Dane zaprezentowane przez firmę IQVIA wskazują, że w okresie przedświątecznym toniki witaminowe cieszą się największym zainteresowaniem wśród pacjentów. Podobny, choć nie tak gwałtowny wzrost ich sprzedaży następuje także w okresie Dnia Babci i Dziadka, a także pod koniec maja i czerwca – na dzień Matki i Ojca.
Toniki z apteki – czym się między sobą różnią?
Toniki dostępne w aptekach mają na celu ogólne wzmocnienie organizmu, poprawę pamięci, koncentracji i funkcjonowania wielu narządów. Ze względu na to, że dla osób decydujących się na ich zakup na pierwszy “rzut oka” wyglądają one podobnie, to często jedyną cechą wpływającą na ich decyzje zakupowe jest wygląd i cena danego preparatu. Jednak skład wszystkich toników nie jest taki sam. Zawierają one różne substancje czynne, w różnych ilościach. Przez co dawkowanie toników, których skład wydaje się identyczny, często jest zupełnie inne.
Różnice obejmują także substancje pomocnicze. Niektóre zawierają cukier, a w innych został on zastąpiony mniej kalorycznymi substancjami słodzącymi. Również ze względu na trwałość niektórych substancji znajdujących się w tonikach, konieczne jest, aby w ich składzie znajdował się także alkohol. Inną, istotną cechą różnicującą tego typu preparaty jest ich rejestracja. Znaczna większość posiada status suplementu diety, a tylko nieliczne na rynku mają status leku OTC.
Toniki z apteki – jaki mają skład?
Najczęstszymi składnikami toników wzmacniających, które przeznaczonych głównie dla seniorów są:
- ekstrakt z głogu: owoce i kwiaty głogu stosowane są w celu wzmocnienie układu sercowo-naczyniowego. Wspomagają także funkcjonowanie układu odpornościowego i wykazują działanie przeciwzapalne, a także antyoksydacyjne;
- witaminy z grupy B: odgrywają ważną rolę regulowaniu procesów poznawczych, co ma wpływ na poprawę pamięci. Ich odpowiednia podaż zmniejsza także ryzyko rozwoju demencji;
- żelazo: niedobór tego mikroelementu wiąże się nie tylko z rozwojem niedokrwistości. Jest ono także niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
- substancje wspomagające pamięć: wśród tej grupy substancji największe znaczenie mają lecytyna oraz ekstrakt z liści miłorzębu japońskiego. Ta pierwsza stanowi mieszaninę fosfolipidów, wśród których na szczególną uwagę zasługuje fosfatydyloseryna. Z kolei ekstrakt z liści miłorzębu japońskiego ma właściwości pozwalające na zwiększenie przepływu krwi przez mózg. Co więcej, wykazuje on działanie ochronne wobec neuronów mózgowych, tym samym wspomagając ich funkcjonowanie, a także chroniąc przed uszkodzeniem, np. w wyniku szkodliwego oddziaływania wolnych rodników tlenowych [5].
- żeń-szeń: ekstrakt z korzenia żeń-szenia wzmacnia funkcjonowanie układu odpornościowego. Ginsenozydy w nim zawarte biorą także udział w syntezie hormonów w nadnerczach, których działanie polega, m.in. na regulacji odpowiedzi organizmu na wszelkie reakcje stresowe.
Alkohol w tonikach z apteki
Stosowanie preparatów zawierających alkohol nie zawsze jest bezpieczne, szczególnie w przypadku osób starszych, które często przyjmują wiele różnych leków na stałe. Niektóre z tych leków mogą hamować działanie enzymu dehydrogenazy alkoholowej, co prowadzi do wzrostu poziomu alkoholu we krwi. Do leków, które mogą wywoływać takie interakcje, należą:
- niesteroidowe leki przeciwzapalne,
- blokery kanałów wapniowych,
- beta-adrenolityki,
- leki przeciwhistaminowe.
Jeszcze większe zagrożenie stanowi łączenie alkoholu z substancjami leczniczymi, które blokują enzym dehydrogenazę aldehydową. W takim przypadku może dochodzić do akumulacji toksycznego aldehydu octowego w organizmie, co prowadzi do wystąpienia reakcji disulfiramopodobnej. Objawy tej reakcji to m.in.: silne bóle głowy, nudności, wymioty, nadmierne pocenie się, gwałtowne obniżenie ciśnienia krwi, które w skrajnych przypadkach może skutkować zapaścią. Leki mogące wywoływać takie objawy w połączeniu z alkoholem to między innymi:
- leki przeciwgrzybicze, np. ketokonazol,
- furagina, nifuroksazyd, metronidazol, tinidazol,
- cefalosporyny, np. cefuroksym.
Długotrwałe spożywanie alkoholu może także przyczyniać się do aktywacji enzymu cytochromu P-450, co przyspiesza metabolizm niektórych leków i w efekcie obniża ich skuteczność terapeutyczną. Dodatkowo, etanol hamuje proces glukoneogenezy, co w połączeniu z lekami hipoglikemizującymi, takimi jak insulina czy pochodne sulfonylomocznika, może być szczególnie niebezpieczne dla osób z cukrzycą.
Należy również zwrócić uwagę na ryzyko związane z łączeniem alkoholu z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy. Takie połączenie może prowadzić do nasilenia sedacji, senności, gwałtownego obniżenia ciśnienia krwi, a w skrajnych przypadkach – do depresji ośrodka oddechowego.
Toniki wzmacniające i substancje słodzące
Inną grupą składników dodatkowych obecnych w tonikach wzmacniających są substancje słodzące, z których najczęściej stosowaną jest sacharoza. Dostarcza ona łatwo przyswajalnych węglowodanów. Niestety, jej stosowanie wiąże się z ryzykiem nadmiernego przyrostu masy ciała. Dlatego zaleca się zastępowanie sacharozy substancjami słodzącymi o niskiej kaloryczności, takimi jak acesulfam K, sacharyna czy sorbitol. Takie podejście jest szczególnie istotne w profilaktyce i leczeniu otyłości oraz nadwagi, a także u osób z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów.
Przyjmowanie preparatów wielowitaminowych, w tym toników wzmacniających powinno być poprzedzone dokładną oceną kilku istotnych aspektów dotyczących osoby planującej ich stosowanie. Należy uwzględnić takie czynniki jak nawyki żywieniowe, obecność chorób przewlekłych czy leki stosowane przez pacjenta, które mogą wchodzić w interakcje z komponentami preparatu. Kluczowe jest również dokładne przeanalizowanie składu produktu, gdyż może on zawierać substancje aktywne, które nie są korzystne dla wszystkich pacjentów
Wszystkie te czynniki należy wziąć pod rozwagę przed podjęciem decyzji o zakupie danego produktu. W tym momencie ogromna odpowiedzialność spoczywa na osobach pracujących w aptece “za pierwszym stołem”. Podczas wydawania toników wzmacniających warto zapytać, przez kogo ten preparat ma być stosowany i dobrać taki, którego stosowanie będzie z korzyścią dla jego zdrowia, a nie wręcz odwrotnie.
©MGR.FARM
