Jak wspomóc pacjentki po przebytej infekcji intymnej?

Wsparcie po zakończonej kuracji leczniczej 

Walka o zdrowie miejsc intymnych nie kończy się wraz z zakończeniem właściwego leczenia. Dlaczego? Praktyka pokazuje, że przebyta terapia (czy to w zakażeniu grzybiczym, czy to w zakażeniu bakteryjnym pochwy) powoduje zanik prawidłowej flory bakteryjnej miejsc intymnych [3]. A zatem wraz z unieszkodliwieniem patogenów śmierć poniosły także liczne bakterie na co dzień bytujące w środowisku pochwy. Brak właściwej reakcji na tego typu zmianę przyczynia się nierzadko do kolonizacji nabłonka pochwy przez bakterie ze środowiska zewnętrznego (np. ze skóry w okolicach miejsc intymnych) [3]. Nie trzeba chyba nikogo przekonywać, że tego typu skład mikrobiomu nie jest właściwy dla śluzówki pochwy, co w krótkim odstępie czasu może prowadzić do niekorzystnych zmian, włącznie z uszkodzeniami nabłonka i kolejnym zakażeniem. Co zatem wiemy o właściwościach i funkcjach mikrobiomu pochwy? 

Fakt 1 – bezcenne bakterie kwasu mlekowego 

Mikrobiom pochwy to przede wszystkim bakterie kwasu mlekowego, a zwłaszcza Lactobacillus casei, L. jenseni, L. plantarum, L. brevis, L. acidophilus, L. crispatas, itp. [1,3]. To one odpowiadają za prawidłowe środowisko mikrobiologiczne w obrębie miejsc intymnych u kobiet [1]. Stanowią zatem istotny element ochrony i profilaktyki przed infekcjami. Udowodnione jest, że zachwianie równowagi mikrobiologicznej pochwy, a zwłaszcza zmniejszenie ilości bakterii z rodzaju Lactobacillus stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju infekcji intymnej [1,2]. Przyczyniać się do tego może: wysoka aktywność seksualna, brak higieny intymnej lub wręcz przesadna higiena okolic intymnych, przebyta antybiotykoterapia lub miejscowe leczenie infekcji intymnej, zaburzenia równowagi hormonalnej, stres czy też zła dieta, itd. [1,2,4]. W jaki sposób bakterie mlekowe gwarantują równowagę mikrobiologiczną? 

Fakt 2 –  kwas mlekowy, bakteriocyny, właściwe pH

Komórki nabłonka pochwy wytwarzają i gromadzą glikogen, który beztlenowe bakterie kwasu mlekowego wykorzystują jako substrat energetyczny do wytwarzania kwasu mlekowego. Ten z kolei odpowiada za kwaśne pH pochwy (poniżej 4,5), które stanowi niezwykle ważny element zapobiegania rozwojowi patogenów chorobotwórczych [1,2,3,4]. 

Zazwyczaj metody leczenia infekcji pochwy koncentrują się wyłącznie na niszczeniu patogenów, niestety rzadko zwraca się uwagę na przywrócenie kwaśnego środowiska pochwy właściwymi metodami. Wykazano, że kwas mlekowy i kwaśne pH stymulują wzrost ilości bakterii kwasu mlekowego. Mnożące się bakterie zwiększają ilość kwasu mlekowego który jeszcze bardziej pobudza odnowę zdrowej flory pochwy. Bez odtworzenia po infekcji środowiska bogatego w kwas mlekowy, fizjologiczna flora nie będzie odnawiała się w optymalny sposób. Dlatego w zapobieganiu nawrotom występującym po leczeniu infekcji intymnej powinno stosować się preparaty z kwasem mlekowym a nie innymi substancjami zakwaszającymi [5].

Ważne – utrzymywanie prawidłowego pH pochwy to istotny element prewencji zakażeń w miejscach intymnych [1]! 

Poza tym bakterie Lactobacillus wytwarzają nadtlenek wodoru o właściwościach przeciwbakteryjnych. Podobne właściwości mają też liczne bakteriocyny, które są produktem fermentacji i metabolizmu pałeczek kwasu mlekowego (np. laktacyna, acidolina) [1,2,4]. A zatem bakterie mlekowe to kluczowy element prewencji zakażeń i wsparcia po przebytej infekcji. 

Fakt 3 – pałeczki kwasu mlekowego jako terapia wspierająca i podtrzymująca efekty leczenia 

Bakterie z rodzaju Lactobacillus warto stosować jako postępowanie podtrzymujące, mające na celu stabilizację prawidłowego stanu mikrobiomu pochwy [6]. Jest to szczególnie pożądane po przebytych infekcjach i stanach zapalnych pochwy. Dla prawidłowego działania probiotyku niezbędne jest jednak, aby przez cały okres ważności zachowywał swoje właściwości, a bakterie były w tym czasie stabilne i żywe – bez tego nie ma mowy o korzyściach zdrowotnych [7]. Alternatywą dla żywych bakterii probiotycznych mogą być jednak bakterie mlekowe tyndalizowane – to bezpieczna alternatywa dla żywych mikroorganizmów [7,8]. 

