REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Jak farmaceuta może wspierać pacjentów w rzucaniu palenia?

18 listopada 202108:36

Pomimo wielu wysiłków zmierzających do ograniczenia odsetka osób palących, palenie tytoniu pozostaje najważniejszym wyzwaniem zdrowia publicznego w Polsce, powodując każdego roku ponad 45 tysięcy przedwczesnych (przed 69 r.ż) zgonów z powodu chorób odtytoniowych [1]. A jest ich niemało – ponad 15 różnych typów nowotworów [2], choroby serca, POChP i wiele innych. Gdyby udało się wyeliminować palenie w naszej populacji mielibyśmy 31% mniej osób umierających na nowotwory i ponad 30% mniej śmierci wśród mężczyzn z powodu chorób układu krążenia [3].

Dla wielu osób palących rzucanie palenia jest jak zdobycie najwyższej góry świata (fot. Shutterstock)

Rola specjalistów w rzucaniu palenia

Nie od dziś wiadomo, że ograniczenie następstw palenia tytoniu nie jest możliwe bez aktywnego udziału specjalistów na każdym etapie kontaktu z pacjentem. Nowoczesne programy pomocy osobom uzależnionym uwzględniają nie tylko rolę lekarza pierwszego kontaktu, ale też lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej, psychologa, fizjoterapeuty czy dietetyka. Na świecie od wielu lat zwraca się również szczególną uwagę na znaczenie personelu aptek we wspieraniu wysiłków lekarzy i pielęgniarek stojących w pierwszym rzędzie walki z problemem palenia tytoniu. Już w latach 90. ubiegłego wieku Światowa Organizacja Zdrowia zwróciła uwagę na rolę farmaceutów w pomocy pacjentom uzależnionym od tytoniu [4]. Od tamtego czasu powstawały wytyczne oraz programy dla pacjentów prowadzone w aptekach właśnie przez farmaceutów. Niestety, w Polsce jak dotąd nie istnieją zorganizowane programy angażujące pracowników aptek w pomoc uzależnionym pacjentom, a przecież farmaceuta nie tylko może zarekomendować farmakoterapię, ale też prowadzić edukację, wspierać pacjenta nie tylko w trakcie podejmowania decyzji, ale i później już na etapie jej realizacji. Może również poinformować pacjenta o dodatkowych możliwościach uzyskania wsparcia w rzucaniu palenia. 

Co może zrobić farmaceuta?

W pierwszym momencie wydawać by się mogło, że farmaceuta ma bardzo ograniczone możliwości pomocy: mało czasu, często widzi pacjenta tylko raz, nie zna go dobrze, nie przeszedł odpowiedniego treningu etc. Jak pokazują badania, nawet niewielkie wsparcie może skutecznie zwiększyć odsetek osób podejmujących próbę rzucania palenia [5]

Na czym może polegać zatem poradnictwo realizowane w aptece? Specjaliści nazywają je minimalną interwencją antynikotynową [6]. Jest to taka forma pomocy, która nie wymaga wiele czasu, a jej siła tkwi w powtarzalności. Okazji i powodów do zainicjowania przez farmaceutę rozmowy o paleniu może być wiele: zna pacjenta i kojarzy na jakie cierpi schorzenia, pacjent kupuje leki, o których wiadomo że dym tytoniowy obniża ich skuteczność (np. klozapina, insulina, teofilina, kortykosteroidy wziewne, heparyna, warfaryna i wiele innych), widzi że pacjent zgasił papierosa chwilę przed wejściem do apteki etc. Najważniejsze jest to aby zainicjować rozmowę w sposób przyjazny i empatyczny, wyrażający rzeczywistą troskę o pacjenta. Dla wielu osób palących rzucanie palenia jest jak zdobycie najwyższej góry świata i każda przyjazna dłoń wyciągnięta w ich stronę może okazać się nieocenioną pomocą. Jakie zatem są kroki, które należy wykonać aby przeprowadzić modelową minimalną interwencję? Po pierwsze zapytaj czy pacjent pali bądź zwróć uwagę na to, że pali (pamiętaj o przyjaznej postawie!) Po drugie poradź aby przestał palić – najlepiej zwróć uwagę na korzyści jakie to przyniesie pacjentowi, szczególnie w kontekście jego sytuacji zdrowotnej. Mówienie o ryzyku może zniechęcić lub przestraszyć pacjenta, a w czasie takiej krótkiej rozmowy warto aby kontakt z pacjentem był przyjazny i przeprowadzony w komfortowej atmosferze.  

