Case Study – Pacjentka z zapaleniem zatok, czyli jak pomóc i nie zaszkodzić

Do apteki przychodzi młoda kobieta, która prosi o coś skutecznego na zatoki. Skarży się na bolesność w okolicy zatok oraz niedrożność nosa. Zazwyczaj w takich sytuacjach stosuje doustne preparaty z ibuprofenem i pseudoefedryną oraz popularne spray’e do nosa, ale kiedyś zdarzyło się, że po takim leczeniu infekcja powróciła. Pacjentce zależy zatem, żeby preparat był skuteczny i doleczył infekcję do końca. Pyta, czy może dostać bez recepty antybiotyk.

Interwencja – jak pomóc pacjentce z bólem zatok?

Pacjentce przekazano, że w niektórych sytuacjach farmaceuta rzeczywiście może pacjentowi wystawić receptę farmaceutyczną na antybiotyk, jednak w jej przypadku nie ma to uzasadnienia. Zapalenie zatok jest w zdecydowanej większości infekcją wirusową, dlatego antybiotyk nie będzie skuteczny, a jego niewłaściwe stosowanie może przyczynić się do rozwoju antybiotykoodporności, co będzie wręcz szkodliwe dla jej zdrowia.[1]

• Czytaj także: Uzależnienie od kropli do nosa. Nietypowe podejście do typowego problemu

Wywiad

Przeprowadzono wywiad w celu wyeliminowania objawów alarmowych i zadano pacjentce następujące pytania:

1. Od kiedy obserwuje u siebie objawy zapalenia zatok?
2. Jakie dokładnie obserwuje objawy?
3. Czy infekcji towarzyszy gorączka powyżej 38^oC?
4. Czy w czasie infekcji pojawiły się problemy z widzeniem, nasilenie objawów po jednej stronie, krwotoki z nosa czy silny ból głowy?

Uzyskano następujące odpowiedzi:

1. Pacjentka deklaruje, że objawy pojawiły się u niej wczoraj, chociaż choruje już 3 raz w sezonie.
2. Objawy to bolesność w okolicy zatok (wskazuje na okolice zatok czołowych i szczękowych), niedrożność nosa, wyciek z nosa, ból głowy i niewielkie zaburzenia węchu – objawy te wskazują na ostre zapalenie zatok (łac. Rhinosinusits acuta).
3. Infekcji nie towarzyszy gorączka.
4. Pacjentka nie obserwuje u siebie wymienionych przez farmaceutę objawów.

Podczas wywiadu wykluczono objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji z lekarzem, do których należą m.in.:

• obfite krwawienie z nosa,
• obrzęk twarzy,
• zaburzenia widzenia,
• silny ból głowy,
• objawy jednostronne.[2]

Rekomendacja preparatów bez recepty na ból zatok

Pacjentka choruje na nadciśnienie tętnicze, dlatego w tym przypadku nie jest dobrym rozwiązaniem stosowanie leków z pseudoefedryną z uwagi na jej możliwy negatywny wpływ na ciśnienie tętnicze. Również zastosowanie spray’u z ksylometazoliną wiąże się z możliwym wpływem na ciśnienie tętnicze.

Zaproponowano zatem pacjentce zmianę dotychczasowego leczenia i zarekomendowano następujące preparaty:

• tabletki Sinulan Forte – jako alternatywę do tabletek z ibuprofenem i pseudoefedryną:
  • produkt zawiera ekstrakty roślinne z korzenia pelargonii afrykańskiej, kwiatu bzu czarnego, ziela werbeny, korzenia goryczki żółtej oraz z kwiatu dziewanny wielokwiatowej.
  • zawarte w preparacie ekstrakty roślinne mają skuteczność potwierdzoną w badaniach klinicznych,[3]
  • ekstrakty zawarte w preparacie są mocno skoncentrowane, o czym świadczy wskaźnik DER.
  • preparat zwiększa częstość ruchu rzęsek wpływając na mechanizm śluzowo-rzęskowy.
  • wygodne dawkowanie sprzyja adherence – wystarczy tylko 1 tabletka dziennie, najlepiej rano.
  • zaleca się stosowanie preparatu przez min. miesiąc, aby zapobiec nawracaniu infekcji.
• spray Sinulan Express Forte – jako alternatywę do spray’u z ksylometazoliną:
  • jest bezpieczny i zawiera w 100% naturalne składniki aktywne;
  • nie zawiera leków, które mogą uzależniać;
  • w naturalny sposób pomaga oczyścić nos i zatoki z zalegającej wydzieliny;
  • nie powoduje przekrwienia śluzówki nosa i jej nie wysusza,
  • łagodzi ból zatok,
  • szybko udrażnia nos (początek działania już po 10-15 minutach)
  • szybko udrażnia nos (początek działania już po 10-15 minutach)
• nie tylko pomaga pacjentowi odetkać zatkany nos, ale przede wszystkim działa na przyczynę nieżytu nosa (usuwa wirusy, które są głównym czynnikiem powstania kataru, jak rhinowirusy, coronawirusy i adenowirusy, usuwa także bakterie)
• lek z paracetamolem – z uwagi na nadciśnienie tętnicze zaproponowano pacjentce paracetamol (jako bezpieczniejszą alternatywę dla ibuprofenu) w przypadku konieczności zażycia leku przeciwbólowego.

Safety netting

Safety netting (tłum. siatka bezpieczeństwa) obejmuje czynności zapewniające pacjentowi bezpieczeństwo terapii. Jest to najczęściej przekazanie kluczowych informacji, które sprawią, że pacjent będzie dokładnie wiedział, jak się zachować w przypadku konkretnej sytuacji i na co zwrócić uwagę.

Przekazano zatem pacjentce, żeby skonsultowała się z lekarzem w następujących sytuacjach:

• wzrost temperatury ciała powyżej 38^oC,
• nagłe pogorszenie się stanu zdrowia po 5 dniach,
• objawy utrzymujące się > 10 dni,
• pojawienie się silnych dolegliwości bólowych.[1]

Podsumowanie

Pacjent z zapaleniem zatok dość często przychodzi do apteki i prosi o poradę. Poza standardowymi lekami, które pacjenci najlepiej znają i o które często sami proszą, warto zarekomendować inne, bezpieczniejsze i skuteczniejsze w perspektywie długofalowej. Ponadto istotne jest, aby znać objawy alarmowe towarzyszące zapaleniu zatok i wiedzieć, w jakich sytuacjach pacjenta z zapaleniem zatok odesłać na konsultację lekarską.

Bibliografia

1. Arcimowicz, M. (2021). Acute sinusitis in daily clinical practice. Otolaryngol Pol, 75(4), 40-50
2. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-nosa-i-zatok/179617,zapalenie-zatok-przynosowych
3. Peric, A., Gacesa, D., Barac, A., & Peric, A. (2021). A Herbal Formula in the Therapy of Acute Postviral Rhinosinusitis. Turkish archives of otorhinolaryngology, 59(1), 33–42. https://doi.org/10.4274/tao.2020.6098

STADA/PL/2024/136