torvacard, Torvalipin, Tulip, Voredanin, Xavitor.

Dawki: Preparaty występują w dawkach 10, 20, 40, 60, 80 mg

Wskazania: Hipercholesterolemia, zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym.

Nie mam zamiaru za bardzo zagłębiać się w biochemię, jak wiadomo cholesterol możemy podzielić na egzogenny i endogenny, czyli ten, który sami sobie produkujemy z acetylo-CoA. Statyny hamują szlak biochemiczny prowadzący do powstania cząsteczki cholesterolu już na samym początku, czyli na etapie powstawania mewalonianu z HMG-CoA wpływając na enzym zwany reduktazą HMG-CoA. Ziejszenie produkcji steroli w hepatocytach powoduje wzrost ekspresji genów receptorów dla LDL i w efekcie większy wychwyt cząsteczek LDL. Obniża to stężenie cholesterolu całkowitego we krwi i cholesterolu LDL.

Działanie statyn niezwiązane bezpośrednio z obniżeniem poziomu cholesterolu we krwi czyli działanie plejotropowe polega na:

  • przeciwdziałaniu dysfunkcji śródbłonka
  • zmniejszenie procesu zapalnego w naczyniach krwionośnych
  • osłabienie agregacji płytek krwi
  • wzrost krążących śródbłonkowych komórek progenitarnych, które mogą zastąpić uszkodzone komórki śródbłonka
  • stabilizacja blaszki miażdżycowej
  • działanie antytrombotyczne
  • immunospuresja

Działanie plejotropowe statyn związane jest głównie z hamowaniem lipidowej modyfikacji białek wewnątrzkomórkowych.

Na stronie nowadebata.pl znalazłem komentarz artykułu jednego z krytyków statyn jakim jest dr Stephanie Seneff. Twierdzi ona, że lęk przed cholesterolem spowodowany jest rozpowszechnianiem fałszywych informacji przez producentów statyn a skuteczność tych leków w zakresie zmniejszania ryzyka zawału jest co najmniej wątpliwa. Biorąc pod uwagę działania niepożądane i ewentualne korzyści z przyjmowania statyn terapia tymi lekami jest całkowicie nieuzasadniona. Metaanaliza siedmiu badań dotyczących statyn z udziałem 42848 pacjentów wykazała, że należy poddać terapii 60ciu pacjentów, aby uchronić jednego z nich przed pojedynczym atakiem serca narażając resztę pacjentów na osłabienie fizyczne i umysłowe. Seneff podkreśla, że cholesterol jest niezbędnym elementem diety człowieka i nie należy ograniczać jego spożycia. Jak sama zauważa trzy czynniki odróżniają zwierzęta od roślin i dają przewagę tym pierwszym nad drugimi: układ nerwowy, zdolność do ruchu i cholesterol, który reguluje płynność dwuwarstwowej błony fosfolipidowej. Ponadto cholesterol to prekursor witaminy D3, hormonów płciowych a także takich hormonów sterydowych jak kortyzol. Co ciekawe mózg człowieka stanowi tylko 2% masy człowieka a zawiera 25% znajdującego się w organizmie cholesterolu. Seneff zarzuca statynom, że prócz hamowania produkcji cholesterolu uniemożliwiają powstanie wielu kluczowych związków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Wymienia m. in. koenzym Q10, którego największe stężenie występuje w sercu. Odgrywa on kluczową rolę w produkcji energii w mitochondriach oraz jest bardzo silnym antyutleniaczem. Statyny prócz tego blokują mechanizmy komunikacji wewnątrzkomórkowej regulującej złożone reakcje metaboliczne. Kolejnym związkiem, którego powstawanie jest utrudnione przez statyny jest dolichol odgrywający kluczową rolę w funkcjonowaniu retikulum andoplazmatycznego.

Bardzo ciekawa jest teoria powstawania zmian miażdżycowych opisana przez panią Seneff. Cząsteczki LDL zbudowane są z lipoprotein i cholesterolu, który ochrania je przed oksydacją i glikozylacją. Ze względu na duże spożycie fruktozy przez człowieka jego wątroba skupia się na jej metabolizowaniu i przemianie w tłuszcze. Efektem tego jest produkcja przez wątrobę LDL o niskiej jakości, pozbawionego wystarczającej ilości ochronnego cholesterolu. Taki LDL po oddaniu transportowanych elementów ulega oksydacji i glikozylacji i zamiast trafić z powrotem do wątroby uwięziony zostaje w ścianach tętnic co jest uznawane obecnie za fundamentalną przyczynę powstawania miażdżycy. Czyli pani Seneff za jedną w wielu przyczyn powstawania miażdżycy uważa zbyt wysokie spożycie fruktozy w żywności wysoko przetworzonej słodzonej głównie syropem glukozowo-fruktozowym.

