Fotodermatozy | mgr.farm
Stosowanie niektórych leków przez sportowców jest dozwolone. Czy pomagają one w osiąganiu dobrych wyników? (fot. Shutterstock)

6 leków, które pomagają...

 Nie jest tajemnicą, że leki podawane doustnie za dnia cechuje zdecydowanie większa biodostępność. (fot. Shutterstock)

Czas zażywania leków ma...

Farmaceuta (aptekarz) nie może w toku swojej pracy podejmować działań, które były sprzeczne z przepisami prawa regulującymi wykonywanie zawodu. (fot. Shutterstock)

"Pracodawca zmusza mnie...

Wielu polskich farmaceutów szuka pracy w Irlandii. Jak powinni zacząć? (fot. Shutterstock)

Farmaceuta w Irlandii:...

Społeczeństwo wychodzi z założenia, że żyjemy w erze leków instant – lek w zasadzie tylko czeka grzecznie w opakowaniu, by wraz z pierwszą dawką uśmierzyć ból i wszelkie dolegliwości. (fot. Shutterstock)

Społeczeństwo instant

Fotodermatozy

Fotodermatozy

W okresie letnim, gdy trudno unikąć promieni słonecznych, mogą pojawiać się fotodermatozy, czyli choroby skóry wywołane ekspozycją na promienie UV. Ich przyczyną mogą być nie tylko leki (ketoprofen, retinoidy, statyny), lecz również składniki ziół, preparatów roślinnych oraz kosmetyków.

Pierwsze objawy mogą wystąpić już po 15 minutach od kontaktu z fotouczulaczem, natomiast zaczerwienienie, obrzęk i bąble wypełnione płynem pojawiają się po okresie jednej doby. Następnie nasilają się objawy reakcji zapalnej i zaczyna proces hiperpigmentacji, mogący utrzymywać się przez okres kilku miesięcy lub nawet lat. U jego podłoża leży powstawanie krzyżowych połączeń między łańcuchami DNA w keratynocytach oraz melanocytach oraz nasilenie w nich procesów mitotycznych. Dochodzi do zwiększenia syntezy melaniny i jej transportu do warstwy podstawowej keratynocytów. Miejsca dotknięte zmianami wykazują zwiększona wrażliwość na promieniowanie UV nawet przez kilka lat.

Głównymi roślinnymi fotouczulaczami sa furanokumaryny (psoralen, bergapten, kstantotoksyna), pochodzące z roślin, należących do rodzin Apiaceae oraz Rutaceae. Ich przedstawicielami są ruta zwyczajna (Ruta graveolens)oraz dyptam jesionolistny (Diptamnum albus), który ze względu na walory estetyczne można coraz częściej spotkać w ogródkach
. Dyptam utożsamiany jest z biblijnym gorejącym krzewem, ponieważ wydzielane przez niego olejki potrafią zapalić się przy wysokiej tempraraturze. Kumaryny zawiera również aminek egipski (Ammi visnaga), stosowany niegdyś w leczeniu choroby wieńcowej i astmy.

Ze względu na zawartość furanokumaryn, fotouczulaczami są także olejki eteryczne: limonkowy, cytrynowy, bergamotowy, grejpfrutowy i mandarynkowy oraz olejek z pomarańczy gorzkiej. W perfumerii wykorzystuje się także fotouczulający olejek dyptamowy, kuminowy oraz olejek z arcydzięgla (Archangelica officinalis). Kumaryny występują także w warzywach takich jak popularny seler czy pasternak, jednak ich spożywanie w umiarkowanych ilościach nie prowadzi do wystąpienia fotodermatoz.

Ziołem, którego stosowanie w dużych dawkach może powodować reakcje nadwrażliwości na światło, jest również dziurawiec zwyczajny, ze względu na zawartość hiperycyny, niebędącej związkiem kumarynowym. Warto pamiętać, aby pacjentom, kupującym preparaty z dziurawcem, przypomnieć o zachowaniu ostrożności przy ekspozycji na światło.



Fotodermatozy mogą pojawić się także w następstwie alergii kontaktowej na rośliny z rodziny złożonych, takich jak wrotycz pospolity czy krwawnik, ze względu na zawarte w nich laktony seskiwterpenowe. Co ciekawe, nadwrażliwość na światło w przebiegu alergii na Compositae może pojawiać się samoistnie, nawet przy braku bezpośredniego kontaktu z alergenem.
Aby uniknąć fotodermatoz wywołanych związkami roślinnymi, w okresie letnim należy zwrócić uwagę na skład stosowanych kosmetyków - zwłaszcza perfum o nutach cytrusowych.

Amatorzy ogrodnictwa do prac związanych z niebezpiecznymi gatunkami powinni zabezpieczać się odpowiednią odzieżą i gumowymi rękawicami. Przy wystąpieniu odczynu najważniejsze jest przerwanie kontaktu z czynnikiem uczulającym. W celu złagodzenia bólu i zaczerwienienia można stosować zimne okłady, a przed wyjściem na zewnątrz, podrażnione miejsce zabezpieczać bezzapachowym kremem z filtrem. Jeśli odczyn wystąpił na dużej powierzchni skóry, konieczne mogą być środki przeciwbólowe. Lekarz może także zaordynować glikokortykosteroidy, a w późniejszym czasie wdrożyć terapię odwracającą skutki hiperpigmentacji.

Temat gwałtownych podwyżek był na tyle gorący, że zarząd Pex PharmaSequence – firmy od lat analizującej m.in. ceny w aptekach – wydał specjalne oświadczenie w tej sprawie. (fot. Shutterstock)Ceny leków wzrosły z powodu „apteki dla...

Dynamiczny skok cen zbiegł się w czasie z przyznaniem aptekarzom dużych przywilejów oraz silnym...

Bez znaczenia jest fakt, iż o promocji nie informuje się poza lokalem apteki. (fot. Shutterstock)Marketing szeptany w aptekach jest...

Aptekarze od lat szukają sposobu na obejście zakazu reklamy aptek. Niedawno promowali się za...

Perspektywy rozwoju e-commerce w farmacji są nadal optymistyczne. (fot. Shutterstock)Cyfryzacja powinna zakończyć wędrówkę...

Czy apteki internetowe zagrażają przyszłości tradycyjnych aptek? Skąd biorą się w nich tak...

Analitycy domu maklerskiego wskazują, że w 2018 roku Neuca powinna utrzymać wynik finansowy na podobnym poziomie jak w 2017 roku. (fot. Shutterstock)Udział spółki Neuca w nielegalnym...

Analitycy DM BOŚ podtrzymali długoterminową rekomendację „Kupuj” i krótkoterminową „Przeważaj”...

W opinii PASMI cele opisane w petycji można osiągnąć środkami znacznie mniej restrykcyjnymi. (fot. Shutterstock)PASMI reaguje na petycję w sprawie...

Polski Związek Producentów Leków Bez Recepty (PASMI) wydał stanowisko w sprawie petycji, jaka...

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.