Wsparcie pacjenta w codziennych wyzwaniach skórnych

Skóra jest największym narządem ludzkiego organizmu. To nie tylko powłoka okrywająca nasze ciało, ale również bariera chroniąca przed czynnikami zewnętrznymi. Dzięki swojej budowie (naskórkowi, skórze właściwej i tkance podskórnej) zapewnia nieustanną ochronę. Niestety, nawet drobne uszkodzenia naruszają jej integralność [1]. Otwierają one wrota dla drobnoustrojów, co może prowadzić do infekcji oraz utrudnienia procesu gojenia [2].

Odpowiednia pielęgnacja skóry i dezynfekcja rany mają kluczowe znaczenie. Stosowanie preparatów wspomagających ochronę przed zakażeniem, nawilżających i wspierających regenerację tkanek przyspiesza powrót skóry do pełnej sprawności [2].

Dichlorowodorek oktenidyny – złoty standard antyseptyki

Według informacji zawartych w wytycznych Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran, dichlorowodorek oktenidyny to kationowy środek antyseptyczny o szerokim spektrum działania, skuteczny wobec bakterii, grzybów, wirusów i pierwotniaków. Łącząc się z błonami drobnoustrojów, uszkadza je i prowadzi do ich eliminacji. Dzięki dobrej penetracji przez biofilm sprawdza się w leczeniu ran ostrych, zakażonych i pourazowych. W preparatach handlowych często występuje w stężeniu 0,1% (i w połączeniu z fenoksyetanolem), zapewniając skuteczność i bezpieczeństwo stosowania [2].

Rola Oktaseptalu^® w nowoczesnym leczeniu ran

Skaleczenia, otarcia czy podrażnienia skóry mogą sprawiać dyskomfort i wymagają odpowiedniej antyseptyki, aby goiły się szybko i bez komplikacji. W takich sytuacjach pomocny jest Oktaseptal^®. To lek antyseptyczny produkowany w Polsce, stanowiący ekonomiczną alternatywę dla zagranicznych preparatów. Aerozol zawiera dichlorowodorek oktenidyny, który działa głównie na powierzchni rany i skóry, oraz fenoksyetanol, który wspiera jego działanie, sięgając do warstw skóry i błon śluzowych. Jego łagodne działanie dezynfekujące (nie zawiera alkoholu etylowego) sprawia, że jest odpowiedni zarówno dla dorosłych, jak i dzieci [3].

Preparat sprawdza się przy dezynfekcji drobnych ran, w obrębie skóry po zabiegach, błon śluzowych przed i po procedurach medycznych, w pielęgnacji kikuta pępowinowego, przy podrażnieniach jamy ustnej oraz wspomagająco w leczeniu grzybicy międzypalcowej. Dzięki wygodnej butelce z atomizerem można łatwo i precyzyjnie nanieść lek w miejscu uszkodzenia [3].

Trzy filary skutecznej pielęgnacji skóry

W preparatach do leczenia i pielęgnacji skóry szczególne znaczenie mają substancje aktywne: alantoina, deksopantenol i lanolina.

• Alantoina wykazuje działanie keratolityczne, co sprzyja odnowie naskórka. Dodatkowo stymuluje tworzenie nowej tkanki, działa ochronnie i poprawia nawilżenie. Regularne stosowanie alantoiny może również ograniczać nadmierne rogowacenie skóry [4].
• Deksopantenol, po wniknięciu w głębsze warstwy skóry, przekształca się w kwas pantotenowy – niezbędny składnik wspierający procesy naprawcze. Działa nawilżająco i zwiększa elastyczność naskórka [5].
• Lanolina, będąca substancją okluzyjną, tworzy na powierzchni skóry film zapobiegający utracie wody. Przenika między komórki warstwy rogowej i wspiera barierę lipidową skóry, chroniąc ją przed wysuszeniem i czynnikami zewnętrznymi [6].

Właściwości tych substancji zostały wykorzystane do stworzenia produktów linii Alantan^®, których działanie od lat stanowi sprawdzone wsparcie w leczeniu i pielęgnacji skóry.

Wsparcie gojenia i regeneracji z produktami linii Alantan

Alantan^® to multifunkcyjne leki, który przyspieszają gojenie ran, łagodzą podrażnienia i chronią skórę. W poniższej tabeli zestawiono preparaty linii Alantan^®, z rozróżnieniem ich cech oraz wskazań do stosowania:

Tabela stanowi opracowanie własne na podstawie ChPL Alantan maść, Alantan Plus maść i Alantan Plus krem. ^{7, 8, 9}

Pomimo że oba preparaty z serii Plus mają te same substancje czynne i wskazania, różnią się konsystencją. Maść jest bardziej gęsta, natłuszczająca i ochronna, a krem lżejszy, szybciej się wchłania i jest wygodniejszy do stosowania w ciągu dnia, w tym na skórę twarzy [6].

Oktaseptal^® i Alantan^®– dwustopniowa ochrona ran: oczyszczanie i regeneracja

Połączenie skutecznej dezynfekcji oraz wsparcia regeneracji pozwala osiągnąć najlepsze efekty gojenia. Dlatego tak ważne jest, aby farmaceuta, który jako pierwszy ma kontakt z pacjentem, polecał preparaty o udowodnionej skuteczności.

Oktaseptal^®, dzięki zawartości oktenidyny i fenoksyetanolu, zapewnia szybkie i szerokie działanie, zmniejszając ryzyko infekcji. Dodatkowym atutem jest wygoda podania, dzięki pompce z technologią upside-down preparat można dozować pod każdym kątem, co ułatwia precyzyjne naniesienie nierozcieńczonego preparatu na ranę w każdym miejscu ciała [3].

Po dezynfekcji warto sięgnąć po produkty z linii Alantan^®, które wspierają proces regeneracji skóry, łagodzą podrażnienia oraz utrzymują odpowiedni poziom nawilżenia. Zawarta w nich alantoina działa na procesy odnowy skóry, pobudza tworzenie nowej tkanki, działa ochronnie oraz poprawia nawilżenie [4]. Deksopantenol z kolei przenika w głąb skóry i wiążąc wodę, poprawia jej nawilżenie i elastyczność, przyczyniając się do wsparcia procesu regeneracji [5].

Utrzymanie prawidłowej ciągłości skóry ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i komfortu pacjenta, a każde jej uszkodzenie wymaga odpowiedniego postępowania. Oktaseptal^® zapewnia szybkie i szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe oraz bezpieczne środowisko dla procesu naprawczego, a produkty lecznicze linii Alantan^® łagodzą podrażnienia, nawilżają i przyspieszają odbudowę naskórka. Wspólne stosowanie obu preparatów to przemyślany schemat, który łączy ochronę przed zakażeniem z intensywnym wspomaganiem regeneracji skóry, dając pacjentom skuteczność, wygodę i szybszy powrót do pełnej sprawności.

OKTASEPTAL, (0,10 g + 2,00 g)/100 g, aerozol na skórę, roztwór. Skład: 100 g roztworu zawiera 0,10 g oktenidynydichlorowodorku (Octenidinidihydrochloridum) i 2,00 g fenoksyetanolu (Phenoxyethanolum). Wskazania do stosowania: Oktaseptal jest wskazany do: odkażania i wspomagającego leczenia małych, powierzchownych ran oraz dezynfekcji skóry przed zabiegami niechirurgicznymi; wspomagającego postępowania antyseptycznego w obrębie zamkniętych powłok skórnych po zabiegach – np. szwów pozabiegowych; wielokrotnego, krótkotrwałego leczenia antyseptycznego w obrębie błon śluzowych i sąsiadujących tkanek przed i po procedurach diagnostycznych w obrębie narządów płciowych i odbytu, w tym pochwy, sromu i żołędzi prącia, a także przed cewnikowaniem pęcherza moczowego; w pediatrii (m.in. do pielęgnacji kikuta pępowinowego); do dezynfekcji jamy ustnej (np. afty, podrażnienia spowodowane noszeniem aparatu ortodontycznego lub protezy dentystycznej); ograniczonego czasowo, wspomagającego leczenia antyseptycznego grzybicy międzypalcowej; w obrębie narządów rodnych np. w stanach zapalnych pochwy, a także w obrębie żołędzi prącia mężczyzny. Oktaseptal jest przeznaczony do stosowania u dorosłych i dzieci w każdym wieku. Dawkowanie i sposób podawania: Produkt leczniczy Oktaseptal należy stosować w postaci nierozcieńczonej. Oktaseptal należy nanosić minimum raz na dobę na leczony obszar poprzez spryskanie, przetarcie jałowym gazikiem, lub za pomocą przymoczka zapewniając całkowite nawilżenie. Dezynfekcja skóry i błony śluzowej: partie skóry i błon śluzowych, które mają być poddane zabiegowi muszą być dokładnie zwilżone jałowym gazikiem nasączonym produktem leczniczym Oktaseptal lub zwilżone poprzez rozpylenie produktu leczniczego bezpośrednio na dostępne partie skóry i błon śluzowych. Należy przestrzegać wymaganego czasu oddziaływania – minimum 1 minuta, wskazane przedłużenie czasu do 5 minut. Należy równomiernie zwilżyć całą powierzchnię i pozostawić na co najmniej 1 minutę. Wspomagająco w leczeniu grzybic skóry, między palcami stóp produkt leczniczy rozpylać na chore powierzchnie rano i wieczorem przez okres 14 dni. Antyseptyka powierzchownych ran: ranę należy spryskać lub przetrzeć jałowym gazikiem nasączonym produktem leczniczym Oktaseptal. Produktu leczniczego Oktaseptal należy używać zawsze przy każdej zmianie opatrunku. W ranach z wysiękiem należy użyć Oktaseptalu w postaci przymoczka, zapewniając kontakt z raną oraz jej nawilżenie przez minimum 1 minutę, wskazane przedłużenie czasu do 5 minut. Pielęgnacja szwów pooperacyjnych: ranę należy spryskać lub przetrzeć jałowym gazikiem nasączonym produktem leczniczym Oktaseptal. Produktu leczniczego Oktaseptal należy używać zawsze przy każdej zmianie opatrunku. Produkt leczniczy Oktaseptal działa odkażająco oraz znieczulająco. Odkażenie otoczenia rany należy przeprowadzać za pomocą jałowego gazika nasączonego nierozcieńczonym produktem leczniczym Oktaseptal i przemywać promieniście od środka na zewnątrz rany. Antyseptyka błony śluzowej pochwy: produktem leczniczym Oktaseptal należy zwilżyć powierzchnie błony śluzowej pochwy zapewniając kontakt produktu leczniczego z błoną śluzową przez minimum 1 minutę. W licznych badaniach klinicznych wykazano, że produkt leczniczy skutecznie działa bakteriobójczo na różne bakterie m.in. Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Antyseptyka żołędzi prącia mężczyzny: produktem leczniczym Oktaseptal należy zwilżyć powierzchnie błony śluzowej żołędzi prącia zapewniając kontakt produktu leczniczego z błoną śluzową przez minimum 1 minutę. Dezynfekcja jamy ustnej: jamę ustną należy płukać intensywnie ilością 20 ml produktu leczniczego Oktaseptal przez 20 sekund. Pielęgnacja kikuta pępowinowego: do pielęgnacji kikuta pępowinowego należy używać gazika nasączonego produktem leczniczym Oktaseptal. Po 1 minucie należy osuszyć kikut oraz skórę wokół. Należy utrzymywać kikut pępowinowy dziecka w czystości i suchości. Sposób podawania: Podanie na skórę. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na oktenidynydichlorowodorek, fenoksyetanol lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Produktu leczniczego Oktaseptal nie należy stosować do płukania jamy brzusznej. Oktenidynydichlorowodorek jest bardziej toksyczny przy stosowaniu dożylnym niż doustnym, dlatego należy unikać przedostawania się produktu leczniczego w większych ilościach do krwiobiegu, np. na skutek pomyłkowej iniekcji. Z uwagi na to, że oktenidynydichlorowodorek w produkcie leczniczym Oktaseptal występuje tylko w ilości 0,1%, zagrożenie tą substancją jest mało prawdopodobne. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Uwaga: celu uniknięcia możliwości uszkodzenia tkanek, obrzęku miejscowego nie wolno wstrzykiwać lub wprowadzać produktu leczniczego do tkanki pod ciśnieniem. W każdym przypadku należy zapewnić odpowiedni odpływ z jam rany (np. drenaż, odsysacz). Stosowanie roztworu wodnego oktenidyny (0,1%, z fenoksyetanolem lub bez) do odkażania skóry przed zabiegami inwazyjnymi wiązało się z ciężkimi reakcjami skórnymi u wcześniaków z małą masą urodzeniową. Przed rozpoczęciem dalszych etapów interwencji należy usunąć wszelkie nasączone roztworem materiały, osłony lub fartuchy. Nie należy stosować nadmiernych ilości ani nie należy dopuszczać do gromadzenia się roztworu w fałdach skóry lub pod pacjentem oraz do kapania na podkłady lub inne materiały, które stykają się bezpośrednio z pacjentem. Przed nałożeniem opatrunku okluzyjnego na miejsca, które były wcześniej poddane działaniu produktu leczniczego Oktaseptal, należy upewnić się, że nie pozostał nadmiar produktu leczniczego. Nie należy stosować do oka produktu leczniczego Oktaseptal. Nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Oktaseptal do wnętrza ucha oraz nie należy dopuszczać do jego połykania. Działania niepożądane: Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥ 1/10), często ( ≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często ( ≥1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych): Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: Rzadko: odczucie pieczenia w miejscu podania, rumień, świąd, uczucie ciepła. Bardzo rzadko: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Częstość nieznana: po przepłukaniu głębokich ran za pomocą strzykawki donoszono o przypadkach uporczywego obrzęku, rumienia i martwicy tkanki. W niektórych przypadkach konieczna była interwencja chirurgiczna. Po zwilżeniu błony śluzowej pochwy rzadko może być odczuwane wrażenie ciepła lub pieczenia. Po płukaniu jamy ustnej gorzki smak utrzymuje się około 1 godzinę, ma to związek z działaniem produktu leczniczego. Pełna informacja https://uniapharm.pl/leki/. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 24804, wydane przez Prezesa URPLWMiPB. Kategoria dostępności: Lek OTC Podmiot odpowiedzialny posiadający pozwolenie na dopuszczenie do obrotu: Zakłady Farmaceutyczne „UNIA” Spółdzielnia Pracy, ul. Chłodna 56/60, 00-872 Warszawa.

OKT/06/2025

Alantan Plus, (20 mg + 50 mg)/g, maść, 1 g maści zawiera 20 mg alantoiny (Allantoinum) i 50 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum) w postaci 50% roztworu pantenolu w glikolu propylenowym. Produkt zawiera lanolinę (tłuszcz wełny), etylu parahydroksybenzoesan (E 214). Wskazania do stosowania: Zapobieganie odparzeniom u niemowląt, leczenie różnego rodzaju ran, jak: otarcia, niewielkie skaleczenia i pęknięcia skóry, leczenie oparzeń słonecznych oraz oparzeń po radioterapii i fototerapii, pielęgnacja skóry podrażnionej i wysuszonej, nadmierne rogowacenie skóry dłoni i stóp, wspomagająco w atopowym zapaleniu skóry, wyprysku alergicznym, zapaleniu błony śluzowej nosa i owrzodzeniach podudzi.Dawkowanie i sposób podawania: Produkt leczniczy Alantan Plus w postaci maści jest przeznaczony do stosowania miejscowego na skórę. Miejsca chorobowo zmienione należy smarować raz lub kilka razy na dobę. W przypadku pielęgnacji niemowląt stosować po każdej zmianie pieluchy, po uprzednim przemyciu wodą miejsc narażonych na odparzenia. Przeciwwskazania: Nie stosować produktu leczniczego: w nadwrażliwości na alantoinę, deksopantenol lub na którąkolwiek substancję pomocniczą; do oczu; na zmiany skórne w okresie ostrego stanu zapalnego z obecnością zmian sączących.Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów nadwrażliwości na skórze w miejscu stosowania produktu (zaczerwienienie, uczucie swędzenia) należy przerwać stosowanie produktu i zastosować leczenie objawowe. Ze względu na zawartość lanoliny (tłuszcz wełny), produkt może powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry). Produkt zawiera 50 mg glikolu propylenowego w 1 g produktu. Ze względu na zawartość glikolu propylenowego, produkt może powodować podrażnienie skóry. Ze względu na zawartość etylu parahydroksybenzoesanu, produkt może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego).Działania niepożądane: Mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, podrażnienie skóry. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego przez MZiOS: R/0351.

Kategoria dostępności: LEK OTC

Alantan Plus, (20 mg + 50 mg)/g, krem, 1 g kremu zawiera 20 mg alantoiny (Allantoinum) i 50 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum) w postaci 50% roztworu pantenolu w glikolu propylenowym. Produkt zawiera lanolinę (tłuszcz wełny), alkohol cetostearylowy, etylu parahydroksybenzoesan (E 214), metylu parahydroksybenzoesan (E 218), propylu parahydroksybenzoesan (E 216). Wskazania do stosowania: Pielęgnacja skóry podrażnionej i wysuszonej, leczenie różnego rodzaju ran, jak: otarcia, niewielkie skaleczenia i pęknięcia skóry, leczenie oparzeń słonecznych oraz oparzeń po radioterapii i fototerapii, zapobieganie odparzeniom u niemowląt, nadmierne rogowacenie skóry dłoni i stóp, wspomagająco w atopowym zapaleniu skóry, wyprysku alergicznym, zapaleniu błony śluzowej nosa i owrzodzeniach podudzi. Dawkowanie i sposób podawania: Produkt leczniczy Alantan Plus w postaci kremu jest przeznaczony do stosowania miejscowego na skórę. Miejsca chorobowo zmienione należy smarować raz lub kilka razy na dobę. W przypadku pielęgnacji niemowląt stosować po każdej zmianie pieluchy, po uprzednim przemyciu wodą miejsc narażonych na odparzenia. Przeciwwskazania: Nie stosować produktu leczniczego: w nadwrażliwości na alantoinę, deksopantenol lub na którąkolwiek substancję pomocniczą; do oczu; na zmiany skórne w okresie ostrego stanu zapalnego z obecnością zmian sączących. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów nadwrażliwości na skórze w miejscu stosowania produktu (zaczerwienienie, uczucie swędzenia) należy przerwać stosowanie produktu i zastosować leczenie objawowe. Ze względu na zawartość lanoliny (tłuszcz wełny) i alkoholu cetostearylowego, produkt może powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry). Produkt zawiera 50 mg glikolu propylenowego w 1 g produktu. Ze względu na zawartość glikolu propylenowego, produkt może powodować podrażnienie skóry. Ze względu na zawartość etylu parahydroksybenzoesanu, metylu parahydroksybenzoesanu i propylu parahydroksybenzoesanu, produkt może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego). Działania niepożądane: Mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, podrażnienie skóry. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego przez MZiOS: R/0350.

