Przewlekła niewydolność żylna może dotyczyć aż 60% kobiet i 25% mężczyzn na całym świecie. Ryzyko jej pojawienia się wzrasta wraz z wiekiem [3]. Leczenie tej choroby polega głównie na działaniach profilaktycznych, w tym zmianie stylu życia, a także stosowaniu farmakoterapii, m.in. przyjmowaniu preparatów z dobesylanem wapnia [2].
Patofizjologia przewlekłej niewydolności żylnej
Zaburzenie funkcjonowania układu żylnego wynikające z nieprawidłowej pracy zastawek oraz zmniejszonego napięcia ścian żylnych prowadzi do wzrostu ciśnienia w świetle naczyń krwionośnych. Taki stan, gdy utrzymuje się przez dłuższy okres czasu, skutkuje trwałą dysfunkcją zastawek i zaburzeniem przepływu krwi. Prowadzi to do zastoju krwi żylnej, rozwoju stanu zapalnego, przerwania ciągłości śródbłonka naczyniowego, co przyczynia się do wysięków i objawia się m.in. w postaci obrzęków [2]. Utrzymujące się przez dłuższy czas zaburzenie funkcjonowania układu żylnego z towarzyszącym stale stanem zapalnym przyczynia się do spadku sprężystości ścian naczyń krwionośnych, co prowadzi do zmniejszenia ich wrażliwości na zmiany ciśnienia żylnego. W efekcie dochodzi spiętrzenia się krwi i cofania się jej do żył powierzchownych. Najczęstszym objawem takiego stanu jest występowanie żylaków. Są to żyły o krętym przebiegu, które mają poszerzone światło względem stanu fizjologicznego [3,4].
Zachorowalność na przewlekłą niewydolność żylną wzrasta wraz z wiekiem. Związane jest to ze spadkiem ilości składników matrycy zewnątrzkomórkowej stanowiącej podporę dla naczyń krwionośnych. Skutkuje to ich osłabieniem. Ponadto, u osób starszych osłabieniu ulegają także mięśnie łydek, co zmniejsza efektywność pracy tzw. pompy mięśniowej i predysponuje do cofania się krwi w żyłach [3,4]. Wzrost ryzyka wystąpienia przewlekłej niewydolności żylnej występuje także u osób prowadzących tryb życia, charakteryzujący się niską aktywnością fizyczną, co jest bardzo częste wśród seniorów [2,4].
Leczenie przewlekłej niewydolności żylnej
Leczenie tego schorzenia jest niezwykle trudnym i wymagającym dużo cierpliwości ze strony pacjenta zadaniem. Wszystko dlatego, że etiologia tej choroby jest wieloczynnikowa, a jej przebieg ma przewlekły charakter. Terapia przewlekłej niewydolności żylnej polega przede wszystkich na leczeniu zachowawczym, na które składają się zarówno metody niefarmakologiczne, jak i farmakologiczne. Do tych pierwszych zaliczymy kompresjoterapię, a także wprowadzenie zmian w stylu życia (np. zwiększenie aktywności fizycznej). Wśród metod farmakologicznych zastosowanie znajdują przede wszystkim leki flebotropowe, których działanie ukierunkowane jest na poprawę przepływu żylnego, zwiększenie elastycznosci ścian naczyń krwionośnych oraz redukcji współwystępującego stanu zapalnego [2,3]. Wśród najczęściej stosowanych leków flebotropowych należy wymienić dobesylan wapnia [5].
Dobesylan wapnia- jeden z najskuteczniejszych leków stosowanych w terapii przewlekłej niewydolności żylnej
Dobesylan wapnia to substancja lecznicza zaliczana do leków flebotropowych. Jego mechanizm działania polega na bezpośrednim oddziaływaniu na śródbłonek naczyń krwionośnych [4,6]. Prowadzi to do zmniejszenia przepuszczalności naczyń krwionośnych, dzięki czemu zmniejszone zostaje ryzyko powstania obrzęków. Substancja ta ma także właściwości pozwalające na zwiększenie elastyczności oraz wytrzymałości naczyń krwionośnych. Zawdzięcza to jego zdolności do hamowania czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego oraz czynnika wzrostu fibroblastów. Co więcej, dobesylan wapnia wykazuje właściwości antyagregacyjne oraz wpływa korzystnie na właściwości reologiczne krwi [6,7]. Ze względu na powyżej opisane właściwości, które zostały potwierdzone licznymi badaniami, dobesylan wapnia już od ponad 30 lat jest lekiem powszechnie stosowanym w terapii przewlekłej niewydolności żylnej. Szczególnie istotne jest jego znaczenie w usprawnieniu krążenia obwodowego, hamowaniu rozwoju zmian zakrzepowych i zmniejszeniu obrzęków [6]. Co bardzo ważne, dobesylan wapnia charakteryzuje się bardzo wysokim profilem bezpieczeństwa. Ponadto w przeciwieństwie do innego popularnego leku flebotropowego- diosminy, w przypadku stosowania dobesylanu wapnia nie stwierdza się występowania jakichkolwiek interakcji pomiędzy tą substancją leczniczą, a innymi stosowanymi przez pacjenta lekami, czy żywnością [7,8]. Ta cecha jest szczególnie istotna z punktu widzenia seniorów, którzy zazwyczaj przyjmują przynajmniej kilka leków jednocześnie.
Przykładem produktu leczniczego, który w swoim składzie zawiera dobesylan wapnia jest Dobenox Forte. W jednej tabletce tego produktu leczniczego znajduje się 500 mg dobesylanu wapnia. Dzięki tak dużej jej zawartości, zalecane dawkowanie tego leku w przypadku terapii przewlekłej niewydolności żylnej ogranicza się do 1-2 tabletek na dobę.
Piśmiennictwo:
- Przybylska-Kuć S, Kuć K, Dec M, Bartoszek E, Piekarczyk M, Myśliński W, Mosiewicz J. Przewlekła niewydolność żylna w praktyce lekarza rodzinnego Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15 (3): 377-378.
- Zubilewicz R, Jaroszyński A. Przewlekła choroba żylna. Forum Medycyny Rodzinnej 2015; 9 (5): 400-404.
- Bodio M, Szymańska- Pomorska G, Pytel A, Brodziak T. Żylaki kończyn dolnych, Gerontologia Współczesna 2014; 4 (2): 185-189.
- Marona H, Kornobis A. Patofizjologia rozwoju żylaków oraz wybrane metody ich leczenia- aktualny stan wiedzy. Postępy Farmakoterapii 2009; 65 (2): 88-92.
- Krasiński Z, Krasińska B, Pawlaczyk K, Gabriel M. Zastosowanie farmakoterapii w leczeniu owrzodzeń żylnych goleni, Acta Angiol 2010; 16 (4): 145-157.
- Lesner K, Reich A. Dobesylan wapnia- nowe zastosowania. Forum Dermatologicum 2016; 2 (4): 134-138.
- Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Dobenox Forte 500 mg.
- Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Diosminex Max 1000 mg.
DOBENOX Forte, 500 mg, tabletki powlekane. Skład: 1 tabletka zawiera 500 mg wapnia dobezylanu jednowodnego (Calcii dobesilas monohydricus). Substancja pomocnicza o znanym działaniu: laktoza jednowodna. Postać farmaceutyczna: tabletka powlekana. Wskazania do stosowania: Objawy przewlekłej niewydolności krążenia żylnego kończyn dolnych (bóle i nocne kurcze nóg, uczucie ciężkości nóg, parestezje, obrzęk, zmiany skórne na tle zastoju krwi), żylaki kończyn dolnych. Objawowe leczenie żylaków odbytu. Dawkowanie i sposób dawkowania: Zalecana dawka dobowa dla osób dorosłych to 500 mg do 1000 mg dobezylanu wapnia jednowodnego: niewydolność żylna – zwykle od 500 mg do 1000 mg na dobę; tj. 1–2 tabletki na dobę; żylaki odbytu – zwykle od 500 mg do 1000 mg na dobę; tj. 1–2 tabletki na dobę. Podanie doustne. Tabletki należy przyjmować po posiłkach w celu uniknięcia lub zminimalizowania objawów niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Specjalne ostrzeżenie i środki ostrożności dotyczące stosowania: Ostrożnie stosować u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i (lub) dwunastnicy, z nawracającym zapaleniem błony śluzowej żołądka oraz z niewydolnością nerek. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek, jeśli konieczna jest dializoterapia, dawkę produktu leczniczego należy zmniejszyć. Na podstawie doniesień o działaniach niepożądanych stwierdzono, że przyjmowanie wapnia dobezylanu jednowodnego może bardzo rzadko wywołać agranulocytozę, związaną prawdopodobnie z reakcją nadwrażliwości. Agranulocytoza może objawiać się wysoką gorączką, zakażeniami w obrębie jamy ustnej, bólem gardła, zmianami zapalnymi w obrębie odbytu i narządów płciowych oraz innymi objawami, które wskazują na zakażenie. Pacjent musi być poinformowany, że w razie wystąpienia jakichkolwiek objawów zakażenia, powinien zgłosić je lekarzowi. W razie wystąpienia takiej sytuacji, konieczne jest sprawdzenie morfologii krwi wraz z rozmazem oraz zaprzestanie stosowania produktu leczniczego. Produkt zawiera laktozę jednowodną. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy–galaktozy. Jedna tabletka DOBENOX Forte zawiera 50 mg laktozy. Działania niepożądane: Częstość występowania działań niepożądanych określono zgodnie z konwencją MedDRA: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Zaburzenia żołądka i jelit: Rzadko: nudności, biegunka. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Rzadko: odczyny skórne. Zaburzenia mięśniowo–szkieletowe i tkanki łącznej: Rzadko: bóle stawów. Zaburzenia krwi i układu chłonnego: Bardzo rzadko: agranulocytoza. Opisywane działania niepożądane na ogół przemijały samoistnie po zaprzestaniu leczenia. W razie wystąpienia objawów zakażenia produkt należy odstawić. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO–LEK S.A. 51–131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242E. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: pozwolenie nr 22090. Kategoria dostępności: produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC.
