Właściwości lecznicze kapsaicyny (cz.1) | mgr.farm
Stosowanie niektórych leków przez sportowców jest dozwolone. Czy pomagają one w osiąganiu dobrych wyników? (fot. Shutterstock)

6 leków, które pomagają...

 Nie jest tajemnicą, że leki podawane doustnie za dnia cechuje zdecydowanie większa biodostępność. (fot. Shutterstock)

Czas zażywania leków ma...

Farmaceuta (aptekarz) nie może w toku swojej pracy podejmować działań, które były sprzeczne z przepisami prawa regulującymi wykonywanie zawodu. (fot. Shutterstock)

"Pracodawca zmusza mnie...

Wielu polskich farmaceutów szuka pracy w Irlandii. Jak powinni zacząć? (fot. Shutterstock)

Farmaceuta w Irlandii:...

Społeczeństwo wychodzi z założenia, że żyjemy w erze leków instant – lek w zasadzie tylko czeka grzecznie w opakowaniu, by wraz z pierwszą dawką uśmierzyć ból i wszelkie dolegliwości. (fot. Shutterstock)

Społeczeństwo instant

Właściwości lecznicze kapsaicyny (cz.1)

Właściwości lecznicze kapsaicyny (cz.1)

W formie czystej po raz pierwszy została wyizolowana już w 1876 roku (wtedy też nadano jej obecną nazwę). Pod względem chemicznym należy ona do amidów, zaś według farmakognostów klasyfikuje się ją jako alkaloid (choć nie jest de facto typowym alkaloidem). Jej źródłem są ostre papryczki z rodzaju Capsicum, które używano do celów kulinarnych oraz leczniczych już od tysięcy lat. Ostry smak papryczek przypada do gustu niejednemu smakoszowi, choć natura wymyśliła kapsaicynę właśnie po to, aby odstraszać natrętnych roślinożerców.

Kapsaicyna jako substancja czynna posiada szereg właściwości, wśród których w pierwszej kolejności należy wymienić właściwości drażniące i przeciwbólowe oraz wpływ na metabolizm tłuszczu i termoregulację. W badaniach wykazano również aktywność przeciwdrobnoustrojową, hipotensyjną oraz antyoksydacyjną, jednak mają one znaczenie marginalne. Wciąż jednoznacznie nie ustalono związku kapsaicyny z procesami nowotworzenia – istnieją liczne doniesienia zarówno o jej właściwościach przeciwrakowych, jak i proonkogennych (niektórzy uznają ją również za kokarcynogen). Temat ten zostanie poruszony we wpisie, który ukaże się za tydzień.

Bez wątpienia jednym z najlepiej poznanych efektów działania kapsaicyny jest działanie przeciwbólowe, związane z selektywnym wpływem na neurony aferentne obwodowego układu nerwowego. Punktem uchwytu działania kapsaicyny są cienkie włókna nocyceptywne typu Aδ oraz włókna bezmielinowe typu C. W ich obrębie występują specyficzne receptory TRPV1 (Transient Receptor Potential Cation Channel), zwane również receptorami kapsaicyny lub waniloidowymi. Ulegają one aktywacji zarówno w odpowiedzi na bodźce fizyczne, m.in.: temperaturę powyżej 43˚C, jak i w obecności swoich agonistów: kapsaicyny oraz izotiocyjanianu allilu, obecnego w musztardzie, czy japońskim wasabi. Do pobudzenia receptora waniloidowego dochodzi również w obecności endogennych kanabionoidów oraz mediatorów zapalenia. Aktywowany receptor wysyła do mózgu informacje o czuciu pieczenia, gorąca, a niekiedy nawet bólu. W wyniku uwalniania przekaźników, takich jak substancja P, w sąsiedztwie nocyceptora dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych i zaczerwienienia skóry.



W lecznictwie kapsaicyna stosowana jest w postaciach do podania miejscowego, głównie plastrów i maści, często złożonych. Wskazaniami do jej stosowania są bóle o podłożu reumatycznym oraz bóle neuropatyczne, bóle po mastektomii, a także neuropatie cukrzycowe czy neuralgia półpaścowa. Działanie przeciwbólowe kapsaicyny opiera się na desensytyzacji receptorów. Kapsaicyna jako ligand, po przyłączeniu do receptora TRPV1, zmienia strukturę przestrzenną kanału jonowego, czyniąc go przepuszczalnym dla dokomórkowego prądu jonów Na+ oraz Ca2+ oraz innych kationów. W wyniku zmiany gradientu przezbłonowego dochodzi do depolaryzacji w obrębie włókna nerwowego. Wysokie stężenie jonów wapniowych wewnątrz komórki skutkuje zmianami aktywności innych kanałów białkowych bramkowanych jonami Ca2+ oraz K+. Zostają również uwolnione przekaźniki peptydowe (między innymi substancja P), które powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych i wrażenie ciepła w miejscu aplikacji leku z kapsaicyną. Długotrwałe pobudzanie receptora TRPV1 skutkuje jego desensytyzacją, dochodzi do zmiany konformacji receptora, zmiany gradientu przezbłonowego oraz wyczerpywania mediatorów bólowych w obrębie zakończenia neuronu. Co ciekawe, kapsaicyna oddziaływuje jedynie na zakończenia nocyceptywne, nie zmieniając percepcji bodźców mechanicznych.
Kapsaicynę próbuje się także stosować w terapii łuszczycy oraz w postaci parenteralnej w leczeniu różnych bólów.

Temat gwałtownych podwyżek był na tyle gorący, że zarząd Pex PharmaSequence – firmy od lat analizującej m.in. ceny w aptekach – wydał specjalne oświadczenie w tej sprawie. (fot. Shutterstock)Ceny leków wzrosły z powodu „apteki dla...

Dynamiczny skok cen zbiegł się w czasie z przyznaniem aptekarzom dużych przywilejów oraz silnym...

Bez znaczenia jest fakt, iż o promocji nie informuje się poza lokalem apteki. (fot. Shutterstock)Marketing szeptany w aptekach jest...

Aptekarze od lat szukają sposobu na obejście zakazu reklamy aptek. Niedawno promowali się za...

Perspektywy rozwoju e-commerce w farmacji są nadal optymistyczne. (fot. Shutterstock)Cyfryzacja powinna zakończyć wędrówkę...

Czy apteki internetowe zagrażają przyszłości tradycyjnych aptek? Skąd biorą się w nich tak...

Analitycy domu maklerskiego wskazują, że w 2018 roku Neuca powinna utrzymać wynik finansowy na podobnym poziomie jak w 2017 roku. (fot. Shutterstock)Udział spółki Neuca w nielegalnym...

Analitycy DM BOŚ podtrzymali długoterminową rekomendację „Kupuj” i krótkoterminową „Przeważaj”...

W opinii PASMI cele opisane w petycji można osiągnąć środkami znacznie mniej restrykcyjnymi. (fot. Shutterstock)PASMI reaguje na petycję w sprawie...

Polski Związek Producentów Leków Bez Recepty (PASMI) wydał stanowisko w sprawie petycji, jaka...

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.