Jesień w aptece od kilku lat oznacza już nie tylko zwiększoną liczbę pacjentów poszukujących leków na infekcje, ale również intensywny okres wykonywania szczepień ochronnych. Dla wielu placówek apteczny punkt szczepień stał się stałym elementem działalności, a pacjenci coraz częściej traktują aptekę jako miejsce, w którym mogą kompleksowo zadbać o profilaktykę zdrowotną. Z perspektywy farmaceuty prowadzącego szczepienia doskonale jednak wiemy, że sprawne funkcjonowanie punktu szczepień nie zależy wyłącznie od osoby wykonującej iniekcję. O sukcesie decyduje przede wszystkim dobrze przygotowany zespół.
Sezon szczepień zaczyna się na długo przed pierwszym pacjentem
Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest rozpoczęcie przygotowań dopiero wtedy, gdy pojawiają się pierwsi pacjenci zainteresowani szczepieniem. Tymczasem sezon szczepień rozpoczyna się znacznie wcześniej – na etapie planowania pracy zespołu.
Warto jeszcze przed zwiększonym zainteresowaniem szczepieniami przeanalizować doświadczenia z poprzednich miesięcy. Czy pacjenci najczęściej zgłaszali się rano, czy po południu? W jakich godzinach wykonywano najwięcej szczepień? Czy dochodziło do opóźnień wynikających z konieczności jednoczesnej obsługi recept i realizacji świadczeń zdrowotnych? Czy zdarzały się sytuacje, w których farmaceuta wykonujący szczepienia musiał kilkukrotnie przerywać procedurę, aby wrócić do pierwszego stołu?
Odpowiedzi na takie pytania pozwalają znacznie lepiej zaplanować organizację kolejnego sezonu niż nawet najbardziej szczegółowe procedury.
Farmaceuta wykonujący szczepienia odpowiada za znacznie więcej niż samo podanie szczepionki
W codziennych rozmowach często używamy sformułowania „farmaceuta szczepiący”, jednak określenie to nie oddaje zakresu odpowiedzialności tej funkcji. Sam moment podania szczepionki trwa zaledwie kilkanaście sekund. Znacznie więcej czasu zajmuje przygotowanie całego świadczenia.
Farmaceuta wykonujący szczepienia odpowiada za przeprowadzenie kwalifikacji do szczepienia – o ile posiada wymagane uprawnienia – ocenę przeciwwskazań, przeprowadzenie wywiadu, uzyskanie świadomej zgody pacjenta oraz właściwe przygotowanie produktu leczniczego zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego. To na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie procedury, obserwację pacjenta po szczepieniu oraz udokumentowanie świadczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W praktyce oznacza to konieczność pełnego skupienia. Farmaceuta prowadzący kwalifikację nie powinien być w tym czasie odrywany do odbierania telefonów, wydawania leków czy rozwiązywania bieżących problemów organizacyjnych. Każde przerwanie rozmowy z pacjentem zwiększa ryzyko pominięcia istotnych informacji dotyczących jego stanu zdrowia lub stosowanych leków.
Pozostali farmaceuci mają ogromny wpływ na sprawność pracy punktu szczepień
W wielu aptekach błędnie zakłada się, że skoro tylko jedna osoba wykonuje szczepienia, pozostali farmaceuci nie uczestniczą w tym procesie. Nic bardziej mylnego.
To właśnie pozostali członkowie zespołu bardzo często decydują o tym, czy punkt szczepień funkcjonuje sprawnie. Przejmując obsługę pacjentów przy pierwszym stole, odpowiadając na podstawowe pytania dotyczące szczepień czy pomagając w przygotowaniu dokumentacji, pozwalają farmaceucie wykonującemu świadczenie skoncentrować się wyłącznie na czynnościach medycznych.