Dałem trochę biochemii, by zrozumieć wpływ statyn na mięśnie, który opisała pani Seneff:

1) ich mitochondria tracą efektywność z uwagi na niedostateczną ilość koenzymu Q10
2) błony komórek mięśniowych stają się bardziej podatne na oksydację i glikozylację z uwagi na zmniejszoną ilość cholesterolu, zwiększone stężenie fruktozy we krwi
3) komórki mięśni ze względu na zmniejszoną ilość LDL nie mogą pozyskać wymaganej ilości energii z tłuszczu
4) przez błony komórek mięśniowych dochodzi do wycieku jonów takich jak sodowy i potasowy, co uniemożliwia zachowanie odpowiedniego potencjału elektrycznego.

W bardzo ciekawy sposób Seneff tłumaczy też dobroczynne działanie statyn.

Statyny upośledzają funkcjonowanie wątroby przez co rośnie stężenie fruktozy we krwi. Jako produkt metabolizmu fruktozy powstają mleczany. Mleczany są alternatywnym paliwem dla tłuszczów i cukrów nie angażującym mitochondriów, nie wymagającym tlenu ani insuliny. Dodatkowo mleczany są bezpiecznym paliwem nie wywołującym glikacji białek. Mamy zatem sytuacje, kiedy serce w wyniku działania statyn ma do dyspozycji bezpieczne paliwo i to w tym Seneff widzi dobroczynne działanie statyn.

Aby być obiektywnym chciałbym też wspomnieć o artykule Dariusza Kozłowskiego "Statyny w praktyce klinicznej - Komu? jaka?", który przedstawia wyniki podawania atorwastatyny w ostrych zespołach wieńcowych. Autor zauważa, że w czasie 16 tygodniowej obserwacji leczenia atorwastatyną u chorych częstość występowania zgonu i zawału serca nie zmalała, jednak leczenie miało korzystny wpływ na występowanie zaostrzeń objawów niedokrwiennych mięśnia sercowego wymagających hospitalizacji. Zmniejszało częstość takich zdarzeń o 26%.

Dawkowanie:

Pierwotna hipercholesterolemia i złożona hipercholesterolemia

zwykle 10 mg na dobę

Zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym

zwykle 10 mg na dobę

Heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna

zwykle 10-40 mg na dobę. Dawkę można zwiększyć do maksymalnej 80 mg

Homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna

10-80 mg na dobę

Jakie pytania może nam zadać pacjent?

Czy z wiekiem muszę zmniejszać dawkę statyn?
Skuteczność i bezpieczeństwo u pacjentów po 70 roku życia jest podobne jak u grupy ogólnej.

Czy to normalne, że lekarz przepisał mojemu dziecku statyny? Tak, w wyjątkowych sytuacjach statyny stosuję się także u dzieci, ale pod ścisłą kontrolą lekarza.

O której godzinie mam przyjmować lek? Z posiłkiem czy bez? Atorwastatynę podaje się w pojedynczej dawce o dowolnej porze dnia niezależnie od posiłków.



Mogę prowadzić samochód po statynach? Atorwastatyna nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych

Po rozpoczęciu terapii statynami czuję się osłabiona, czy powinnam zgłosić to lekarzowi? Koniecznie, przypominam, że także farmaceuta ma obowiązek zgłaszania działań niepożądanych leków. Przypuszcza się, że działanie niepożądane statyn polegające na osłabieniu jest lekceważone przez wielu lekarzy i farmaceutów a tłumaczone wiekiem pacjenta.

Jakie jest prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi? Poziom cholesterolu całkowitego

Poniżej 200 mg/dL (5.17 mmo/L) Wartość pożądana
200 – 239 mg/dL (5.17 – 6.18 mmol/L) Poziom podwyższony
240 mg/dL (6.21 mmol/L ) i powyżej Wysokie ryzyko chorób serca

Poziom cholesterolu HDL
Niżnej niż 35 mg/dL (0,9 mmol/L)
(mężczyźni)

Niżej niż 45 mg/dL (1,2 mmol/L)
(kobiety)

Niski poziom HDL – stwarza duże ryzyko chorób serca. Pożądany jest równy lub wyższy od podanych wartości.
60 mg/dL (1.56 mmol/L) i powyżej

Wysoki poziom cholesterolu HDL. Uważany jest za bardzo zdrowy.

Poziom cholesterolu LDL
Poniżej 100 mg/dL ( 2.6 mmol/L) Optymalny
100 – 129 mg/dL (2.63.34 mmol/L) Powyżej optymalnego
130 – 159 mg/dL (3.36 – 4.13 mmol/L) Graniczny
160 – 189 mg/dL (4.14 – 4.90 mmol/L) Wysoki
190 mg/dL (4.91 mmol/L) i powyżej Bardzo wysoki

Trójglicerydy
Poniżej 150mg/dL (1.69mmol/L) Norma
150 – 199 mg/dL (1.69 – 2.25 mmol/L ) Graniczny
200 – 499 mg/dL (2.26 – 5.63 mmol/L) Wysoki
Powyżej 500 mg/dL (5.64 mmol/L) Bardzo wysoki

Działania niepożądane

Często >1/100 <1/10

  • zapalenie błony śluzowej nosa i gardła

  • hiperglikemia

  • ból głowy

  • reakcje alergiczne

  • ból gardła i krtani, krwawienie z nosa

  • bóle mięśni i stawów, ból kończyn, kurcze mięśni, obrzęk stawów, ból pleców

  • zaparcia, wzdęcia, nudności, biegunka

Niezbyt często >1/100 <1/1000

  • hipoglikemia, zwiększenie masy ciała, jadłowstręt

  • wymioty, bóle brzucha, zapalenie trzustki

  • szumy uszne

  • zapalenie wątroby

  • złe samopoczucie, osłabienie

  • pokrzywka

  • ból szyi, zmęczenie mięśni

Działania niepożądane występujące rzadziej można znaleźć w podręcznikach. Chciałem się skupić na tych głównych, które jesteśmy w stanie zapamiętać.