Kategoria dostępności: LEK OTC

Alantan, 20 mg/g, maść, 1 g maści zawiera 20 mg alantoiny (Allantoinum). Produkt zawiera lanolinę (tłuszcz wełny), etylu parahydroksybenzoesan (E 214), glikol propylenowy (E 1520). Wskazania do stosowania: Leczenie trudno gojących się ran, oparzeń (także słonecznych); leczenie przewlekłych stanów zapalnych skóry przebiegających z nadmiernym złuszczaniem i rogowaceniem (atopowe zapalenie skóry, wyprysk, łuszczyca i inne choroby skóry); leczenie płytkich owrzodzeń, ubytków skóry i błon śluzowych. Dawkowanie i sposób podawania: Produkt leczniczy Alantan w postaci maści jest przeznaczony do stosowania miejscowego na skórę. Delikatnie nanosić maść na chorobowo zmienione miejsca od 2 do 3 razy na dobę. Można nałożyć niewielką ilość maści na jałowy kompres i przyłożyć na oczyszczoną ranę. Opatrunki należy zmieniać raz do dwóch razy na dobę. Przeciwwskazania: Nie stosować produktu leczniczego: w nadwrażliwości na alantoinę lub na którąkolwiek substancję pomocniczą; do oczu; na zmiany skórne w okresie ostrego stanu zapalnego z obecnością zmian sączących. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów nadwrażliwości na skórze w miejscu stosowania produktu (zaczerwienienie, uczucie swędzenia) należy przerwać stosowanie produktu i zastosować leczenie objawowe. Ze względu na zawartość lanoliny (tłuszcz wełny), produkt może powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry). Produkt zawiera 50 mg glikolu propylenowego w 1 g produktu. Ze względu na zawartość glikolu propylenowego, produkt może powodować podrażnienie skóry. Ze względu na zawartość etylu parahydroksybenzoesanu, produkt może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego). Działania niepożądane: Mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, podrażnienie skóry. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego przez MZiOS: R/2401.

Kategoria dostępności: LEK OTC

PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU: Zakłady Farmaceutyczne „UNIA” Spółdzielnia Pracy, ul. Chłodna 56/60, 00-872 Warszawa.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych: Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.

Bibliografia

1. Zastawny, O. (2014). Czas, który leczy rany, czyli o powstawaniu blizn u człowieka. Wszechświat, 115(04-06).
2. Jawień, A., Sopata, M. i in. (2020). Wytyczne postępowania miejscowego w ranach niezakażonych, zagrożonych infekcją oraz zakażonych – przegląd dostępnych substancji przeciwdrobnoustrojowych stosowanych w leczeniu ran. Polskie Towarzystwo Leczenia Ran.
3. Zakłady Farmaceutyczne „UNIA” Spółdzielnia Pracy. (2018). Charakterystyka Produktu Leczniczego: Oktaseptal (0,10 g + 2,00 g)/100 g, aerozol na skórę, roztwór. Warszawa.
4. Szymańska, E. (2012). Alantoina – właściwości gojące i przeciwzapalne. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 8(1), 73–77. https://doi.org/10.15557/PiMR.2012.0008
5. Proksch, E., de Bony, R., Trapp, S., & Boudon, S. (2017). Topical use of dexpanthenol: a 70th anniversary article. The Journal of dermatological treatment, 28(8), 766–773. https://doi.org/10.1080/09546634.2017.1325310
6. Barnes, T. M., Mijaljica, D., Townley, J. P., Spada, F., & Harrison, I. P. (2021). Vehicles for Drug Delivery and Cosmetic Moisturizers: Review and Comparison. Pharmaceutics, 13(12), 2012. https://doi.org/10.3390/pharmaceutics13122012
7. Zakłady Farmaceutyczne „UNIA” Spółdzielnia Pracy. (17.05.2024). Charakterystyka Produktu Leczniczego: Alantan, maść 20 mg/g. Warszawa.
8. Zakłady Farmaceutyczne „UNIA” Spółdzielnia Pracy. (17.05.2024). Charakterystyka Produktu Leczniczego: Alantan Plus, maść (20 mg + 50 mg)/g. Warszawa.
9. Zakłady Farmaceutyczne „UNIA” Spółdzielnia Pracy. (23.05.2025). Charakterystyka Produktu Leczniczego: Alantan Plus, krem (20 mg + 50 mg)/g. Warszawa.