Aleksandra Zielińska - farmaceutka i pisarka. Ma na swoim koncie takie książki jak „Przypadek Alicji” czy „Bura i szał” (fot. Krystian Lipiec)

W życiu trzeba próbować...

Antyglutenowa moda zakorzeniła się głęboko w świadomości ludzi (fot. Shutterstock)

Gluten gorszy od morfiny?

Heroina była czołowym produktem Bayera do czasu wybuchu I Wojny Światowej (fot. Shutterstock)

Farmacja w służbie złu

Coraz częściej można zaobserwować franczyzy skonstruowane w sposób, który uniemożliwia farmaceutom odstąpienie od wykonania zapisów umowy, pod groźbą dotkliwych kar finansowych (fot. Shutterstock)

Farmaceuta nie może mieć...

Rośliny od lat stosowane były w medycynie tradycyjnej. Z ich właściwości czerpiemy też współcześnie (fot. Shutterstock)

10 najciekawszych surowców...

Właściwości lecznicze kapsaicyny (cz.1)

Właściwości lecznicze kapsaicyny (cz.1)

W formie czystej po raz pierwszy została wyizolowana już w 1876 roku (wtedy też nadano jej obecną nazwę). Pod względem chemicznym należy ona do amidów, zaś według farmakognostów klasyfikuje się ją jako alkaloid (choć nie jest de facto typowym alkaloidem). Jej źródłem są ostre papryczki z rodzaju Capsicum, które używano do celów kulinarnych oraz leczniczych już od tysięcy lat. Ostry smak papryczek przypada do gustu niejednemu smakoszowi, choć natura wymyśliła kapsaicynę właśnie po to, aby odstraszać natrętnych roślinożerców.

Kapsaicyna jako substancja czynna posiada szereg właściwości, wśród których w pierwszej kolejności należy wymienić właściwości drażniące i przeciwbólowe oraz wpływ na metabolizm tłuszczu i termoregulację. W badaniach wykazano również aktywność przeciwdrobnoustrojową, hipotensyjną oraz antyoksydacyjną, jednak mają one znaczenie marginalne. Wciąż jednoznacznie nie ustalono związku kapsaicyny z procesami nowotworzenia – istnieją liczne doniesienia zarówno o jej właściwościach przeciwrakowych, jak i proonkogennych (niektórzy uznają ją również za kokarcynogen). Temat ten zostanie poruszony we wpisie, który ukaże się za tydzień.

Bez wątpienia jednym z najlepiej poznanych efektów działania kapsaicyny jest działanie przeciwbólowe, związane z selektywnym wpływem na neurony aferentne obwodowego układu nerwowego. Punktem uchwytu działania kapsaicyny są cienkie włókna nocyceptywne typu Aδ oraz włókna bezmielinowe typu C. W ich obrębie występują specyficzne receptory TRPV1 (Transient Receptor Potential Cation Channel), zwane również receptorami kapsaicyny lub waniloidowymi. Ulegają one aktywacji zarówno w odpowiedzi na bodźce fizyczne, m.in.: temperaturę powyżej 43˚C, jak i w obecności swoich agonistów: kapsaicyny oraz izotiocyjanianu allilu, obecnego w musztardzie, czy japońskim wasabi. Do pobudzenia receptora waniloidowego dochodzi również w obecności endogennych kanabionoidów oraz mediatorów zapalenia. Aktywowany receptor wysyła do mózgu informacje o czuciu pieczenia, gorąca, a niekiedy nawet bólu. W wyniku uwalniania przekaźników, takich jak substancja P, w sąsiedztwie nocyceptora dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych i zaczerwienienia skóry.



W lecznictwie kapsaicyna stosowana jest w postaciach do podania miejscowego, głównie plastrów i maści, często złożonych. Wskazaniami do jej stosowania są bóle o podłożu reumatycznym oraz bóle neuropatyczne, bóle po mastektomii, a także neuropatie cukrzycowe czy neuralgia półpaścowa. Działanie przeciwbólowe kapsaicyny opiera się na desensytyzacji receptorów. Kapsaicyna jako ligand, po przyłączeniu do receptora TRPV1, zmienia strukturę przestrzenną kanału jonowego, czyniąc go przepuszczalnym dla dokomórkowego prądu jonów Na+ oraz Ca2+ oraz innych kationów. W wyniku zmiany gradientu przezbłonowego dochodzi do depolaryzacji w obrębie włókna nerwowego. Wysokie stężenie jonów wapniowych wewnątrz komórki skutkuje zmianami aktywności innych kanałów białkowych bramkowanych jonami Ca2+ oraz K+. Zostają również uwolnione przekaźniki peptydowe (między innymi substancja P), które powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych i wrażenie ciepła w miejscu aplikacji leku z kapsaicyną. Długotrwałe pobudzanie receptora TRPV1 skutkuje jego desensytyzacją, dochodzi do zmiany konformacji receptora, zmiany gradientu przezbłonowego oraz wyczerpywania mediatorów bólowych w obrębie zakończenia neuronu. Co ciekawe, kapsaicyna oddziaływuje jedynie na zakończenia nocyceptywne, nie zmieniając percepcji bodźców mechanicznych.
Kapsaicynę próbuje się także stosować w terapii łuszczycy oraz w postaci parenteralnej w leczeniu różnych bólów.

Również wprowadzeniu sildenafilu bez recepty w Polsce, towarzyszyły protesty ekspertów. (fot. Shutterstock)W Australii nie chcą sildenafilu bez...

Australijski rząd nie zgodził się na wprowadzenie na rynek sildenafilu bez recepty. „Bez...

Zdaniem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Katowicach nie jest istotne czy reklama jest dokonywana wewnątrz czy na zewnątrz placówki obrotu pozaaptecznego (fot. Shutterstock)Koniec promocji na leki w sklepach?...

Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny pod koniec sierpnia nałożył karę na sklep, w którym...

Naczelny Sąd Aptekarski zmienił wyrok Okręgowego Sądu Aptekarskiego i wymierzył farmaceutce karę 3 miesięcy zawieszenia prawa wykonywania zawodu (fot. Shutterstock)Kierowniczka oszukiwała aptekę, w...

Pod koniec 2017 roku Naczelny Sąd Aptekarski rozpatrywał sprawę farmaceutki, która wynosiła...

Wyniki plebiscytu Czytelników farmacja.plPoznaliśmy wydarzenie i osobowości 20-...

Czytelnicy portalu farmacja.pl wybrali wydarzenie i osobowości 20-lecia w branży farmaceutycznej...

Pracownicy służby zdrowia i pacjenci są zachęcani do zgłaszania zdarzeń niepożądanych lub działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tych produktów (fot. Shutterstock)Infekcje narządów płciowych przy...

FDA (Food and Drug Administration) ostrzega, że odnotowano przypadki rzadkiej, ale poważnej...