Interakcje:

Szczególną uwagę chciałbym zwrócić na klarytromycynę

(Fromilid, Fromilid Uno, Klabion, Klacid, Klabax, Klarmin), która jako silny inhibitor CYP3A4 może zwiększyć stężenie atorwastatyny w osoczu. Warto zapytać przy wydawaniu klarytromycyny osobie w wieku około 50 czy przyjmuje statyny i poinformował o tym lekarza.

Inne silne inhibitory CYP3A4 to:

  • cyklosporyna, telitromycyna, delawirdyna, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, rytonawir, lopinawir)

Umiarkowane inhibitory CYP3A4 to:

  • erytromycyna, werapamil, dilitiazem, flukonazol

Induktory CYP3A4, które mogą zmniejszać stężenie atorwastatyny w osoczu to ziele dziurawca, ryfampicyna.

Należy zwrócić też szczególną uwagę na pacjentów, którzy jednocześnie ze statynami przyjmują digitoksynę, której w takiej sytuacji stężenie we krwi może wzrosnąć.

Pigułki antykoncepcyjne: zaobserwowano podczas jednoczesnego podawania atorwastatyny i doustnych leków antykoncepcyjnych zwiększenie stężenia w moczu noretyndronu i etynyloestradiolu.

Ciąża Atorwasterol przeciwskazany jest w ciąży, jego bezpieczeństwo nie zostało potwierdzone.

Karmienie piersią Kobiety przyjmujące atorvastatynę nie powinny karmić piersią.

Źródła „Farmakologia po prostu” pod red. Ryszarda Korbuta Atoris – Charakterystyka produktu leczniczego Komentarz artykułu dr Stephanie Seneff: http://nowadebata.pl/2011/11/08/statyny-medyczna-pomylka/ Dariusz Kozłowski „Statyny w praktyce klinicznej -komu? jaka?” http://cornetis.pl/pliki/PPK/2001/3/PPK_2001_3_239.pdf

Podsumowanie

Przyznam szczerze, że po przeczytaniu kilku prac, które sceptycznie wypowiadały się o statynach zacząłem zastanawiać się, czy nie zabronić przyjmowania statyn mojemu ojcu. Pamiętam jak źle się czuł podczas rozpoczynania terapii. Oczywiście pewien jestem, że lekarz, któremu to powiedział nie zgłosił tych dolegliwości do URPLWMiPB a przypadków takich jak mój ojciec jest na pewno wiele, dlatego statyny mają się całkiem nieźle i z tego, co gdzieś udało mi się wyczytać w Wielkiej Brytanii dostępne są już nawet bez recepty. Jestem w stanie uwierzyć, ze firmy farmaceutyczne mogą zacierać informacje o skali działań niepożądanych statyn ze względu na kolosalne zyski jakie z nich czerpią, bo przecież sami wiecie jak wielu pacjentów je przyjmuje.

Wymóg dotyczący wymiaru druku to niejedyna kontrowersyjna pozycja nowego rozporządzenia. (fot. Shutterstock)Lekarz popełnił błąd, ale wina spada na...

W ostatnich dniach szerokim echem w mediach odbiła się sprawa mieszkańca Lublina, któremu w...

Sąd uznał, że nienadesłanie całości uchwały nie stanowi podstaw do stwierdzenia jej nieważności. (fot. Shutterstock)Sąd oddalił skargę Wielkopolskiej Izby...

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Wielkopolskiej Okręgowej Izby...

W zdecydowanej większości przypadków farmaceuci przyznają, że wspomnianą adnotację po prostu wpisują na recepcie, przystawiają własną pieczątkę i podpisują. (fot. Shutterstock)Farmaceuto! Czy piszesz tę adnotację na...

Nowe rozporządzenie w sprawie recept nakłada na farmaceutę obowiązek umieszczenia na rewersie...

Zadaniem zespołu jest wypracowanie i wdrożenie modelu pilotażowego wdrożenia opieki farmaceutycznej. (fot. Shutterstock)Zmiany w zespole roboczym ds....

Do zespołu opracowującego pilotaż opieki farmaceutycznej dołączyło kilkoro nowych członków....

Przez dziesięć lat wiele instytucji państwowych w oficjalnych dokumentach stwierdzało, że nie ma zakazu posiadania więcej niż 1 procenta aptek w województwie. (fot. Shutterstock)Koniec sporów o 1% aptek w województwie?

Opublikowano pisemne uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zapisów o 1...

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.

Polityka prywatności serwisów grupy farmacja.net