REKLAMA
Magazyn mgr.farm
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Jak postępować w przypadku ukąszeń i użądleń owadów?

wt. 26 lipca 2022, 10:42

Pomimo tego, że ukąszenia i użądlenia przez różnego rodzaju owady w większości przypadków nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia i życia, nigdy nie są przyjemne. Nawet jeśli nie mamy do czynienia z niebezpieczną, gwałtownie przebiegającą reakcją alergiczną, mogą pojawić się dokuczliwe miejscowe objawy. Na szczęście można je łagodzić. Jak postępować, gdy zostaniemy ukąszeni lub użądleni przez owada? Oto garść cennych wskazówek. 

Ukąszenia owadów mogą być groźne (fot. Shutterstock).

Czy ukąszenia i użądlenia przez owady mogą być groźne?

Tak, szczególnie wówczas, gdy osoba użądlona bądź ukąszona jest uczulona na jad określonego owada. W Polsce najczęściej odnotowuje się reakcje alergiczne po użądleniu owadów błonkoskrzydłych, takich jak m.in. osa, pszczoła, szerszeń, trzmiel – choć skład ich jadu różni się od siebie, główną przyczyną uczulenia są zawarte w nim białka oraz peptydy (1). 

Osoby uczulone na jad owadów narażone są na wystąpienie silnej reakcji alergicznej, włącznie ze wstrząsem anafilaktycznym (tzw. anafilaksją), nawet po pojedynczym ugryzieniu lub ukąszeniu (1). Osobom, które nie są uczulone, zazwyczaj nic nie grozi po pojedynczym użądleniu bądź ukąszeniu, niemniej objawy toksyczne w ich przypadku mogą wystąpić po wielokrotnym użądleniu w tym samym czasie (np. podczas ataku roju pszczół), które nosi miano użądlenia gromadnego (1). 

Objawy chorobowe po ukąszeniu i użądleniu przez owady

Nawet w sytuacji, gdy nie jesteśmy uczuleni na jad owadów, ich ukąszenie lub użądlenie może być bolesne i dawać nieprzyjemne objawy. Do najczęstszych należą: bolesność w miejscu ukąszenia/użądlenia, zaczerwienienie, obrzęk, świąd (1). Jeżeli odczyn miejscowy utrzymuje się około 24 godzin (do maksymalnie 48), obrzęk nie przekracza średnicy 10 cm i nie towarzyszą temu inne niepokojące objawy, stan ten można uznać za normalną reakcję fizjologiczną, niewymagającą konsultacji lekarskiej (1, 2). Czasem w wyniku użądlenia może dojść do wtórnego zakażenia (gdy owad wprowadzi pod skórę bakterie), co objawia się m.in. powiększeniem węzłów chłonnych i gorączką. Wówczas należy udać się do lekarza. 

Osoby uczulone narażone są na wystąpienie ostrych objawów, które pojawiają się od kilku minut do nawet kilku godzin od momentu użądlenia/ukąszenia (1). Uczulenie może mieć charakter miejscowy bądź uogólniony. Największym zagrożeniem, szczególnie gdy jad został wprowadzony w okolicy głowy, jest niewydolność oddechowa (2). Uczulenie na jad owadów nie musi jednak być jednoznaczne z wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego i z bezpośrednim zagrożeniem życia. Może dojść do silnej reakcji alergicznej w miejscu użądlenia/ukąszenia, która objawia się większym niż typowy obrzękiem (o średnicy powyżej 10 cm), dużą bolesnością oraz dłuższym czasem trwania przykrych dolegliwości (1).

Postępowanie zaraz po ukąszeniu/użądleniu

W pierwszej kolejności po użądleniu należy usunąć żądło, o ile takowe występuje – pszczoły pozostawiają żądło, natomiast np. osy czy trzmiele mogą żądlić wielokrotnie (1, 4). Żądło należy podważyć z jednej strony i usunąć, ale nie ściskać (unikamy więc chwytu pęsetowego), gdyż takie działanie może doprowadzić do wpuszczenia kolejnej porcji jadu, która znajduje się w woreczku jadowym (1, 4). 

W przypadku użądlenia w rękę bądź nogę można założyć opaskę uciskową powyżej miejsca użądlenia, co ma szansę przyczynić się do zmniejszenia natężenia objawów (1). Jeżeli tylko jest taka możliwość, bolesne miejsce warto od razu schłodzić okładem z lodu. Dzięki temu naczynia szybko się obkurczą, a co za tym idzie – jad nie rozprzestrzeni się dalej (1). Przez następne godziny należy obserwować, czy objawy się nasilają lub czy pojawiają się kolejne. Jeśli nie, nie ma potrzeby konsultacji z lekarzem. 

Jak przynieść sobie ulgę?

Jeżeli miejsce ukąszenia/użądlenia jest wyjątkowo bolesne, również w późniejszym czasie możemy stosować zimne okłady w celu złagodzenia dolegliwości. Co istotne, w żadnym wypadku zranionego miejsca nie powinniśmy drapać, choć niewątpliwie pojawi się pokusa, bowiem swędzenie może być bardzo intensywne. Niestety takie działanie tylko pogorszy sprawę, gdyż ulga będzie jedynie chwilowa, a ostatecznie ból się nasili. Ponadto łatwo w tej sytuacji o rozwój infekcji bakteryjnej, która znacznie wydłuży czas powrotu do zdrowia. 