Nie bez znaczenia pozostaje także edukacja pacjentów. Coraz częściej to właśnie podczas realizacji recept pojawiają się pytania o możliwość zaszczepienia przeciw grypie, pneumokokom czy COVID-19. Każdy farmaceuta powinien potrafić przekazać podstawowe informacje dotyczące dostępnych szczepień, wskazać zasady kwalifikacji oraz poinformować o możliwości wykonania świadczenia w aptece. Taka spójna komunikacja buduje zaufanie pacjentów i zwiększa zainteresowanie profilaktyką.
Technik farmaceutyczny – nie wykonuje szczepień, ale odgrywa kluczową rolę organizacyjną
Rola technika farmaceutycznego w funkcjonowaniu aptecznego punktu szczepień bywa niedoceniana. Tymczasem odpowiednie wykorzystanie jego kompetencji pozwala znacząco usprawnić organizację pracy.
Oczywiście technik farmaceutyczny nie wykonuje kwalifikacji do szczepienia ani samego szczepienia. Nie oznacza to jednak, że pozostaje poza całym procesem. Wręcz przeciwnie – może przejąć wiele obowiązków organizacyjnych, dzięki którym farmaceuta będzie mógł skoncentrować się na realizacji świadczeń zdrowotnych.
Do takich zadań należy między innymi przygotowanie gabinetu przed rozpoczęciem pracy, kontrola dostępności materiałów jednorazowych, uzupełnianie środków dezynfekcyjnych, monitorowanie stanów magazynowych szczepionek, prowadzenie dokumentacji związanej z kontrolą temperatury lodówki czy przygotowywanie zamówień na materiały niezbędne do funkcjonowania punktu szczepień.
Jasny podział obowiązków zmniejsza ryzyko błędów
W praktyce większość problemów organizacyjnych nie wynika z braku zaangażowania pracowników, lecz z nieprecyzyjnego określenia odpowiedzialności.
Jeżeli nikt nie wie, kto odpowiada za kontrolę zestawu przeciwwstrząsowego, łatwo przeoczyć termin ważności adrenaliny. Jeśli nie wyznaczono osoby odpowiedzialnej za monitorowanie temperatury lodówki, istnieje ryzyko, że odczyt nie zostanie wykonany lub nie zostanie właściwie udokumentowany. Podobnie wygląda sytuacja z zamawianiem szczepionek czy uzupełnianiem materiałów jednorazowych. Dlatego warto odejść od zasady „wszyscy odpowiadają za wszystko”. W praktyce oznacza ona zazwyczaj, że ostatecznie nie odpowiada nikt.
Szkolenia wewnętrzne powinny odbywać się regularnie
Przygotowanie zespołu nie kończy się na jednorazowym omówieniu procedur. Każdy sezon szczepień jest dobrą okazją do przypomnienia zasad postępowania oraz przećwiczenia sytuacji, które w codziennej praktyce występują rzadko, ale wymagają natychmiastowej reakcji.
Warto przeprowadzać krótkie szkolenia dotyczące postępowania w przypadku omdlenia pacjenta, wystąpienia reakcji anafilaktycznej, awarii lodówki czy czasowego braku energii elektrycznej. Dobrą praktyką jest również przypomnienie zasad zgłaszania niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz omówienie zmian w obowiązujących przepisach i zaleceniach.
Takie spotkania nie muszą mieć formalnego charakteru. Nawet kilkunastominutowa analiza konkretnego przypadku z własnej praktyki pozwala utrwalić właściwe postępowanie i zwiększa pewność całego zespołu.
Apteczny punkt szczepień jest dziś jednym z najbardziej widocznych przykładów rozszerzania kompetencji farmaceutów i rozwoju opieki farmaceutycznej. Jednocześnie jest to obszar wymagający bardzo dobrej organizacji pracy. Doświadczenia ostatnich sezonów pokazują, że powodzenie tej usługi zależy nie tylko od wiedzy i umiejętności farmaceuty wykonującego szczepienia, ale od współpracy całego zespołu.
©MGR.FARM
Udostępnij tekst w mediach społecznościowych