Tyndalizacja i postbiotyki 

Tyndalizacja to tzw. pasteryzacja frakcjonowana, polegająca na trzykrotnym ogrzewaniu namnożonych pałeczek kwasu mlekowego w odstępach 24-godzinnych [8,9]. Tyndalizacja nie dość, że zwiększa stabilność mikrobiologiczną produktu, to stanowi niejako metodę pozyskiwania postbiotyków [7,8]. Postbiotyki to preparaty nieożywionych mikroorganizmów i/lub ich składników, które przynoszą korzyść zdrowotną [7]. Postbiotykiem w przypadku bakterii Lactobacillus będą chociażby bakteriocyny i inne metabolity o właściwościach przeciwbakteryjnych. Przyjęcie tyndalizowanych bakterii mlekowych sprawia zatem, że od razu otrzymujemy gotowe, aktywne ich metabolity, zdolne do natychmiastowego działania i stabilizowania środowiska pochwy [7]. 

Warto również zadbać o nabłonek 

Komórki nabłonka nie dość, że wydzielają ochronny i nawilżający śluz, to jeszcze stanowią źródło glikogenu dla bakterii mlekowych [2,10]. W wyniku przebytej infekcji nabłonek może być podrażniony i uszkodzony. Wsparciem dla niego może być chociażby ekstrakt z nagietka lekarskiego. Liczne związki zawarte w tej roślinie wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i antyoksydacyjne, a karotenoidy przyśpieszają procesy regeneracji nabłonka i gojenia się po stanach zapalnych [11]. 

A zatem…

Uzupełnieniem terapii w ramach przebiegu infekcji intymnej powinny być preparaty wspierające odbudowę i stabilizację środowiska mikrobiologicznego pochwy. Dodatkowym atutem takiego preparatu może być obecność związków działających korzystnie na podrażniony i uszkodzony nabłonek. Tego typu preparatem może być wyrób medyczny Gynoxin PROTECT. 

Preparat wspomaga regenerację śluzówki oraz utrwala efekty zakończonego leczenia dzięki zawartości mieszanki tyndalizowanych bakterii kwasu mlekowego, kwasu mlekowego, wyciągu z nagietka lekarskiego oraz witamin A i E. Wspomaga on regenerację śluzówki oraz utrwala efekty zakończonego leczenia. Warto go zatem rekomendować pacjentkom zawsze po zakończeniu terapii infekcji intymnej, jako profilaktykę nawrotów zakażeń, po antybiotykoterapii ogólnej czy też w przypadku występowania suchości pochwy i ewentualnych uszkodzeń nabłonka [1,6,12]. Preparat stanowi wsparcie i uzupełnienie dotychczasowych form terapii. 

Literatura: 

1. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące zastosowania produktów GINEintima w ginekologii, Agata Karowicz-Bilińska i inni, Ginekol Pol. 2014, 85, 557-559 2. Bacterial vaginosis – diagnostyka i leczenie, Mirosław Wielgoś, Bronisława Pietrzak, Przegląd Menopauzalny 5/2012 
2. Odbudowa prawidłowej flory bakteryjnej po leczeniu infekcji pochwy, Agata Karowicz-Bilińska, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2021, tom 6, nr 1, 1-6 
3. The vaginal microbiome in health and disease – what role do common intimate hygiene practices play?, Alexandra M. Holdcroft, Demelza J. Ireland, Matthew S. Payne, Microorganisms 2023,11,298 5. Importance of Lactic Acid in Maintaining Vaginal Health: A Review of Vaginitis and Vaginosis Etiopathogenic Bases and a Proposal for a New Treatment, Javier Haya i wsp. l. Open J Obstet Gynecol. 2014, 4, 787-799 
4. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników – zastosowanie antyseptyków w przypadkach nieswoistych stanów zapalnych pochwy, Mariusz Zimmer i inni, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2020, tom 5, nr 2, 90-97 
5. Postbiotyki – prozdrowotne składniki żywności funkcjonalnej, Marcelina Karbowiak, Dorota Zielińska, Wybrane problemy współczesnego świata w ujęciu interdyscyplinarnym, Wydawnictwo Naukowe ArchaeGraph, Łódź 2021 
6. Skuteczność standaryzowanego wyciągu z Matricaria chamomilla L., Melissa officinalis L. i tyndalizowanych bakterii z gatunku Lactobacillus acidophilus (HA122) w kolce niemowlęcej – otwarte badanie z randomizacją i grupą kontrolną, M. Martinelli, et.al., Neurogastroenterology & Motility, 2017;e13145 
7. Metody zabezpieczania i utrwalania surowców oraz produktów żywnościowych, praca zbiorowa pod redakcją Barbary Krzysztofik, Wydawnictwo Nova Sandec, Kraków 2015 
8. Nieswoiste mechanizmy odpornościowe w zakażeniach dolnego odcinka żeńskich narządów płciowych, Karolina Paulina Gregorczyk, Małgorzata Krzyżowska, Postepy Hig Med. Dosw (online), 2013;67:388-401 
9. Właściwości lecznicze i walory dekoracyjne nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.), Katarzyna Dzida i inni, Annales UMCS, Vol.XXVI (3), 2016 
10. Health Benefits of Heat-Killed (Tyndallized) Probiotics: An OverviewNúria Piqué i wsp. Int. J. Mol. Sci. 2019 20, 2534

Gynoxin Protect, 10 globulek dopochwowych. Zastosowanie: Wspomaganie w procesie leczenia objawów związanych z zapaleniem sromu i pochwy różnego pochodzenia. Ochrona błony śluzowej pochwy przed namnażaniem chorobotwórczych mikroorganizmów, przywrócenie prawidłowego pH pochwy i łagodzenie objawów, w tym świądu. Importer/Podmiot prowadzący reklamę: Recordati Polska sp. z o.o. Upoważniony przedstawiciel: Erbozeta Austria GmbH Producent: Logus Pharma S.r.l. 

GYN/2023-11/45