Szybką ulgę zapewnią również sprawdzone preparaty apteczne, jak na przykład Fenistil żel, który łagodzi swędzenie podrażnionej skóry w ciągu kilku minut. Jest to lek przeciwhistaminowy, przeznaczony do stosowania miejscowego na skórę (3). Jego substancja czynna (maleinian dimetyndenu) działa niemal od razu po aplikacji. Żel chłodzi i koi podrażnioną i swędzącą skórę (3). Można go stosować nie tylko w celu złagodzenia objawów po ukąszeniu owadów, ale także m.in. przy pokrzywce i oparzeniach słonecznych. 

Istnieje wiele sposobów na przyniesienie sobie ulgi po ukąszeniu/użądleniu przez owady, aby jednak nie musieć po nie sięgać, warto wdrożyć prostą profilaktykę! Chodzenie boso po trawie, jedzenie słodkich pokarmów na zewnątrz, ubieranie się w bardzo jaskrawe kolory, używanie silnych perfum – to wszystko zwiększa ryzyko „przyciągania” owadów i potencjalnie niebezpiecznego ukąszenia/użądlenia przez nie, dlatego powinno się unikać takich zachowań. 

Bibliografia

1. Prof. dr hab. med. Jutel M., dr med. Cichocka-Jarosz E., Alergia na jad owadów, Alergia na jad owadów | Alergie – mp.pl, data dostępu: 11.01.2022.

2. Durska G., Postępowanie lecznicze u osób użądlonych przez owady błonkoskrzydłe, Postępowanie lecznicze u osób użądlonych przez owady błonkoskrzydłe | Alergie – mp.pl, data dostępu: 11.01.2022.

3. Fenistil (dimetynden) – żel, Fenistil (dimetynden) żel – działanie, dawkowanie, cena, refundacja | Medycyna Praktyczna (mp.pl), data dostępu: 11.01.2022.

4. Jak leczyć u dzieci miejscowe odczyny po użądleniach i ukąszeniach przez owady?, Jak leczyć u dzieci miejscowe odczyny po użądleniach i ukąszeniach przez owady? | Dermatologia Praktyczna – czasopismo lekarza praktyka (dermatologia-praktyczna.pl), data dostępu: 11.01.2022.

Fenistil, 1 mg/g, żel 1 g żelu zawiera 1mg dimetyndenu maleinianu (Dimetindeni maleas).Substancje pomocnicze o znanym działaniu: glikol propylenowy, benzalkoniowy chlorek.1 g żelu zawiera 150 mg glikolu propylenowego i 0,050 mg benzalkoniowego chlorku. Wskazania dostosowania. Świąd towarzyszący dermatozom, pokrzywce, ukąszeniom owadów, oparzeniomsłonecznym, powierzchownym oparzeniom skóry (pierwszego stopnia). Dawkowanie i sposóbpodawania Stosować 2 do 4 razy na dobę, nanosząc cienką warstwę żelu na zmienioną chorobowo iswędzącą powierzchnię skóry. Jeżeli po upływie 2 dni stosowania produktu leczniczego u dzieci i 7dni u dorosłych nie nastąpiła poprawa lub pacjent czuje się gorzej, należy skontaktować się zlekarzem.W przypadkach szczególnie nasilonego świądu lub znacznego uszkodzenia skóry leczenie miejscowe preparatem Fenistil w postaci żelu powinno być uzupełnione stosowaniem dimetyndenu maleinianu w postaci doustnej. Sposób podawania Podanie na skórę. Przeciwwskazania Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Oparzenia drugiego i trzeciego stopnia. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania W przypadku stosowania żelu Fenistil na rozległą powierzchnię skóry, należy unikać ekspozycji miejsc nim pokrytych na działanie promieni słonecznych. Unikać stosowania u małych dzieci na duże obszary skóry, szczególnie w przypadkach zranień, stanów zapalnych skóry. Produkt leczniczy należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Informacje dotyczące składników pomocniczych: Produkt leczniczy Fenistil zawiera 0,050 mg benzalkoniowego chlorku w każdym gramie żelu. Benzalkoniowy chlorek może podrażniać skórę. Nie stosować na błonę śluzową. Kobiety karmiące piersią nie powinny stosować tego produktu leczniczego na skórę piersi, gdyż może on zostać spożyty przez dziecko z mlekiem matki. Produkt leczniczy Fenistil zawiera 150 mg glikolu propylenowego w każdym gramie żelu. Glikol propylenowy może powodować podrażnienie skóry. Z powodu zawartości glikolu propylenowego produktu leczniczego nie należy stosować na otwarte rany lub duże powierzchnie zranionej lub uszkodzonej skóry (np. oparzonej) bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Działania niepożądane Najczęściej obserwowane działania niepożądane podczas
stosowania produktu to łagodne i przemijające reakcje skórne w miejscu aplikacji. Na podstawie dostępnych danych częstość występowania niżej wymienionych działań niepożądanych nie może być określona. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Działanie niepożądane: suchość skóry, uczucie pieczenia skóry, alergiczne zapalenie skóry. Częstość: nieznana OTC – Lek wydawany bez recepty Pozwolenie Prezesa URPLWMiPB nr R/2078 Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Consumer
Healthcare Sp. z o.o v.VI.2022

Artykuł sponsorowany
PM-PL-FENI-21-00031

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

2 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Nie drapać miejsca ukąszeń jest chyba niemożliwe :)