Po trzecie zaoferuj pomoc w doborze leków. Przedstaw ofertę pomocy farmakologicznej stosowanej w leczeniu uzależnienia od nikotyny. Zaproponuj dostępne bez recepty: cytyzynę bądź Nikotynową Terapię Zastępczą np. w postaci plastrów, gum, pastylek do ssania bądź spray’u do jamy ustnej. Szeroka oferta Nikotynowej Terapii Zastępczej w różnych postaciach terapeutycznych na pewno sprawi, że każdy pacjent znajdzie coś dla siebie [7]. Zaproponuj leczenie od maksymalnej dawki nikotyny oraz wytłumacz proces leczenia Nikotynową Terapia Zastępczą tj. stopniowe redukowanie dawki nikotyny przez około 3 miesiące. Podkreśl znaczenie przestrzegania schematu leczenia i, aby nie zniechęcać pacjenta, wytłumacz, że żadna z form leku nie działa jak papieros – tzn. nie dostarcza nikotyny tak szybko i w takiej ilości jak papieros oraz nie smakuje jak papieros. Jest to częste oczekiwanie pacjentów i prowadzi do odstawienia leków ponieważ w ich mniemaniu „lek nie działa” (tak jak papieros). Wytłumacz, że Nikotynowa Terapia Zastępcza jest najlepiej przebadaną metodą rekomendowaną w rzucaniu palenia oraz poinformuj czego pacjent może się spodziewać stosując tę formę leczenia. Pozwól pacjentowi zadać pytania i rozwiej jego wątpliwości – może mieć ich mnóstwo.  

Po czwarte wręcz pacjentowi edukacyjne materiały o antynikotynowej terapii, jeśli takie posiadasz. Koniecznie też poinformuj o możliwości skorzystania z pomocy terapeutów w Telefonicznej Poradni Pomocy palącym (nr tel. 801 108 108 lub 22 211 80 15 z telefonów komórkowych).  

I na koniec – wracaj do tematu palenia tak często jak się da; pokażesz w ten sposób pacjentowi swoją troskę o niego oraz zwrócisz jego uwagę na to jak istotne jest to aby podjął próbę rzucenia palenia. 

18 listopada, jak co roku, obchodzimy Światowy Dzień Rzucenia Palenia – to znakomita okazja aby rozpocząć działania ukierunkowane na pomoc swoim pacjentom! 

Jeśli chciałbyś dowiedzieć się więcej na temat pomocy osobom uzależnionym od nikotyny zapisz się na bezpłatne szkolenie https://szkoleniazut.coi.pl/ 

Przygotowała: Magdalena Cedzyńska, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie. 

PL-NI-2100071

Bibliografia:

  1.  Mortality from smoking in developed countries 1950-2020, R. Peto et al. 2015.
  2.  What Are the Risk Factors for Lung Cancer? Centers for Disease Control and Prevention, CDC; https://www.cdc.gov/cancer/lung/basic_info/risk_factors.htm (dostęp 17.11.2021)
  3.  Mortality from smoking in developed countries 1950-2020, R. Peto et al. 2015.
  4.  WHO EuroPharm Forum (1992-2015) – 1997 Pharmacists and action on tobacco, WHO Regional Office for Europe. Pharmacists against smoking: research report 2001
  5. Carson‐Chahhoud KV, Livingstone‐Banks J, Sharrad KJ, Kopsaftis Z, Brinn MP, To‐A‐Nan R, Bond CM. Community pharmacy personnel interventions for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019, Issue 10. Art. No.: CD003698. DOI: 10.1002/14651858.CD003698.pub3.
  6. Buczowski K., Buczowska M., Postępowanie z pacjentem palącym tytoń w warunkach praktyki lekarza rodzinnego, Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 2, 108-116
  7. Hartmann‐Boyce J, Chepkin SC, Ye W, Bullen C, Lancaster T. Nicotine replacement therapy versus control for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 5. Art. No.: CD000146. DOI: 10.1002/14651858.CD000146.pub5.

 

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

2 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Dobrze by było jakby można to było zrobić w ramach opieki farmaceutycznej. Systematyczne, cykliczne, kontrolne wizyty kilka razy w miesiącu

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz