Grzybica stóp – co zarekomendować pacjentowi? [Case Study]

Do apteki przychodzi młoda kobieta, która skarży się, że po wizycie w gabinecie kosmetycznym odczuwa uporczywy świąd między palcami prawej stopy. Pacjentka zazwyczaj korzysta z usług sprawdzonego gabinetu, jednak była zmuszona jednorazowo pójść do innego salonu, w którym, jak twierdzi, nie ma pewności, czy wszystkie narzędzia były odpowiednio wysterylizowane, a sam zabieg był wykonany z należytą starannością. Pacjentka umówiła się na wizytę do dermatologa, jednak termin jest dość odległy, dlatego prosi preparat, który już teraz złagodzi świąd i przyniesie jej ulgę. Obawia się, że może to być grzybica stóp.

Grzybica stóp – jakie pytania warto zadać pacjentce?

Pacjentce zadano kilka dodatkowych pytań w celu zebrania wywiadu i doprecyzowania objawów:

• Czy wcześniej pacjentka miała już podobne dolegliwości?
• Czy skóra między palcami zmieniła wygląd?
• Czy są miejsca, w których objawy są wyjątkowo nasilone?
• Czy problem dotyczy tylko jednej stopy?
• Czy zmiany obejmują również paznokcie?
• Czy pacjentka choruje na cukrzycę?
• Czy dotychczas pacjentka stosowała jakieś leki przeciwgrzybicze?

Otrzymano następujące odpowiedzi:

• Pacjentka nigdy wcześniej nie obserwowała u siebie podobnych objawów.
• Skóra między palcami zmieniła wygląd – jest biała i wilgotna. Czuć też delikatny, nieprzyjemny zapach.
• Objawy są nasilone szczególnie między 3. i 4. palcem.
• Problem dotyczy tylko jednej stopy i tylko w okolicy międzypalcowej.
• Paznokcie w stopie nie są zajęte, ich wygląd pozostaje bez zmian.
• Pacjentka nie choruje na cukrzycę.
• Do tej pory pacjentka nie stosowała żadnych leków przeciwgrzybiczych.

Biorąc pod uwagę zebrany szczegółowo wywiad i zgłaszane przez pacjentkę objawy, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że doszło do zakażenia grzybiczego w gabinecie kosmetycznym. Pacjentkę poinformowano, że zgodnie z wytycznymi leczenie powinno być poprzedzone badaniem mykologicznym. Kobieta jednak poprosiła o preparat przeciwgrzybiczy bez recepty, ponieważ czuje duży dyskomfort, a wizytę u lekarza ma dopiero za miesiąc. Jest lato, pacjentka chciałaby zakładać odkryte buty, a ze względu na wstydliwe zmiany ubiera pełne obuwie, w którym stopa mocno się poci, co zdaniem pacjentki dodatkowo nasila objawy.

Rekomendacja

Grzybica stóp bez współistniejącej grzybicy paznokci zazwyczaj nie wymaga systemowego leczenia przeciwgrzybiczego, dlatego pacjentce zarekomendowano krem o działaniu przeciwgrzybiczym. Jednym z takich produktów jest Hascofungin zawierający cyklopiroks z olaminą – substancję charakteryzującą się szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, która wpływa również na bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne często towarzyszące infekcjom s,

Krem Hascofungin należy aplikować 2 razy na dobę – rano i wieczorem.

Safety netting: Pacjentce przekazano, żeby stosowała krem do ustąpienia objawów – zwykle leczenie trwa od 2 do 4 tygodni. Jeśli po tym czasie zastosowana terapia nie przyniesie oczekiwanych rezultatów lub stan skóry na stopie się pogorszy, wówczas konieczna jestkonsultacja z lekarzem [2,3].

Dodatkowe zalecenia

Pacjentce przekazano również dodatkowe zalecenia, które przyspieszą kurację, a także zminimalizują ryzyko rozprzestrzenienia się infekcji:

• Pacjentka oraz każdy z domowników powinni używać własnego ręcznika i własnych przyrządów do higieny,
• Na czas kuracji należy zrezygnować z korzystania z pływalni i sauny, a w miejscach publicznych nie chodzić boso,
• Bezwzględnie należy unikać zakładania cudzego obuwia,
• Skarpetki powinny być wykonane z naturalnych, przewiewnych materiałów, a także codziennie zmieniane i regularnie prane w wysokiej temperaturze,
• Buty powinny być wykonane z przewiewnych materiałów,
• Stopy należy myć codziennie (np. szarym mydłem lub naturalnym mydłem ze srebrem) i dokładnie osuszać po umyciu,
• Warto pomyśleć o przeprowadzeniu ozonowania lub innego rodzaju dezynfekcji butów, w których pacjentka chodziła od czasu pojawienia się objawów grzybicy [4].

Literatura

1. Maleszka, R., Adamski, Z., Szepietowski, J., Baran, E. (2015). Leczenie powierzchownych zakażeń grzybiczych – rekomendacje ekspertów Sekcji Mikologicznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Przegląd Dermatologiczny. 102(4), 305-315.
2. ChPL Hascofungin
3. Ayodapo, A. O., Alanazi, T. M. M., Elegbede, O. T., Monsudi, K. F., Akinbode, A. O., & Ibraheem, A. S. (2023). SAFETY NETTING CONCEPT IN PRIMARY CARE CONSULTATION. Annals of Ibadan postgraduate medicine, 21(2), 24–29.
4. https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/73239,grzybice-skory

HASCOFUNGIN, 1g/100g, krem. Skład: 100g kremu zawiera 1 g cyklopiroksu z olamina (Ciclopirox olaminum). Postac farmaceutyczna: krem. HASCOFUNGIN, 10 mg/ml, płyn do stosowania na skóre. Skład: 1 ml płynu do stosowania na skóre zawiera 10 mg cyklopiroksu z olamina (Ciclopirox olaminum). Postac farmaceutyczna: płyn do stosowania na skóre. Wskazania do stosowania: Leczenie miejscowe wszystkich postaci grzybicy skóry: kandydozy skórnej wywołanej przez Candida albicans; grzybicy ciała, podudzi, pachwin, stóp, wywołanej przez dermatofity Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes, Epidermophyton floccosum i Microsporum canis; łupiezu pstrego (Pityriasis versicolor), wywołanego przez Pityrosporum orbiculare (Malassezia furfur). Dawkowanie i sposób podania: Produkt nanosic na zmienione chorobowo miejsca na skórze i wokół nich 2 razy na dobe (rano i wieczorem). Leczenie nalezy prowadzic do ustapienia zmian chorobowych, zwykle od 2 do 4 tygodni. Jesli zmiany nie ustapia, po 4 tygodniach leczenia nalezy zweryfikowac diagnoze. Przeciwwskazania: Nie stosowac produktu leczniczego: w nadwrazliwosci na cyklopiroks z olamina lub na którakolwiek substancje pomocnicza. Specjalne ostrzezenia i srodki ostroznosci dotyczace stosowania: W przypadku wystapienia objawów nadwrazliwosci nalezy przerwac leczenie. Unikac kontaktu z oczami i błonami sluzowymi. Nie stosowac w okolicy oczu. Działania niepozadane: Rzadko moga wystapic: podraznienie, pieczenie, zaczerwienienie lub swiad. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIEBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Zmigrodzka 242E. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: pozwolenie nr 10277. Kategoria dostepnosci: produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Przed zastosowaniem nalezy zapoznac sie z zatwierdzona charakterystyka preparatu. Dalsze informacje dostepne na zyczenie.